De ambitie van omdenk-filosoof Berthold Gunster: “Bij de Shell liggen”

[Printen? Dit interview is ook beschikbaar als PDF-bestand.] Volgens Berthold Gunster kun je problemen in kansen omdenken door “ja- en” te zeggen in plaats van “ja-maar”. “Ja-en” betekent: zien wat er is en wat je er mee zou kunnen. “Ja-maar” betekent: bedenken wat er zou moeten zijn, maar niet is. Met “Ja-en” creëer je, met “Ja-maar” controleer je.

Onlangs sprak ik de grondlegger van de ‘ja-maar’-filosofie over de wereld van mogelijkheden die open gaat wanneer je situaties omdenkt. Zo kunnen we het file-probleem oplossen, maar ook de schooluitval van allochtonen terugbrengen . Al blijft een beetje “ja-maar” op zijn tijd wel nodig. Gunster: “Zeker voor boekhouders, controllers en accountants is het een hele gezonde kwaliteit."

Zelf enorm ja-maar

Aan het begin van het interview in zijn Utrechtse stadsvilla serveert Berthold Gunster enthousiast pratend cappuccino. Bijna terloops vertelt hij dat zijn nieuwe boek ‘Omdenken’ op nummer 1 staat in de Selexyz Top 10 Non Fictie. Het is precies wat hij ambieert met zijn boeken: dat ze in grote oplages over de toonbank gaan. “Meteen toen ik begon wilde ik bij de Shell liggen. ‘Ja-maar’ is een Hema-merk.”

Het lukte hem direct om van zijn eerste boek “Ja maar wat als alles lukt?” een bestseller te maken, met 30 duizend verkochte exemplaren. Ook zijn trainingen en workshops over cultuur, communicatie en leiderschap slaan aan. Meer dan 350.000 mensen volgden al een Ja-maar programma in binnen-en buitenland.

Grappig genoeg heeft de succesvolle omdenk-filosoof zelf een echte “ja-maar”-persoonlijkheid. Gunster: “Ik ben een controlfreak, een ja-maar-denker. Juist omdat ik dat ben, kan ik ook heel erg Ja-en zijn. Ja-maar is ook niet fout! De twee posities hebben elkaar nodig. Zonder begrenzing is er ook geen ruimte. Zoals er geen wit is zonder zwart. Alle mensen hebben een ‘ja-maar’ en een ‘ja-en’-kant. De kunst is om de juiste balans te vinden tussen ja-maar en ja-en.”

Balans tussen ja-maar en ja-en

In de praktijk zeggen mensen op beslissende momenten te vaak “ja-maar”, zowel professioneel als privé. Daarom houdt Berthold Gunster met zijn boeken en workshops een pleidooi voor ‘Ja-en’.

De vraag is natuurlijk hoe je de balans vindt tussen een ‘ja-maar’- en een ‘ja-en’-houding. Wanneer voer je typische ‘ja-maar’-activiteiten als ‘verwachten’, ‘beslissen’ en ‘evalueren’ uit en wanneer typische ‘ja-en’-activiteiten als ‘waarnemen’ en ‘doen’? Volgens Gunster is het belangrijk om bewust op de juiste momenten de juiste accenten te zetten. Spreek daarom af wat je gaat doen en hoe lang. Ook moet je relatief langer de ‘Ja-en’ basishouding aannemen en kort maar krachtig de ‘ja-maar’-houding. Als je te lang blijft hangen in de ‘ja-maar’-houding ga je namelijk te veel denken óver de werkelijkheid in plaats van deze waar te nemen. Probleem is dan dat je belangrijke kansen over het hoofd gaat zien en erger nog, je gaat situaties ‘vastdenken’ zodat een probleem onoplosbaar lijkt.

Lees het hele interview op hetkanWel.

Meer Berthold Gunster:

> 3 manieren om je problemen om te denken

> Stoomcursus oplossingen bedenken

Of neem een proefabonnement op het meest optimistische maandblad van Nederland, voor slechts €3,33 per maand.