Mijn jaar zonder geld

Als talent ons enige betaalmiddel is, beseffen we onze onderlinge afhankelijkheid.

Mark Boyle | 126 mei 2010 issue

Voordat ik begon aan mijn jaar zonder geld, maakte ik me zorgen over wat er zou gebeuren als ik niet genoeg te eten had, als mijn fiets werd gestolen, als ik ziek werd, als niet gebeurde wat ik dacht dat zou gebeuren... Aangezien ons vanaf onze geboorte wordt bijgebracht dat niet de mensen om ons heen, maar geld de voornaamste bron van zekerheid is, lijken dergelijke zorgen niet vreemd. Maar een van de eerste en belangrijkste lessen die me werden aangereikt tijdens mijn jaar zonder geld, was de terugkeer van mijn vertrouwen in mensen. Ik ben er nu van overtuigd dat als je elke dag leeft in de geest van ‘hoeveel kan ik geven?’ in plaats van ‘hoeveel kan ik bezitten?’, er altijd aan je behoeften zal worden voldaan.

Het beste voorbeeld hiervan deed zich voor toen ik besloot te beginnen aan mijn jaar zonder geld. Ik had mijn woonboot verkocht en ik was op zoek naar een kampeerachtig onderkomen, toen mij door een volslagen vreemde gratis een woonwagen werd aangeboden, zodat ik een plek had om het moede hoofd te kunnen neervlijen. Dergelijke voorvallen zijn me nu vrijwel dagelijks overkomen. Ik heb de ervaring dat wanneer je gul uitdeelt — zonder bijgedachten over wat je ervoor terug zou krijgen — je even gul dingen krijgt aangeboden, zonder mankeren. Het is een organische eb en vloed van geven en ontvangen, een magische dans waarop ons complete ecosysteem is gebaseerd.

Als mensen voor het eerst horen dat ik leef zonder geld, nemen ze meestal aan dat ik me vrijwel helemaal zelf moet bedruipen. Dat was ik oorspronkelijk ook van plan, maar ik had al snel door dat die onafhankelijkheid een van de grootste leugens is die ons door de moderne samenleving wordt opgedrongen. We zijn immers op zijn allerminst al afhankelijk van bijen, regenwormen en micro-organismen. Ik kreeg niet alleen in de gaten dat ik niet volledig onafhankelijk kón zijn — zelfs als ik dat had gewild — maar ik merkte ook dat ik helemaal geen zin had om onafhankelijk te zijn.

De grootste vreugde in mijn leven komt vaak voort uit de relaties met vrienden. Omdat ik dat jaar in relatieve afzondering heb doorgebracht, heb ik de meeste dingen zelf moeten doen. Om bijvoorbeeld mijn eten klaar te maken, moest ik brandhout bij elkaar zoeken en klein hakken, het voedsel bij elkaar zoeken en fijnhakken, dertig minuten lang de houtoven vol brandstof stoppen, het eten opdienen en de afwas doen. Als dit in onderlinge samenwerking met anderen was gebeurd, had ik slechts een of twee van de taken in het hele proces hoeven uit te voeren en had ik meer tijd gehad om creatief te zijn of uit te rusten.

Uit onderzoek blijkt dat 150 mensen de optimale hoeveelheid is voor wat ik het ‘groepsgenoeg’ noem. Op dit niveau kan iedereen nog steeds baat hebben bij de voordelen van schaalvergroting zonder milieu-druk vanwege massaproductie te veroorzaken. En het mooie is dat je echt geen geld nodig hebt wanneer je leeft in een gemeenschap van deze omvang; je draagt naar vermogen bij aan de groep en je talenten zijn je betaalmiddel.

Een van de weinige teleurstellingen is dat mensen mijn experiment vaak beschouwen als ‘extreem’. Maar je kleren met de hand wassen, je eigen voedsel verbouwen en bij elkaar zoeken, en gebruikmaken van lokale producten en diensten lijkt me veel minder extreem dan je diep in de schulden steken om plasmatelevisies, vaatwassers en nieuwe kleren te kopen die je eigenlijk niet nodig hebt. Ik heb altijd precies wat ik nodig heb en ik vertrouw erop dat de dag van morgen me dat ook zal brengen.

Dit afgelopen jaar zette me ook aan het denken over de manier waarop de maatschappij geld gebruikt om aan vrijwel alles waarde en status toe te kennen. Dit deed me nadenken over armoede en hoe we dat fenomeen uitsluitend in financiële termen benaderen. Strikt gezien ben ik hier in Engeland de meest berooide man van het land, maar wanneer ik rond het kampvuur zit met mijn vrienden terwijl we biologisch geteelde groenten eten, luisteren naar akoestische klanken van muzikanten uit de buurt en een slok nemen van al dan niet gefermenteerde appelsap die is gemaakt van fruit dat veertig meter van mijn woonwagen is geplukt, dan laat ik me niet aanpraten dat ik arm ben. In tegenspraak met deze economische indeling reken ik mezelf juist tot de bovenste twintig procent van ‘financieel’ rijke mensen in Groot-Brittannië. Dat vloeit voort uit het gegeven dat de schulden van de overige tachtig procent van de bevolking haar inkomsten overtreffen. Ik ben financieel gezien neutraal en daarom beter af dan de meesten!

Ik meen dat de meest wijdverspreide vorm van armoede in het Westen geestelijke armoede is. Want als je altijd meer wilt — ongeacht hoeveel je inmiddels al hebt — dan voel je je altijd armetierig. Dichter Kahlil Gibran heeft eens geschreven: ‘Angst voor dorst terwijl je waterput vol zit, is dat geen dorst die onlesbaar is?’ Mijn geldloze leven was bedoeld als een experiment van één jaar. Maar omdat ik me oprecht nog nooit zo gezond en gelukkig heb gevoeld, vroeg ik me af waarom ik het pad dat ik nu had ingeslagen niet nog wat verder zou aflopen. Mijn droom is nu om een bevlogen gemeenschap te stichten die volledig zonder geld gaat leven. Ik heb pas een jaar achter me van een taak voor het leven. Ik zal proberen mijn tijd op deze aarde te besteden aan een leven dat zo behoedzaam en integer mogelijk is. Ik kan u werkelijk geen ander advies geven dan hetzelfde te doen, wat uw droom ook moge zijn. Maak de verschillen tussen uw hart, uw hoofd en uw handen zo gering mogelijk. En vergeet niet dat wij ooit zonder geld hebben geleefd.

Mark Boyle is oprichter van de Freeconomy Community. Dit artikel verscheen eerder in Resurgence (januari/februari 2010, www.resurgence.org ).

Bestel dit nummer na via onze klantenservice: T 0251 - 257 927.

Iedere maand Ode thuis ontvangen? neem nu een proefabonnement vanaf 3,33 per maand.

Meer lezen?

Spirituele politiek