Liever langharig dan kortzichtig

Om de wereld te veranderen, hebben we verbeelding nodig.

Natasja van den Berg (deze gebruiken) | 122 december 2009 issue

Om de wereld te veranderen, hebben we verbeelding nodig.

Door Natasja van den Berg

ls langharige vrouw is deze bovenstaande leus een leus naar mijn hart. In de jaren zestig werd ze symbool voor de jongeren die zich keerden tegen gezagsdragers. Het was de slogan van de stichting Pro Lang Haar, opgericht door Hitweek-journalist Peter Muller. Zij hielden een sitdown-protest tegen kappers die geen langharige mannen wilden knippen. Ook gingen jongens in het leger protesteren tegen het kortknippen van hun haar. En zo werd lang haar een symbool van verandering – een prachtig voorbeeld van de verbeelding aan de macht.

Dit dromerige motto was voor het eerst te horen in de straten van Parijs in mei 1968. De protesten van studenten en arbeiders hadden wereldwijd effect. In Amsterdam leidde het tot acties van de hippies voor vrije seks, van pacifisten tegen de oorlog in Vietnam, van feministen voor baas in eigen buik. En hoewel er de afgelopen decennia veel discussie is geweest over de waarde van deze omwenteling, ben ik mij als vrouw terdege ervan bewust dat ik zonder hen nu waarschijnlijk huisvrouw zou zijn.

Verbeelding: het is een van de belangrijkste ingrediënten die noodzakelijk zijn voor een betere wereld. Om grote groepen mensen te mobiliseren om serieuze stappen te zetten naar een eerlijkere wereld, om het huidige systeem van uitbuiting van vele mensen en uitputting van de aarde tegen te gaan, moeten we een beeld hebben van waar we naartoe willen. John Lennon schreef er een prachtig popliedje over: ‘Stel je voor dat er geen bezittingen zijn, geen hebzucht of honger, een broederschap van mensen die de wereld delen…’

In 1996 stond een artikel in Ode waarin Susan Griffin, een Amerikaanse schrijver, dichter en radicale feministe, stelt dat de samenleving twee grenzen kent. De ene grens wordt bepaald door de eisen van de natuurlijke omgeving; de andere door onze collectieve verbeelding. Wat wij ons niet kunnen voorstellen, kunnen wij ook niet trachten te bereiken. Het vereist volgens haar verbeeldingskracht om ons gedrag te veranderen en ons te bevrijden uit oude gewoonten. (Het artikel is te lezen op ode.nl/susangriffin )

Hoe kan de wereld eruit zien als wij alle rijkdom eerlijker verdelen? Als we in balans gaan leven met de natuur? Als we de aarde niet meer uitputten? Wat eten we dan? Hoe werken we dan? Hoe ziet onze sociale orde er dan uit?

Een vriend van mij vertelt zijn zoontjes van vier en zes jaar dat als zij oud genoeg zijn om hun rijbewijs te halen ze zullen leren vliegen, omdat de auto binnen vijftien jaar ook zal kunnen vliegen. Dat de straten in onze steden er dan anders zullen uitzien, begrijpen die jongens meteen. Dat weekendjes wandelen in Alpen dan heel normaal zullen zijn ook. Hoewel voor sommigen vliegende auto’s niet wenselijk zullen zijn, is verbeelding belangrijk om te zien dat de toekomst niet eng hoeft te zijn, maar vol prachtige nieuwe perspectieven zit. Het gebruiken van verbeeldingskracht verandert ook het heden en degene die deze kracht gebruikt. Het geeft je hoop om die verandering ook daadwerkelijk te willen realiseren.

Nu de wereld op weg is naar Kopenhagen, waar wereldleiders samenkomen om de klimaatverandering aan te pakken, wordt massaal opgeroepen om hiervoor de straat op te gaan. Overal in de wereld worden massademonstraties voorbereid om onze leiders te stimuleren het juiste te doen. De activisten wijzen voornamelijk op de rampen die ons staan te wachten als Kopenhagen mislukt. Deze mobilisatie op basis van angst zal mislukken. Alleen als we samen een toekomst kunnen verbeelden die het waard is om voor te strijden, zijn wij bereid om hiervoor de straat op te gaan: dat hebben de jaren zestig ons geleerd. Verbeelding is een collectieve bezigheid, we zullen samen moeten dromen. Het wordt weer tijd dat de verbeelding aan de macht komt.

Natasja van den Berg is freelance schrijver, gespreksleider en co-auteur van Praktisch idealisme.