Ethisch bankieren

In Italië is de Banca etica universale nog maar een pril begrip. Maar vanaf begin dit jaar kunnen vijftigduizend Italiaanse ondernemingen voor wie goede bedoelingen - en niet het maken van winst - voorop staan een beroep op de ethische bank doen. Vijf miljoen mensen profiteren van die goede bedoelingen, gerichte liefdadigheid, culturele en sportieve evenementen, humanitaire hulp, bescherming van het milieu en biologische landbouw. Het idee om een ethische bank op te zetten, is volgens Alternatives Economiques (januari 1999) afkomstig van mensen die werkzaam zijn in de duizenden kleine coöperaties, een vorm van huisindustrie die in Italië nog steeds bloeit. De gevestigde Italiaanse banken zijn over het algemeen meer geïnteresseerd in Lazio Roma en Juventus dan in speeltuinen. Dat de bank financieel van de grond is gekomen, is vooral aan het rijke geïndustrialiseerde Noorden van Italië te danken. Bemoedigend, in een wereld waarin bijna alle aandacht uitgaat naar het mondiale Monopoly.

La banca etica zal haar werkterrein vooral vinden waar de overheid is teruggetreden. Met het geld van de bank kunnen coöperaties nu werk verschaffen aan gehandicapten of voormalige patiënten van psychiatrische inrichtingen. Alternatives Economiques vermeldt, dat ook in Frankrijk een dergelijk initiatief een jaar of tien geleden van de grond is gekomen. De zogenaamde Mags - coöperaties die met een gering startkapitaal begonnen en onderling geld bijeenbrachten - beheren nu soms zeventig miljoen francs aan krediet. Maar, in tegenstelling tot Italië, zijn deze initiatieven zijn steeds lokaal gebleven. Omdat de Italiaanse vertegenwoordigers van coöperaties vaak ook in gemeentebesturen zitten, ging alles daar een stuk makkelijker.

Alternatives Economiques ziet overeenkomsten met de Triodos Bank maar vermeldt, dat de ethische bank in Italië veelzijdiger te werk zal gaan en dus meer risico's zal lopen. Daar staat tegenover, dat de bank ervan uitgaat, dat opgenomen kredieten ook werkelijk aan gestipuleerde ethisch verantwoorde doelen worden besteed. De bank zal nauw samenwerken met gemeenten die weten wat voor sociale initiatieven er leven - initiatieven die nu vaak stuk lopen op bureaucratieën die niet zijn toegerust om voor goede bedoelingen kredieten te verschaffen. Voor de ethische bank ligt dat allemaal gemakkelijker, ook al omdat de nationale bank van Italië achter het initiatief staat.

Coöperaties kunnen een krediet van zo'n hondervijftigduizend ecu krijgen, lokaal op te nemen bij postkantoren om de overhead kosten zo laag mogelijk te houden. De ethische bank werkt met een rente van een half procent en gaat er vanuit, dat instellingen die krediet opnemen het als een erezaak zien om het geleende geld terug te betalen. Mensen die geld naar de ethische bank brengen, kunnen aangeven welk project ze willen steunen. De rente die de bank uitkeert, ligt wel een procent onder de officiële rentevoet. De bank ziet dit als een onderdeel van het bewustwordings- en opvoedingsproces waarvoor zij in het leven is geroepen. In de eerste maand is al bijna honderdduizend ecu bestemd voor zo'n drieduizend projecten.