Anders denken

Het bedrijfsleven ontdekt de spiritualiteit. Calvin Klein verkoopt de parfum Eternity. Volkswagen adverteert met een zwevende 'goeroe' voor het nieuwe navigatiesysteem van de Golf. Opel introduceert een nieuw model aan een groep mediterende boedhistische monnikken. En Apple zegt 'think different' met de beeltenis van Mahatma Gandhi. Kritiek en scepsis alom. De hoge waarden - waarvoor bijvoorbeeld Gandhi staat - mogen niet worden verkwanseld in de commercie. 'Zelfs de grootste helden uit de geschiedenis kunnen worden opgetrommeld voor de publiciteitscampagnes van het internationale grootkapitaal', schampert Salman Rushdie. Het is duidelijk dat het de afzenders van de boodschappen gaat om hogere verkoopcijfers, meer auto's en meer computers. Het is ook duidelijk dat spirituele meesters - zoals Gandhi - altijd hebben geleerd dat het geluk en de betekenis van het leven niet ligt in het alleen meer verwerven van meer materie. Maar Gandhi en Apple ontmoeten elkaar eveneens. En niet alleen omdat Gandhi de David was die Goliath versloeg - een beeld waaraan Apple zich in de strijd met Microsoft vastklampt. Gandhi koos destijds het spinnewiel als het symbool van zijn strijd voor onafhankelijkheid en zelfstandigheid van de Indiër tegenover de Britse koloniale overheersing. Maar de computer van vandaag is het spinnewiel van toen. Ook de computer staat voor zelfstandigheid en onafhankelijkheid, de machine maakt kennis die het domein van enkelen was, beschikbaar voor velen. Wat dat betreft zou Gandhi zijn onafhankelijkheidsstrijd in de 21ste eeuw ongetwijfeld met de computer hebben gevoerd.

In het algemeen is er niets tegen een spirituele inhoud van de reclameboodschap - ook al heeft de afzender puur commerciële motieven. Kennelijk concluderen de marketingdeskundigen dat de moderne mens zich aangetrokken voelt tot spiritualiteit (dat weten wij overigens ook, spiritualiteit was, in het recente lezersonderzoek, veruit het populairste thema van de Ode-lezers!). Dat is op zichzelf een verheugende ontwikkeling na enkele eeuwen waarin vooral de materie centraal stond. Het gaat dan ook alleen maar goed met de mensheid als geestelijke waarden doordringen in het materiële leven.

Uit onderzoek is gebleken dat de moderne mens door niets meer wordt beïnvloed dan door reclame. Het gaat wat ver om in de opkomst van de spirituele marketing een compensatie voor de leeglopende kerken te zien, maar de trend laat duidelijk zien dat de moderne mens binnen de materiële samenleving openstaat voor nieuwe geestelijke invloeden. Apple met Gandhi is een verbond van materie en geest. En dat vooral is het boeiende van de ontwikkeling.