Eiland zonder stress

Okinawa bestaat uit 161 eilandjes in een prachtige archipel vol palmbomen, een gebied tussen het Japanse vasteland en Taiwan. Maar dit is geen reisgids. Okinawa is ook de plek met meer gezonde en actieve honderdjarigen dan waar ook ter wereld. Het lijkt alsof de mensen in Okinawa het verouderingsproces hebben verslagen, inclusief de ziekten die in het westen 'onvermijdelijk' heten te zijn. Hartaandoeningen zijn er nauwelijks, borstkanker zo zeldzaam dat mammografieën niet nodig zijn en de meeste mannen hebben nog nooit van prostaatkanker gehoord. Hebben zij mooi geluk, denkt u misschien, maar volgens Natural Health (juli 2001) is het geen toeval meer. We kunnen nog iets leren van deze Japanners. Vijfentwintig jaar lang zijn de bewoners van Okinawa onderwerp geweest van een onderzoek naar het raadsel van de jeugdigheid. Volgens de onderzoekers zijn er vele keuzes die je in je levensstijl kunt maken om het verouderingsproces af te remmen. De belangrijkste daarvan, hebben ze geconcludeerd, is de wijze waarop je met stress omgaat. In Okinawa zijn ze daar tamelijk bedreven in. Niet dat de eilandbewoners zonder stress hebben geleefd. Ook zij hebben emotionele beproevingen ondergaan, ook zij hebben familieleden verloren. Maar ze zijn zeer veerkrachtig gebleken, vooral door hun optimistische kijk op het leven. Uit persoonlijkheidstests bleek, dat de mensen in Okinawa weinig negatieve emoties kennen (depressie, angst, vijandigheid) en uiterst sociaal gedrag vertonen - uit eerdere onderzoeken al een bewezen stressverminderaar. Ook bleken de honderdjarigen veel zelfvertrouwen te hebben en koppig te zijn: niet onbelangrijk in situaties van stress. En bovenal, melden de onderzoekers, ze hebben een sterke eigen wil - een opmerkelijke eigenschap in het Japanse culturele klimaat dat nederigheid waardeert. Mensen in Okinawa zijn ervan overtuigd, dat ze controle hebben over hun eigen leven. Volgens de onderzoekers ontbreekt dat idee in het westen.

Ja hallo, wij hebben het hier toch een stuk drukker dan de mensen op een tropisch eiland, zegt de kritische lezer. Dat is waar, maar dan nog blijft het boeiend waarom juist op dit eiland de mensen wél ouder dan honderd worden, en op andere plekken met vergelijkbare omstandigheden niet. In hun boek The Okinawa Program (Clarkson Potter, 2001) citeren de onderzoekers Bradley en Craig Willcox en Makoto Suzuki een aantal studies waaruit blijkt, dat onze genen voor eenderde bepalen hoe snel we verouderen, en dat de overige tweederde wordt bepaald door de manier waarop we leven. En die manier is juist in Okinawa zo bijzonder, bewijzen ze. Het idee dat stress schadelijk is voor de gezondheid, is niet nieuws. Talrijke onderzoeken hebben aangetoond, dat onze gezondheid sterk wordt beïnvloed door de wijze waarop we reageren op persoonlijk verdriet, zoals de dood van een geliefde of een echtscheiding, maar ook hele alledaagse gebeurtenissen als vastzitten in het verkeer. Wie gestresst is, roept in zijn lichaam een chemische reactie op die het immuunsysteem aantast. Het is dus zaak om met stressvolle situaties te leren omgaan. Iedereen kan dat leren, beweren de onderzoekers. Probeer negatieve emoties kwijt te raken en probeer niet telkens het negatieve in alles te zien. Negativiteit kan resulteren in depressie, een van de meest voorkomende ziekten van de westerse samenleving. Cultiveer vervolgens een optimistische kijk. Concentreer op de mooie dingen in het leven. Uit een onderzoek van de Mayo-kliniek in Rochester bleek, dat mensen die als 'pessimist' waren geclassificeerd, negentien procent meer kans hadden om vroeg te sterven dan mensen die als 'optimist' te boek stonden. Tot slot: leef langzamer. Probeer controle te krijgen op het dagelijkse leven. Een gangbare methode daarvoor is meditatie. Verschillende onderzoeken hebben aangetoond, dat oefeningen helpen om veroudering tegen te gaan. En gezond oud worden, dat wil toch iedereen?