Een witte raaf in ruste

Nederland is moe. Vijfenveertig procent van alle werknemers boven de veertig jaar klaagt over permanente vermoeidheid. Overwerktheid en oververmoeidheid staan inmiddels derde op de ranglijst van ziekten, na de aloude rugklachten en de moderne muisarm.

Ook 's lands politici gaan gebukt onder hun werk. Kijk nu eens naar eens naar een recente foto van ons kabinet. De meeste bewindslieden die bij hun aantreden nog zo jong, dynamisch en sprankelend oogden, zien er na vier paarse jaren afgebrand, uitgeblust en moegestreden uit. Gek genoeg hebben de meeste van hen in de aanloop naar de verkiezingen laten weten dat zij graag voor vier jaar willen bijtekenen, ondanks de zware wissel die de politiek op hun leven trekt.

Gelukkig bevindt zich in de oververmoeide kabinetsploeg één witte raaf. Jacob Kohnstamm, de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken, heeft de eer aan zichzelf gehouden. Hij zit de rit netjes uit, hij zal zijn partij nog braaf met de verkiezingscampagne helpen, maar daarna is het schluss. Kohnstamm verlaat de Haagse politiek.

Hij gaat nog een stap verder. Want waar velen van zijn voorgangers in zo'n situatie hun hand op houden en hun geploeter beloond willen zien met een burgemeesterspost of commissariaat, laat Kohnstamm deze gewoonlijk fel begeerde parkeerfuncties aan zich voorbijgaan. Na zestien jaar politiek wil hij uitrusten, cello spelen en boeken lezen.

Kohnstamm durft het aan om gas terug te nemen op een leeftijd waarop de meesten zich juist opmaken voor de ultieme 'carrièremove'. En daarmee brengt hij datgene in de praktijk waar politici al jaren over emmeren, maar waartoe zij zelf nauwelijks in staat blijken te zijn. Vele burgers zouden er net als Kohnstamm graag een tijdje tussen uit willen, maar kunnen dat niet bij onstentenis van goede verlofregelingen. Wellicht zijn die regelingen er nog steeds niet omdat politici de laatsten zijn die hun werk kunnen relativeren. Is het niet frappant dat de grote voorvechtster van deze regelingen ? Karin Adelmund ? er als Tweede Kamerlid èn partijvoorzitter doodleuk twee banen op nahoudt?

Maar zelfs wanneer we dit soort regelingen zouden hebben, komt het bij een beslissing als die van Kohnstamm uiteindelijk aan op moed. De moed om te zeggen: 'ik kan het niet meer aan, ik word geleefd, er is meer dan werk alleen.' Die moed heeft Kohnstamm getoond en dat is een ode waard.