Zoeken naar hoop in Haïti

De ravage in Haïti herinnert de wereld eraan hoe kwetsbaar het leven kan zijn. Het land ligt in puin en miljoenen mensen hebben het vreselijk zwaar. Het goede nieuws is de hartverwarmende reactie op deze tragedie, toen overal op aarde mensen in actie kwamen en humanitaire hulp aanboden. Het slechte nieuws is het trage tempo waarin deze hulp de meest wanhopige inwoners van Haïti daadwerkelijk weet te bereiken, het gevolg van een historisch gebrekkige infrastructuur, die nu nog erger is aangetast door deze ramp, de meest recente in een lange rij.

Als we vooruitkijken naar de toekomst van Haïti, kunnen we een punt bepalen waar hoop een snijpunt vormt met een lange traditie van hopeloosheid. Zowel lokaal als internationaal moet een aantal keuzes worden gemaakt, om te bepalen wat er dient te gebeuren met de vrijwel schone lei die Haïti nu is. Wij geloven dat er reden tot optimisme is, dat de beslissingen die op Haïti genomen gaan worden, keuzes zullen zijn voor duurzaamheid op de lange termijn en niet voor cynische, snelle trucjes waar je je nu lekker bij voelt. Ook denken we dat deze lessen van toepassing zijn op de wereldgemeenschap als geheel. Maar er zal een visionaire nieuwe aanpak van de heersende problemen bij nodig zijn.

Aardbevingen, orkanen en tsunami’s, ze maken deel uit van de natuurlijke gang van zaken en zullen dus blijven voorkomen. Maar de hoeveelheid menselijk leed die wordt aangericht, hangt grotendeels af van wat er in de tussentijd wordt gedaan. Als de wateren rondom ons kalm zijn, kost het ons moeite om te anticiperen, laat staan ons voor te bereiden, op een komende storm die de kracht heeft om alles plat te slaan wat we hebben opgebouwd. Omdat onze hersenen de zeer concrete invloeden die ons over een periode van maanden of jaren kunnen raken, niet signaleren zoals een woest aanstormende olifant op ons pad ons gedrag wel zou bijsturen, hebben we de neiging om alleen te reageren op acute bedreigingen. (Dit is de reden dat een flink deel van de geboekstaafde historie van de mens aan elkaar hangt van genegeerde waarschuwingen.)

En soms komen de ergste gevaren niet eens uit de natuur of uit de hemel. Soms laten we onze eigen storm ontstaan. Het kan een financiële ruïne zijn na een economische tsunami of de ecologische verwoesting bij een smeltende ijskap op de pool: de stormen die we tegenwoordig ondergaan, komen dichterbij en bedreigen ons steeds sneller, intenser en met grotere gevolgen.

Maar hoewel we er steeds meer van overtuigd raken dat stevige ingrepen nodig zijn om menselijk lijden op grote schaal te voorkomen, kost het ons zowel individueel als op landelijk en wereldwijd niveau grote moeite om de nodige betrokkenheid en doelgerichtheid op te brengen waarmee de uitdagingen van ons tijdperk kunnen worden aangepakt. Ons boek, The Fishbowl Principle, beschrijft het natuurlijke instinct dat wij mensen hebben om te handelen op basis van ons welbegrepen eigenbelang op de korte termijn, in plaats van welbegrepen belangen op de langere termijn of de belangen van anderen. Het licht ook de betekenis toe van dit ingebakken aspect van onze biologische ontwikkeling, binnen de context van de evolutionaire wording van onze cultuur.

Vaak is het obstakel bij het oplossen van onze meest bedreigende dilemma’s het resultaat van de bijziende blik waarmee ze meestal worden beschouwd. Uit ons handelen spreekt vaak een geloof, althans op onderbewust niveau, dat elke persoon, stad, natie en religie onafhankelijk van elkaar opereert. Maar deze ingebeelde scheiding in een illusie. Wij, menselijke bewoners van deze planeet, zijn op zeer vele manieren met elkaar verbonden.

Er is een methode die kan helpen, die dezelfde culturele krachten inzet die ons zo succesvol hebben gemaakt. Te succesvol, eigenlijk. Wij denken dat wereldwijde oplossingen moeten beginnen met een eerlijke verdeling van de allereerste voorwaarden voor een duurzaam leven: onderwijs en een afgedwongen respect voor de elementaire mensenrechten. Vanuit dit uitgangspunt kunnen de belangrijkste symptomen van onze kwaal overbevolking en aantasting van het leefmilieu het best worden bestreden. Ons boek biedt een blauwdruk voor een document dat nog moet groeien, waaraan iedereen kan bijdragen om het onmisbaar en relevant te maken voor een snel veranderende wereld. We hebben het boek op onze website ( www. fishbowlprinciple.org ) geplaatst. We nodigen uit tot commentaar, toevoegingen en schrappen in een gezamenlijke poging om een wiki-achtig kader van ideeën en discussie te scheppen.

Volgens ons kan de basis van een universele ideologie zijn dat we proberen ons leven te leiden op een manier die we betekenisvol vinden. We hebben een verplichting jegens degenen die na ons komen, zodat zij hetzelfde kunnen doen. Uit het toepassen van dergelijke grondbeginselen in het verwoeste land dat Haïti op dit moment is, kan een prachtig nieuw begin voortkomen.

Bruce Gendelman en Robert Miller zijn de gezamenlijke auteurs, samen met David Taus, van The Fishbowl Principle: Building the Ark for the 21st Century.

Meer inspirerende verhalen? Neem nu een proefabonnement op Ode. Volg Ode ook op Twitter