Thuis in den vreemde

Huang Xiang beschreef het dichtershuis van City Asylum met het gedicht waardoor hij moest vluchten voor de Chinese autoriteiten.

Foto: Henry Reese

In Sampsonia Way, een straat met saaie rijtjeshuizen in de binnenstad van Pittsburgh in Pennsylvania, valt het Schrijvershuis op. Houten vleugels, gesneden door beeldhouwer Thaddeus Mosley, lijken weg te vliegen van de bakstenen gevel. Boven de deur staat een citaat gegraveerd van Wole Soyinka, de verbannen Nigeriaanse schrijver en Nobelprijswinnaar: ‘Ik heb de tijd vernietigd.’ Deze woorden van Soyinka, die 22 maanden vastzat omdat hij zich uitsprak tegen de burgeroorlog in zijn land, herinneren voorbijgangers eraan dat de geest, zelfs in de eenzaamheid van een gevangeniscel, elke hindernis kan overwinnen. Dat is een troostrijke gedachte voor Horacio Castellanos Moya, de schrijver die in dit huis woont.

Moya ontvluchtte zijn geboorteland El Salvador na doodsbedreigingen vanwege de verschijning in 1997 van zijn boek El Asco (De weerzin), waarin hij het verhaal vertelt van de moord op de Salvadoriaanse aartsbisschop Óscar Romero, die in El Salvador tot zoveel geweld zou leiden. En na die twaalf jaar durende burgeroorlog - die eindigde in 1992 - werd El Salvador ook nog eens geteisterd door bendes, rampzalige armoede en een regering die geen beleid voor misdaadbestrijding had. Moya’s boek ergerde de conservatieve regeringspartij, die nog banden had met de doodseskaders uit de burgeroorlog. Dus na de publicatie van het boek ging Moya in ballingschap en woonde hij in verscheidene landen, totdat City of Asylum in Pittsburgh hem een plek bood om veilig en creatief te kunnen schrijven.

Deze organisatie maakt deel uit van Cities of Refuge North America, dat vervolgde schrijvers helpt door ze de ruimte te geven om vrij van censuur te schrijven. Moya is de tweede schrijver in ballingschap die een nieuw thuis vindt in Pittsburgh. Mede-oprichter en voorzitter van City of Asylum Henry Reese kreeg het idee voor de inscriptie in de gevel van Moya’s huis van de verbannen Chinese dichter Huang Xiang, die in het naburige Dichtershuis woont. Huang heeft de buitenmuren van zijn huis overdekt met zijn eigen poëzie in witte Chinese karakters, waarvan sommige bijna twee meter hoog zijn. Voor hem was dat de eerste keer dat hij zich zonder angst voor gevangenisstraf kon uiten.

Momenteel wordt gewerkt aan een derde huis en City of Asylum hoopt deze winter een nieuwe schrijver te kunnen verwelkomen. Tijdens de inwijdingsceremonie voor Moya’s huis werd plaatselijke schrijvers en musici gevraagd te reageren op de vraag: ‘Wat is thuis?’ Voor Moya is dat niet eens zozeer een vaste plek, maar een ‘zijnstoestand waarin je een soort veiligheid voelt en een goede energie om je werk te doen’.