Meewind

Windmoles naar de zee dragen.

Mark Baal, van | 122 december 2009 issue

Door Mark van Baal

Johan Swager (links) en Willem Smelik.

Aan de muur in het kantoor in Haarlem hangt een grote kaart van de Noordzee. Op de kaart zijn honderden gekleurde vlakken te zien: potentiële windturbineparken. Op een enkele plek staat een zwart pictogram van een windturbine, ten teken dat hier een windpark is gerealiseerd. En dat is precies het probleem: veel plekken zijn gereserveerd, weinig parken zijn gebouwd. Vooral bij de Nederlandse kust (twee pictogrammen, meer dan zeventig gekleurde vlakken) duurt het allemaal te lang, menen -Johan -Swager (links) en Willem Smelik, oprichters van Meewind, dat daarin verandering wil brengen.

Volgens hen ontbreken drie voorwaarden voor het bouwen van windturbineparken in Nederland. ‘Risicodragend kapitaal, politiek stabiel beleid en toegang tot projecten’, somt Smelik op. ‘Wij wilden die drie voorwaarden scheppen.’ De aanpak van Meewind: koop een aandeel in een windturbine op de Noordzee. Dat kan al vanaf duizend euro. Als burgers zelf kunnen deelnemen, zo redeneren Smelik en Swager, ontstaat er eerst maatschappelijk draagvlak en vervolgens politieke steun. Smelik: ‘Op deze manier doorbreken we het monopolie van gigabedrijven, die treuzelen met het bouwen van windparken. Het is burgerparticipatie op industriële schaal.’

Sinds de oprichting in 2005 probeert Meewind vergunningen voor de Nederlandse kust te verkrijgen, maar dat -proces vergt nog steeds een lange adem. ‘Vóór 2012 gaat er waarschijnlijk niets gebeuren in de Nederlandse Noordzee’, meent Smelik. De teloorgang van -Econcern bood nieuwe mogelijkheden. Deze onderneming in duurzame energie had de financiering bijna rond voor een offshorewindpark voor de kust van België. De heipalen lagen klaar, maar toen werd in juni het faillissement uitgesproken. Samen met een aantal andere partijen bracht Meewind de benodigde 614 miljoen euro op om het windpark alsnog te bouwen. Meewind heeft nu ruim 10 miljoen euro in het windpark geïnvesteerd – geld dat afkomstig is van zo’n 1200 particulieren, de provincie Noord-Holland en de gemeente Den Haag. Als Meewind meer deelnemingen van duizend euro verkoopt, kan het aandeel uitbreiden naar 30 miljoen euro.

Momenteel verrijst het park van 55 turbines, Belwind genaamd, tientallen kilometer uit de kust van België. De turbines met 45 meter lange wieken staan op 72 meter hoge palen. Over een jaar moeten alle turbines stroom leveren. Zeewindelektriciteit is nog steeds drie keer zo duur als elektriciteit uit kolen of gas, maar dankzij een Belgische subsidie – 10,7 eurocent per kilowattuur gedurende 20 jaar – wordt het park economisch haalbaar. Intussen bezit Meewind het ontwikkelingsrecht voor Belwind 2. Smelik en Swager kijken nu naar projecten in Duitsland en Engeland, voordat ze hopen dat ze in 2012 of 2013 eindelijk in de Nederlandse Noordzee kunnen investeren.

Wie voor duizend euro mede-eigenaar van een grote windturbine is, is ‘eigenaar’ van een opwekcapaciteit van ongeveer 3200 kWh per jaar, het gemiddelde jaarverbruik van een Nederlands huishouden. Als alles goed gaat, verwachten Smelik en Swager dat het rendement voor investeerders in Meewind 7 tot 10 procent per jaar zal zijn gedurende 20 jaar. Maar er is natuurlijk altijd een risico. ‘Het blijft een belegging,’ zegt Smelik, ‘maar als je aandelen Shell koopt, loop je ook risico.’ De transitie naar duurzame energie komt volgens hem pas als mensen erin kunnen investeren. ‘Dat kan nu concreet.’