Een feest van harmonie en verscheidenheid

Sri Sri Ravi Shankar is de Indiase oprichter van The Art of Living, een organisatie die meditatie- en yogacursussen biedt. Ook leidt hij Sudarshana Kriya, een manier van ademhalen die stress vermindert en rust brengt. Overeenkomstig met zijn filosofie, gaat de opbrengst van The Art of Living naar internationale humanitaire projecten, waaronder noodhulp in rampgebieden, milieubescherming en onderwijs.

In veel delen van de wereld zijn conflicten over godsdienstige, politieke of raciale verschillen, die volgens veel mensen onoverkomelijk zijn. Klopt dat?

‘We leven in de eenentwintigste eeuw. De taal van nu is die van vrijheid. Iedereen heeft daar recht op – vrijheid in het politieke stelsel, van godsdienst en binnen de sociale structuur. De dictators moeten erkennen dat de oude tijden voorbij zijn. Ze moeten inzien dat de situatie is veranderd. We leven niet in de middeleeuwen. We willen nu vrijheid, gelijkheid en democratie.’

Op welke manier kan er een mentaliteit ontstaan die bevorderlijk is voor die vrede en eenheid?

‘Degenen die de macht hebben, moeten beseffen dat ze opofferingsgezind moeten zijn. Ze moeten bereid zijn hun eigen belang ondergeschikt te maken aan het algemenere belang van de gemeenschap, en begrijpen dat ze zich moeten bekommeren om mensen en hun welzijn.’

Zelfs in democratische landen is dat idee niet altijd wijdverbreid.

‘Dat klopt. Daarom moet de politiek spiritueler, het zakenleven socialer en het geloof wereldlijker gaan worden. Het geloof moet wereldlijk worden om iets te bieden te hebben aan mensen met allerlei verschillende achtergronden, uit iedere hoek van de samenleving en alle lagen van de bevolking. Je kunt niet zeggen: “Alleen degene die in mijn god gelooft, gaat naar de hemel, dus de rest gaat maar naar de hel.” Met een dergelijke instelling ontstaat het fundamentele probleem, want hier wordt een kloof tussen verschillende godsdiensten veroorzaakt en dit is tegelijkertijd ook vaak het startpunt van het fanatisme of terrorisme die in de wereld leeft.’

Dus dat is de reden dat u pleit voor een dialoog tussen de godsdiensten?

‘Precies. We moeten anders gaan denken, spiritueler en ruimdenkender. Hetzelfde geldt voor de politiek; die moet gaan lijken op de politiek van Mahatma Gandhi, waarin geweldloosheid en menselijke waarden voor alles gingen.’

Dat is het ideaal. De werkelijkheid is nog steeds anders, helaas.

‘Dat werd vroeger ook over Mahatma Gandhi gezegd. ‘Het is maar een ideaal. Het is een droom, die niet kan worden verwezenlijkt.’ Maar eigenlijk gaat het om een voorbeeld dat nog niet zo oud is. Het is nog maar zestig jaar geleden dat er een vreedzame revolutie tot stand werd gebracht.’

Denkt u dat zo’n vreedzame revolutie nu, over de hele wereld, mogelijk is?

‘Ja! Dat kan. Als het in één deel van de wereld kan, waarom dan niet overal? Daarvoor is onderwijs op brede basis nodig – onderwijs in vrede, onderwijs in de dialoog, die stimuleert tot pluralisme en een gevoel van wereldburgerschap. Daarom moeten we er een multicultureel en multigodsdienstig feest van maken.’

Is dat de gedachte achter het One World Culture Festival in juli in Berlijn?

‘Precies, dat is een feest van harmonie in verscheidenheid. Dat willen we eren.’

Hoe kunnen de kunsten, muziek, dans, film en literatuur, helpen om mensen bij elkaar te brengen?

‘Om te beginnen leren mensen daardoor elkaars cultuur kennen. Vervolgens komen ze dichter bij elkaar, waardoor ze die andere culturen meer gaan waarderen. En dan gaan ze eraan meedoen. Het zijn dus drie stadia. Eerst word je vertrouwd met de andere cultuur, dan leer je die waarderen en daarna doe je eraan mee. Dat is bij eten net zo. Veel mensen vonden Chinees eten niet lekker toen deze keuken in Europa werd geïntroduceerd. Hetzelfde gold voor Indiaas eten. Toen ik hier voor het eerst kwam, hielden mensen niet van scherpe kruiden. Nu zie je overal exotische etenswaren. In India hield ook niemand van Deense koekjes, toen die daar hun intrede deden. Maar nu zie je ze overal!’

Mensen moeten elkaar leren kennen.

‘Inderdaad. Zo ontstaat harmonie in verscheidenheid. Je ziet wel dat mensen van allerlei verschillende culturen tegelijk in één stad wonen, maar dat ze allemaal in hun eigen kleine kringetje blijven. Ze vieren hun feesten gescheiden. Dit is nu een kans om bij elkaar te komen, elkaar te leren kennen en samen te feesten.’

Gelooft u in de waarde van religie?

‘Ik zeg liever dat ik in de waarde van een gemeenschappelijke spiritualiteit geloof. Dat is echt iets anders. Spiritualiteit is namelijk de kern van elke godsdienst en omvat de grondprincipes van universele menselijkheid: mededogen, liefde, eerlijkheid en zorgzaamheid. Spiritualiteit is daarom allesomvattend. Daar moet de nadruk op liggen.’

Is spiritualiteit toegankelijk?

