Waarom niet het nieuwe besturen?
Het nieuwe werken heeft nieuwe bestuurders nodig.
Mildred M. Hofkes
| Ode-bijlage bij NRC maart 2011 issue
Waarom wordt er zo veel gesproken over ‘het nieuwe werken’, maar nauwelijks over ‘het nieuwe besturen’? Onze wereld is fundamenteel aan het veranderen – en daar hoort volgens mij ook een nieuwe stijl van besturen bij.
Vijf jaar geleden heb ik een bureau opgericht in reputatieonderzoek en management. Let wel: reputatieonderzoek is iets anders dan imago-onderzoek. Bij imago-onderzoek meet je in hoeverre de boodschap van de organisatie – marketing, reclame, pr – goed overkomt bij de klanten. De organisatie is de zender, de klant is ontvanger. Bij reputatieonderzoek ga je juist uit van de ontvangers, die aangeven hoe geloofwaardig zij de organisatie vinden als informatiebron. Als klanten ervaren dat een organisatie waarmaakt wat ze belooft, verbetert de reputatie van die organisatie. Een reputatie wordt bij klanten opgebouwd op basis van hun ervaring met de organisatie. Reputatieonderzoek is dan ook gedreven door de ontvanger. Een goede reputatie zorgt ervoor dat een organisatie makkelijk aan goede mensen kan komen, tevreden klanten heeft en goede zaken kan doen met andere organisaties.
Toch worden bijna alle organisaties in Nederland nog steeds topdown ingericht, ofwel zendergedreven, van binnen naar buiten. Dus de organisatie bepaalt de boodschap en de ontvangers – klanten, burgers, medewerkers – staan schijnbaar passief aan de andere kant van de lijn. Dat is natuurlijk allang niet meer zo: ontvangers zijn kritisch en nemen vaker het heft in eigen handen. Door het groeiende aantal websites voor klokkenluiders, zoals Wikileaks, krijgen ontvangers bovendien meer informatie tot hun beschikking. Zo kunnen zij bepalen hoe betrouwbaar en geloofwaardig zij een organisatie en haar bestuurders vinden. En ontvangers praten weer met elkaar, bijvoorbeeld via Twitter en Facebook. Het ontvangersmodel is daarmee het voornaamste bestuursmodel geworden in onze moderne samenleving.
Een mooi voorbeeld van leiderschap in het ontvangersmodel komt van Wael Ghonim, de marketingmanager van Google in Egypte. Tot 27 januari 2011 had niemand van hem gehoord. Nu is hij een ware volksheld en wordt hij gezien als een van de belangrijkste personen achter de omwentelingen in zijn land. De jonge Egyptenaar heeft via Facebook het online verzet van de internetjeugd in gang gezet en daarmee uiteindelijk de opstand in Egypte. Ghonim nam een standpunt in tegen de gevestigde orde en kreeg via internet vele honderdduizenden volgers. Zijn voorbeeld laat onbedoeld zien dat het ontvangersmodel van onderop werkt.
We zullen dit model steeds meer terug gaan zien. Leiderschap is niet langer geïnstitutionaliseerd vanuit het topdownmodel. In de nieuwe wereld verdien je leiderschap doordat mensen je willen volgen. Ze volgen je omdat ze je als bron geloofwaardig en betrouwbaar vinden. Bestuurders, organisaties en zelfs landen – zoals nu in Noord-Afrika en het Midden-Oosten – die dit principe negeren en naar binnen gekeerd blijven, zijn de verliezers van de toekomst.
Het nieuwe besturen vergt inzicht van nieuwe bestuurders. Mijn wens is dat Nederland zich ontwikkelt als gids. In essentie ligt de verantwoordelijkheid hiervoor bij iedere bestuurder. Het gaat bij het nieuwe besturen om de beweging van het zendermodel naar het ontvangermodel, op basis van wederzijdse gelijkwaardigheid. Alleen zo kan er balans ontstaan in onze economie en samenleving. De transformatie is onvermijdelijk.
Meer lezen?
De noodlottige omhelzing van de bureaucratie
De zen in het zakendoen
Lid van een coop voor biologisch voedsel
Volg Ode ook op Twitter of Facebook, via de digitale nieuwsbrief, of neem een proefabonnement op Ode voor slechts €3,33 per maand
