Denken dat je gelukkig bent

Laatst liep ik met een vriendin op het strand. De zon ging onder en het water kleurde oranje, terwijl een vissersboot traag voorbij gleed met een hele stoet meeuwen in haar kielzog. Ik ademde de frisse zeewind diep in mijn longen, keek de vriendin gelukzalig aan en riep ‘wat een mooie zonsondergang!’ Begint ze te huilen... De laatste keer dat ze een mooie zonsondergang had gezien, was met haar man. Maar die was er niet meer. Woorden zijn besmet. Aan elk woord kleeft een verleden, dat het heden onmiddellijk kleurt zodra het je lippen verlaat. De ondergaande zon, de boot, de meeuwen, de oranje golven... met het uitspreken van slechts vier woorden had ik ze weggevaagd, gereduceerd tot een pijnlijke herinnering. Het kan ook anders. Enkele jaren geleden stond ik met een Engelsman boven op een heuvel in het Italiaanse landschap van Toscane. Het enige dat ik van hem wist, was dat hij John heette en zelfs dat had hij mij niet persoonlijk verteld. Ik had zijn naam gezien op de deelnemerslijst van de stilteretraite, waarvoor wij ons hadden ingeschreven. John en ik hadden al verschillende wandelingen gemaakt, maar nog geen woord gewisseld. En nu stonden we samen naar de mooiste zonsondergang te kijken die we ooit hadden gezien. Stel je voor dat we op dat moment de gebruikelijke woorden hadden gesproken (‘wat een mooie zonsondergang!’), dan was die zonsondergang vast niet zo mooi geweest. Onze woorden zouden de zonsondergang hebben gevangen in mentale modellen over de zonsondergang. Onze woorden zouden de ervaring van de zonsondergang hebben teruggebracht tot gedachten over de zonsondergang. Vergelijk het maar met toeristen die foto’s en video opnames maken van alles wat ze zien. In plaats van de ervaring van het moment te beleven, trachten zij haar te vangen in een kastje. Laatst liep ik met een hond op het strand. De zon ging weer onder en het water kleurde oranje. De vissersboot gleed traag voorbij met de meeuwen in haar kielzog. Ik keek in de trouwe hondenogen, die zich afvroegen wanneer er weer een bal zou komen. Verrukt riep ik: ‘kijk toch eens wat een mooie zonsondergang!’ De hond keek me alleen maar aan en zei niets. In zijn ogen las ik: er is een groot verschil tussen gelukkig zijn en denken dat je gelukkig bent.