‘Ja, voor iedereen. Om spiritueel te worden hoef je je alleen maar te bevrijden van stress. En dat kan op verschillende manieren. Wij leren bijvoorbeeld een aantal ademhalingstechnieken, yoga en meditatie. Dat zijn allemaal manieren om stress kwijt te raken en rustig en sereen van binnen te worden. Spiritualiteit kan een gevoel van verantwoordelijkheid meebrengen en remt het geweld in de samenleving af. Dat is bewezen. Spiritualiteit is ook een toestand waarin je je van negatieve gevoelens kunt bevrijden. Niemand wil negatieve gevoelens vasthouden. Het is een natuurlijke neiging. Iedereen wil daarvan verlost zijn.’

Hoe komt het dat ademhaling zo essentieel is voor het vinden van spiritualiteit?

‘De ademhaling is verbonden aan onze emoties. Bij elke emotie hoort een bepaald ademhalingsritme. Als je kwaad bent, adem je op de ene manier en als je gestrest bent op de andere. Als je meer leert over ademhalen en je ademhaling reguleert, kun je dus je emoties reguleren en je van de negatieve emoties bevrijden, van stress en spanning. Daardoor word je rustiger en sterker van binnen en ontstaat daadwerkelijk een innerlijke verandering. Je emotionele en mentale kracht vormen samen je lichamelijke kracht. Zonder ademhaling is er geen leven. Wie niet ademhaalt, bestaat simpelweg niet. Omgekeerd is het net zo.’

Zijn uw ademhalingscursussen over de hele wereld hetzelfde, omdat de ademhaling de meest fundamentele activiteit van alle mensen is?

‘Ja, alle mensen op de wereld bezitten een schildklier. Iedereen ademt door zijn neus. Ook al spreken we verschillende talen, onze tong proeft voedsel op dezelfde manier. Dat is dus universeel. Al onze cursussen en lessen zijn universeel. Ze werken van Mongolië tot Argentinië, van Nieuw-Zeeland tot het noordwesten van Canada.’

En lachen?

‘Lachen is natuurlijk goed. Maar de van buitenaf afgedwongen lach is niet zo goed als de lach die van binnenuit komt. Lachclubs zijn dus wel goed, maar de natuurlijke lach – die vanzelf voorkomt als je niet gestrest bent – is beter. Als de lach wordt afgedwongen, is er alsnog stress van binnen. Dat is een cosmetische lach.’

En meditatie?

‘Meditatie is bewuste ontspanning. Het is tegenwoordig onder artsen bekend dat meditatie goed is voor de bloeddruk en tegen hartaandoeningen. Meditatie is een belangrijk onderdeel van je leven, belangrijk voor een gezond en evenwichtig leven.’

U heeft eens gezegd: ‘Stilte, muziek en logica zijn de essentiële elementen voor de ontwikkeling van het bewustzijn.’ Wat hebben die drie totaal verschillende dingen met elkaar te maken?

‘De linkerhersenhelft is van de muziek, de rechter van de logica. Als deze twee helften op elkaar zijn afgestemd, is er stilte in de geest. En je kunt dat niveau bereiken via meditatie, waardoor diepe ontspanning ontstaat. Wanneer je van binnen stil bent, is het of je heel erg diep ademhaalt. Je rust ervan uit, je krijgt er veel energie van en de ingewikkelde verhouding tussen lichaam en geest krijgt op deze manier zijn energie terug. Stilte is de moeder van talent, van inventiviteit, van creativiteit. Zonder muziek kun je niet leven. Het is net als intellectuele stimulans – logica en wetenschappelijk inzicht. Dat is net zo belangrijk als muziek. Je zou onvolledig en onontwikkeld zijn als je alleen het een had en het ander niet.’

Men zegt wel eens dat geld de oorzaak is van alle kwaad. Vindt u dat ook?

‘Hebzucht is wel slecht, ja. Behoefte niet. Je moet werken om je behoeften te bevredigen. De wereld heeft genoeg voor ieder individu hier op aarde. Rijkdom op zichzelf is niets om je schuldig over te voelen. Rijkdom is überhaupt niets slechts. In tegendeel: je kunt er allerlei goede dingen mee doen. Je moet alleen wel kijken naar de mentaliteit van degene die diezelfde rijkdom gebruikt. Bij egoïsme en misbruik van rijkdom – als iemand die alleen voor zichzelf benut – gaat het om hebzucht. Streven naar welvaart en een comfortabel leven is niet antispiritueel. Door middel van geld kun je lichamelijk comfort verkrijgen. Maar alleen spirituele oefening geeft ook geestelijk comfort.’

U straalt een enorme rust uit. Wordt u wel eens kwaad om iets?

‘Het aantal keren dat ik ooit kwaad ben geworden, is volgens mij op één hand te tellen. Maar zo’n bui duurt nooit lang. Soms probeer ik iets van die woede te tonen. Maar niemand gelooft dat dan. Woede is soms noodzakelijk. Wanneer vrijwilligers hun werk niet goed doen, probeer ik een beetje kwaad op ze te worden, maar het werkt gewoon niet. Je kunt het hen gerust vragen. Ze geloven me niet of moeten er heel hard om lachen dat ik zo doe en dan moet ik zelf ook erg lachen.’

URSULA SAUTTER

Koop deze Ode in de winkel of neem nu een proefabonnement.

Meer lezen?

Stilte is volmaakte muziek

Het geluid van stilte

Zand en stilte

Volg Ode ook op Twitter of Facebook , via de digitale nieuwsbrief, of neem een proefabonnement op Ode voor slechts €3,33 per maand

Tools: Bespreken | Email | Print | RSS | Nieuwsbrief Save/Share: