 "We zijn niet slechts een apensoort"Stellen dat het menselijke ras superieur is, wordt gezien als arrogant. Dat is toch echt een probleem, betoogt de Britse ontwikkelingspsycholoog Helene Guldberg in haar nieuwe boek, Just Another Ape?.  Uw boek benadrukt de verschillen tussen mensen en dieren. Maar apen kunnen toch net als wij communiceren? ‘Er wordt een hoop beweerd over de taalvaardigheid van apen. Als je kijkt naar wat de beroemde gorilla’s of orang-oetans die de gebarentaal zouden hebben geleerd eigenlijk gebaren, kom je er al snel achter dat hun begeleiders er vooral in zien wat ze willen zien. Het is een vrij betekenisloze verzameling woorden. Kinderen kunnen grammatica en structuur aanbrengen wanneer ze een taal leren; apen doen dat niet. Hoewel het klopt dat dieren simpele dingen kunnen communiceren, is er geen enkel ander dier dat taal gebruikt.’ Maar apen gebruiken dan toch zeker net als wij gereedschap? ‘Apen maken en gebruiken inderdaad gereedschap. Zo kunnen ze de bladeren van een tak trekken, die ze vervolgens gebruiken om termieten op te vissen. Maar tientallen jaren na de ontdekking dat apen het vermogen hebben gereedschap te maken en te gebruiken, blijkt dat die gave slechts zeer beperkt is. Bovendien wijst niets erop dat ze hun vaardigheden ontwikkelen of doorgeven. Bij een hoop vaardigheden lijkt het erop dat apen wel kunnen na-apen, maar niet zelf het proces kunnen ontrafelen dat naar een eindresultaat leidt.’ Toch lezen we vaak dat mensen zoveel op apen lijken. Hoe komt dat? ‘We leven in een cultureel en politiek pessimistisch klimaat waarin we de prestaties van de mens niet op waarde schatten. Maar hoewel we misschien niet perfect zijn, zijn we wel uniek en tot veel meer in staat. Het is overduidelijk als we om ons heen kijken. We bouwen steden en transportsystemen, we maken kunst, we nemen beslissingen over goed en fout; dieren doen dit allemaal niet. Het leven van dieren vandaag de dag is zelfs nog nagenoeg hetzelfde als zes miljoen jaar geleden. De mens, daarentegen, heeft uitzonderlijke vooruitgang geboekt. Toch lijkt het erop dat we dit niet meer beseffen. Dit blijkt elke keer wanneer een studie wordt gepubliceerd die onthult hoeveel we zogenaamd op apen lijken.’ Wat is het nadeel van het benadrukken van gelijkenissen? ‘Als we de hele tijd de verschillen tussen mensen en andere dieren bagatelliseren, relativeren we ons potentieel en ondermijnen we ons vermogen om de wereld te veranderen. Alleen als we het vertrouwen in de mens herstellen, kunnen we een betere toekomst creëren. Ik weet zeker dat we nog beter kunnen dan we hebben gedaan, maar als we dat willen, moeten we het geloof hebben dat onze toekomst niet door onze genen wordt bepaald, en dat we niet slechts een apensoort zijn, maar iets speciaals. Anders hadden we net zo goed apen kunnen zijn.’ Koop deze Ode in de winkel of neem nu een proefabonnement. Meer lezen?
 Boekfragment 'Just Another Ape?'
|
|
