Ha lekker, even geen krant

Hoe zou het de Fransen woensdag zijn vergaan? Het was een historische dag: er werden geen kranten verspreid. Drukkers en distributeurs staken nadat de nationale vakbond voor de dagbladsector bekendmaakte dat dit jaar helaas geen salarisverhoging in zit.

Misschien hebben de drukkers en distributeurs gemist dat er een economische crisis is die nogal stevig toeslaat in de media-industrie. Veel begrip was er in elk geval niet. Het werk werd masssaal neergelegd. En dus is er even geen Le Monde, La Tribune, of Echos op de deurmat.

Wat moet het een verademing zijn geweest voor alle nieuwsverslaafden. Even geen stroom aan feitjes die het bewustzijn in en uit worden gejaagd, in snelheden die het ‘mogelijk noch noodzakelijk maken ze in overweging te nemen’, zoals de Amerikaanse cultuurcriticus Neil Postman het verwoordde in zijn fantastische boek Wij amuseren ons kapot. Daarin betoogde Postman dat de nieuwsindustrie, met name de televisie, een geestdodende werking heeft. Dat lijkt een heel moderne visie - nu er telkens nieuwe, gratis dagbladen en nieuwssites bijkomen - maar hij schreef het boek in 1985.

In Ode berichtten we jaren geleden al eens over de obsessie met nieuws, die de valse suggestie van wijsheid geeft:

De deugd van wijsheid wordt gemakshalve gelijkgesteld met geïnformeerd zijn. Mijn buurman die twee kranten leest, en kijkt naar het journaal, Netwerk, Nova en Den Haag Vandaag geldt als een wijs mens. Hij weet welke politieke kwesties actueel zijn. Hij weet feilloos wie van welk departement minister is en op hoeveel zetels Leefbaar Nederland staat in de opiniepeilingen. Hij kan meepraten over de laatste schietpartij op een Amerikaanse school of de arrestatie van een grote drugsbaron in Colombia. Hij kan zijn mening beargumenteren en weet op gepaste momenten een favoriete columnist te citeren. Kortom, hij geniet aanzien. Maar op de hoogte zijn van wat er in de wereld gebeurt of weten waar mensen bij de kapper over praten, is iets anders dan wijsheid. Wijsheid is kennis die is gebaseerd op inzicht en ervaring. Wijsheid valt misschien te halen uit oude boeken, of op een wereldreis, of tijdens een periode van ziekte, of in gesprekken met vrienden. U uit het leven zelf, dus. Natuurlijk, mijn buurman is niet dom. Hij deelt gewoon de misvatting van een maatschappij, die kennis verwart met inzicht.


Hoe heerlijk moet het zijn dat ze daar in Frankrijk nu een geweldige kans hebben voor een moment van bezinning.