Email   Print

Share

Niet minder slecht, maar goed

Voor bedrijven wordt milieubeleid opeens leuk dankzij cradle to cradle, een ontwerpfilosofie waarin alle onderdelen als grondstof kunnen dienen voor nieuwe producten. Ode neemt een kijkje bij de Nederlandse bedrijven die vooroplopen bij het implementeren van deze principes.

In de toekomst zullen klanten van de tapijtfabrikant Desso hun vloerbedekking niet kopen, maar huren: alles gaat terug naar de fabriek voor hergebruik.

Als de wind verkeerd stond, rook het twintig jaar geleden rondom de fabriek van kantoormeubelfabrikant Ahrend nog naar oplosmiddel. Maar een bedrijf dat zit ingeklemd tussen de dorpskern van Sint-Oedenrode, nabij Eindhoven, en de rivier de Dommel, en dat werkgelegenheid biedt aan veel mensen uit het dorp, heeft een natuurlijke neiging tot maatschappelijk verantwoord ondernemen. Zo werden in de jaren negentig de stank- en lawaaioverlast opgelost en werd de productie milieuvriendelijker. Sinds 1994 worden de meubels ontworpen volgens het zogenoemde ecodesignprincipe, een ontwerpfilosofie waar bij het ontwerp al rekening wordt gehouden met recyling door een meubel te maken van herbruikbare materialen, die eenvoudig te demonteren zijn. Bovendien wordt sindsdien elk jaar minder energie verbruikt in de fabriek.

Maar Roel van der Palen wil niet teveel stilstaan bij het verleden van Koninklijke Ahrend N.V., dat 1400 werknemers heeft en in 2008 een omzet van 274 miljoen euro boekte. Pratend over de ambities van het bedrijf maakt de boomlange businessdevelopmentmanager een grote cirkelbeweging met zijn rechterarm. De hand die uit de mouw van zijn smetteloze blauwe krijtstreep steekt, is zwart geworden; tijdens een wandeling door de fabriekshallen – oppervlakte: zo’n acht voetbalvelden – pakt hij af en toe een machineonderdeel dat zwart afgeeft.

Die vuile handen kunnen zijn enthousiasme niet drukken. Met een stalen tafelpoot of een stoelframe in de hand vertelt Van der Palen over de stappen die Ahrend zet om duurzaam ondernemen in de komende tien jaar op een hoger plan te tillen. Het nieuwe toverwoord: cradle to cradle, een radicale opvatting over productontwikkeling, waarin alle onderdelen als grondstof kunnen dienen voor nieuwe producten. En om dat te illustreren, staat Van der Palen met zijn lange armen te zwaaien. ‘In 2020 willen we de keten volledig sluiten.’

In de praktijk betekent deze ontwerp-filosofie dat een product – pak ’m beet een bureaustoel, een auto of een schoen – aan het eind van zijn levensduur uit elkaar wordt gehaald. Biologische stoffen gaan de biosfeer in als compost, waarbij ze voedsel zijn voor planten. Andere stoffen gaan de zogenoemde technosfeer weer in, bijvoorbeeld als metaal om er hetzelfde product of een heel ander product van te maken: voedsel voor een fabriek om een nieuw product te maken. Cradle to cradle (van wieg tot wieg) is een alternatief voor de gangbare productiewijze waarbij producten uiteindelijk op een vuilnishoop terechtkomen, een praktijk die je ‘van wieg tot graf’ kunt noemen.

De grondleggers van deze benadering – de Duitse chemicus Michael Braungart en de Amerikaanse architect William McDonough – hebben met tal van grote en minder grote bedrijven samengewerkt. Daarover schreven zij in Cradle to Cradle, hun boek uit 2002, dat in het Nederlands verscheen onder dezelfde titel. (Zie voor een boekfragment Ode 71, november 2004.) Sinds de VPRO in 2006 onder de titel Afval is voedsel een documentaire over Braungart en McDonough uitzond, hebben ook een aantal Nederlandse bedrijven zich bekeerd tot deze filosofie. Niet alleen Ahrend is geïnspireerd door cradle to cradle, maar er zijn ook vérgaande ambities bij een andere kantoormeubelfabrikant, Steelcase, en verder onder meer bij Desso (fabrikant van tapijttegels), Royal Mosa (tegelfabrikant), Van Houtum Papier (fabrikant van toiletpapier en papieren doekjes) en Van Gansewinkel (afvalverwerkingsbedrijf).

1 2 3 NEXT >>
view as a single page