Lof op het gedrukte woord

Jurriaan Kamp | 130 oktober 2010 issue

Jurriaan Kamp, Editor-in-Chief.

Foto: Dean Bentley

Een vriend van mij liet me zijn gloednieuwe iPad zien. ‘Kijk, zo lees ik de krant tegenwoordig’, zei hij stralend, terwijl hij zijn vingers over het scherm liet glijden. Zijn enthousiasme deel ik. Het is fantastisch dat je het nieuws interactief en via verschillende media tot je kunt nemen. Die vriend staat volledig achter de idealen van Ode en hij kwam me vertellen dat we van medium moeten veranderen: internet in plaats van drukwerk. ‘Dat is de toekomst’, verzekerde hij me. Daarmee ben ik het niet eens.

Natuurlijk, het aanbod van online-media zal steeds groter worden. We zullen boeken, kranten en tijdschriften op mobiele apparaten lezen. Maar betekent dat het einde van gedrukte boeken, kranten en tijdschriften? Ik denk van niet. Er zal ongetwijfeld veel veranderen en de wereld van het gedrukte woord zal er in de toekomst heel anders uitzien. Maar zoals we nog steeds naar de bioscoop gaan terwijl we elke film op elk gewenst moment thuis kunnen bekijken, zo zullen we vast en zeker ook boeken, kranten en tijdschriften blijven lezen.

Drukwerk leest anders. Het gaat goed samen met een stoel in de zon. Huizen fleuren op van boeken en tijdschriften. Ik maak graag aantekeningen onder het lezen. Ik weet dat dat met de nieuwste mobiele apparaten ook kan, maar een snel krabbeltje maak je nu eenmaal gemakkelijker met een pen dan via een toetsenbord op een scherm.

Begrijp me goed, ik vind niet dat we de trends waardoor de media worden hervormd, moeten negeren. Ode werkt op dit moment aan een fascinerend nieuw onlineproject, waarover we de komende maanden graag meer zullen vertellen. Er moet meer van Ode online komen. We willen dat u ons dagelijks op internet kunt vinden. Maar dat wil niet zeggen dat we van plan zijn te stoppen met de toezending van het tijdschrift, dat u gewoon kunt vasthouden. Drukwerk zal blijven bestaan en Ode zal in druk blijven bestaan.

Er zijn trouwens goede redenen om te zorgen dat we niet te veel online zijn. Want hoe meer u e-mailt, twittert, berichten op Facebook zet en blogs leest, hoe dommer u wordt. Door de komst van steeds slimmere mobiele technieken zijn veel mensen altijd en overal online. In de rij voor de kassa, tijdens het trainen in het fitnesscentrum, in de lift: overal zie je mensen sms’en. Er zijn legio mogelijkheden om elk verloren moment nuttig of interessant te maken. Maar er is een keerzijde. De wetenschap heeft een onverwacht neveneffect ontdekt: hoe groter de digitale input, hoe minder tijd de hersenen krijgen om informatie te verwerken, te leren en creatief na te denken. Met andere woorden: we hebben informatiestilte nodig om op nieuwe inzichten en nieuwe ideeën te komen.

Dat verbaast me niets. Ik had altijd gemerkt dat een wandeling langs het strand of in de bergen met weids uitzicht uitstekend werkt om nieuwe dingen te bedenken. Het is zelfs zo dat ik mijn beste ideeën geregeld ’s ochtends onder de douche krijg, als mijn hersens nog fris zijn en mijn computer buiten mijn bereik is.

Het is geen geheim dat creativiteit ontzettend belangrijk is voor je eigen bevrediging en voor een succesvolle samenleving. En voor die creativiteit schijnt het beter te zijn als we minder vaak online zijn. ‘Het staat wel vast dat op stille momenten pas opgedane ervaringen in de hersenen worden gecontroleerd, vastgelegd en in het langetermijngeheugen opgeslagen’, vertelde Loren Frank, wetenschappelijk medewerkster van de vakgroep Fysiologie van de universiteit van Californië in San Francisco onlangs in The New York Times. Digitale stilte is goed voor de hersenen, en de gedrukte media laten ruimte voor reflectie. Geniet dus maar van de sensatie als u bij het lezen van dit nummer de pagina’s met uw vingers omslaat. Laat uw gedachten afdwalen en misschien vindt u dan de inspiratie die alleen het lezen van het gedrukte woord kan geven.

Koop deze Ode in de winkel of neem nu een proefabonnement.

Meer lezen?

Het goede nieuws over de olieramp