Email   Print

Share

Vastleggen wordt loslaten

Hoe onze geest geneest wanneer we het allemaal van ons af schrijven.

Heeft uw arts u ooit gevraagd de ergste dag van uw leven te beschrijven? Waarschijnlijk niet. En toch heeft het Journal of the American Medical Association onlangs een klinische studie gepubliceerd waaruit blijkt dat schrijven een grote impact op fysieke symptomen kan hebben. Patiënten die aan gewrichtsreuma of astma leden, werd gevraagd het moeilijkste moment van hun leven te beschrijven of gewoon hun plannen voor die dag op papier te zetten. Vier maanden later voelden patiënten die drie dagen achter elkaar slechts twintig minuten per dag over hun problemen hadden geschreven zich beter, gebruikten ze minder medicijnen om hun symptomen te verlichten en gingen ze minder vaak naar de dokter. Als een pil na slechts drie doses die uitwerking had, zou geen arts ter wereld nalaten hem aan al haar patiënten voor te schrijven.

Deze verbazingwekkende bevindingen moeten nog worden bevestigd, maar romanschrijvers prijzen al sinds jaar en dag de therapeutische waarde van gedachten op papier zetten. Een roman schrijven, bijvoorbeeld, is een proces dat zowel louterend als bevrijdend werkt. ‘Schrijven is een vorm van therapie’, schreef Graham Greene in zijn autobiografie Ways of Escape. ‘Soms vraag ik me af hoe al die mensen die niet schrijven, componeren of schilderen het klaarspelen te ontsnappen aan de waanzin, de weemoed, de panische angst die inherent zijn aan het mens-zijn.’

Maar je hoeft geen roman te schrijven om in woorden genezing te vinden. Wat je opschrijft, hoeft niet eens door een ander gelezen te worden. Gebeurtenissen op papier zetten is een beproefde methode voor de behandeling van posttraumatischestressstoornis en depressieve klachten. Het gevolg is vaak dat de obsessieve beelden en het doorslaan in emoties en paniek afnemen. De patiënt krijgt opdracht de ervaring die hem achtervolgt gedetailleerd te beschrijven. Die simpele handeling geeft dikwijls al aanzienlijke verlichting. ‘Het is alsof er een enorme last van mijn schouders is gevallen’, vertelde een arts uit Kosovo me nadat hij had opgeschreven hoe hij in 1999 aan de Servische aanvallen was ontsnapt.

Hersenonderzoek bevestigt het wonderlijke verband tussen woorden en de neurologische grondslag van emotionele trauma’s. In de hersenen van patiënten die aan een posttraumatischestressstoornis lijden, gaat de herinnering aan de gebeurtenis gepaard met een onmiskenbare activering van de visuele cortex en het limbisch systeem, dat emoties en hun uitingen in het lichaam regelt. Het hersencentrum dat spraak produceert, wordt gedeactiveerd. Het is alsof een beeld van het trauma blijvend in de hersenen is gegrift. En vanwege de deactivering van het spraakcentrum lijkt de herinnering niet te kunnen samengaan met woorden. ‘Ik heb geen woorden om te beschrijven wat ik heb meegemaakt’ is dan ook een vaak gehoorde uitspraak van patiënten.

Maar het doelbewust omzetten van de beelden in woorden kan de manier waarop de ervaring in de hersenen is vastgelegd veranderen. Het verbaliseren van het trauma kan in het brein een verschuiving van het evenwicht teweegbrengen en de impact van ongecontroleerde emoties helpen verminderen.

In de psychoanalyse — de ‘praattherapie’ bij uitstek — wordt al jaren de bevrijdende kracht van taal geroemd. Maar de rol die het persoonlijke dagboek speelt, moet het altijd afleggen tegen de waarde die aan de divan van de psychoanalyticus (of aan middelen als Prozac en Zoloft) werd gehecht. Ik denk af en toe terug aan de arrogantie waarmee ik eens een vriend uitlachte die beweerde dat hij geen psychoanalyse nodig had omdat hij al twintig jaar een dagboek bijhield.

Een aantal verlichte beoefenaars van het genre, onder wie Carl Jung, heeft het persoonlijke dagboek altijd met respect bejegend. In The Artist’s Way beschrijft Julia Cameron een programma waarbij je elke ochtend meteen na het wakker worden drie bladzijden schrijft. Die oefening is bedoeld om de artistieke energie die wezenlijk is voor persoonlijke en professionele creativiteit te deblokkeren.

Probeer het zelf. Om effect te hebben hoeft uw dagboek maar aan drie eenvoudige regels te voldoen. Het moet strikt persoonlijk blijven; lees het niemand voor, behalve misschien aan uw therapeut. Het moet eerlijk zijn — verspil geen tijd met liegen tegen uzelf. Het moet regelmatig worden bijgehouden. Daar zit ’m het echte geheim in. Schrijf wanneer en zo lang als bij u past — bijvoorbeeld drie keer per week twintig minuten — en houdt u aan uw schema. U zult al gauw merken dat het dagboek zelf het overneemt.

Koop deze Ode in de winkel of neem nu een proefabonnement.