Van weten naar wetten

Waarom wereldburgers de politiek moeten gebruiken - voor de verandering.

Natasja | 120 oktober 2009 issue

Ik was negentien toen ik in mijn eentje met een rugzak naar Afrika vertrok. Ik reisde een aantal maanden door Mali en vloog door naar Kenia, waar ik twee weken sliep in een tehuis voor meisjes die de vreselijkste dingen hadden meegemaakt. In de meeste gevallen hadden hun ouders hen de straat op gestuurd om geld te verdienen met hun lichaam.

De ontmoetingen met deze meisjes hebben mij gevormd. Zij lieten mij zien wat veerkracht is, maar ook hoe gebroken je al op jonge leeftijd kunt zijn. Terug in Nederland heb ik mij jarenlang schuldig gevoeld. De ontmoeting had gezorgd voor een verbondenheid die nog steeds bestaat, maar mijn decadente bestaan was een voortdurende bron van ellendigheid. Pas toen ik met Sophie Koers het boek Praktisch idealisme schreef, kreeg ik grip op die gevoelens. En na het lezen van enkele boeken heb ik de woorden gevonden om mijn gevoel dat ik medeverantwoordelijk ben voor hun ellende en de armoede in de wereld te onderbouwen.

Emmanuel Lévinas, een Franse-Litouwse twintigste-eeuwse filosoof, stelt dat iedere ontmoeting – hoe toevallig ook – mij in een ethische relatie brengt met een Ander. Zo voelde dat met die meiden, en zo voelt het als ik hoor over de ellende elders op de wereld. Ik weet ervan en dus heb ik een verantwoordelijkheid om er iets mee te doen.

De Australische ethicus Peter Singer maakt in zijn boek Eén wereld een simpele vergelijking. Als je langs een vijver loopt en je ziet een kind verdrinken, ben je dan verplicht om in te grijpen? Bijna iedereen beantwoordt deze vraag positief. Singer vraagt zich vervolgens af waarom dezelfde regel niet op mondiaal niveau geldt. Als je ziet dat iemand sterft van de honger en je kunt er iets aan doen, waarom voel je je daartoe dan niet verplicht?

Thomas Pogge, een Duitse moraalfilosoof, maakt de vraag nog simpeler. Als er systemen zijn die als resultaat hebben dat armoede ontstaat of blijft bestaan, dan zijn diegenen die deze systemen maken verantwoordelijk voor die uitkomst. Pogge wijst naar ons wereldhandelssysteem en stelt dat handelsbarrières de arme landen weinig kansen geven. Onze leiders zijn hiervoor verantwoordelijk, en daarmee alle burgers die deze leiders hebben gekozen. Wij dus.

Kort gezegd: omdat we het weten, moeten we er iets tegen doen; omdat we het kunnen, moeten we het doen; omdat we medeveroorzaker zijn, moeten we het doen. Wij zijn verplicht iets aan de ongelijkheid te veranderen. Deze morele plicht drukt op ons allemaal. Tegelijkertijd besef ik dat de oplossingen voor armoede complex zijn en de meeste daarvan niet binnen onze invloedsfeer liggen. Ik kan nu eenmaal een corrupte leider in Afrika niet tot de orde roepen.

En hoewel praktisch idealisme vaak wordt geassocieerd met ethisch consumeren of ondernemen, is wat mij betreft actief burgerschap de belangrijkste manier om in het dagelijks leven een bijdrage te leveren aan een betere wereld. Of we het nu willen of niet, onze politieke leiders maken namens ons afspraken op mondiaal niveau. Wij hebben een burgerlijke taak om die processen te volgen en te beïnvloeden.

Ik ben – hoe kritisch ik ook ben op de huidige politieke elite – heel bewust actief lid van een politieke partij. Ik ben benieuwd hoeveel Ode-lezers politiek actief zijn. Velen van u zullen gedesillusioneerd zijn over wat politici doen en laten. Velen van u zullen andere wegen bewandelen om vorm te geven aan uw idealen. Maar daarmee houden we wel de huidige situatie in stand.

Ik wil u oproepen mee te denken over de vraag hoe we de politiek kunnen transformeren tot een plek waarin de verdelingsvraagstukken nu eens niet gaan over een jaartje langer werken of een beetje minder CO2-uitstoot, maar over een rechtvaardige wereldorde, waar het niet meer zo is dat twintig procent van de mensheid tachtig procent van alle rijkdom opsoupeert en daarmee de aarde ook nog eens enorm vervuilt. Een paar duizend mensen moeten lid worden van een politieke partij en daarmee transformeren we het politieke landschap: wie doet er mee?

NATASJA VAN DEN BERG is freelance schrijver, gespreksleider en co-auteur van Praktisch idealisme.

Tools: Bespreken | Email | Print | RSS | Nieuwsbrief
Save/Share:

Comments (4)

Hoi Natasja,

ik doe mee en geef graag gehoor aan jouw oproep. laten we in actie komen en de benodigde politieke transformatie in gang zetten. zeg maar waar en wanneer.

Groet, Danny van Heusden

posted by dannyvh on 10/ 2/2009 9:45 am

Hallo Natasja,

De politieke weg van verandering is als Alice In Wonderland:

Kunt u mij alstublieft de weg wijzen?’ ‘Dat hangt er nogal van af waar je heen wilt,’ zei de Kat. ‘Dat kan me niet zoveel schelen…’ zei Alice. ‘Dan doet het er ook niet toe welke weg je neemt,’ zei de Kat. ‘Als ik maar ergens kom,’ legde Alice uit. ‘Oh, dat lukt zeker,’ zei de Kat, ‘als je maar lang genoeg doorloopt.’

De politiek moet veranderen, echter vanuit zichzelf zal het niet automatisch gebeuren. De huidige belangen in de politiek staan zelfreflectie en eigen keuze in de weg.

In de verandering naar een wereld, die rechtvaardigt dat ook een 7e generatie na ons een goed leven zal hebben, is naar mijn bescheiden mening het doel van de weg "Een maatschappij op Aarde creeren, die een ieder zich kan voorstellen als hij/zij als ongeborene nog niet weet waar hij/zij op Aarde terecht zal komen". Dit doel doet recht aan de Gulden regel, die in elk ontwikkelde samenleving is opgeschreven.

Er zijn meerdere wegen naar dat doel mogelijk. De politieke weg bewandelen is een keuze die voor de hand ligt, echter het is een weg vol van belangen-kuilen en er gelden ook duidelijke spelregels op dit pad. Een duidelijk voorbeeld van dit pad is dat zelfs de machtigste man van de wereld, zijnde Obama, zich rekenschap moet geven van de vele eigenbelangen in de zorg. Evenzeer is het de vraag of deze veranderingsgezinde man ook daadwerkelijk de verandering in de wereld kan dragen, aangezien hij als sterkste land een offer zal moet brengen a la Gorbatsjov in Rusland, namelijk de rol van dollar opgeven ten behoeve van een universele munt die de mix van de wereld vertegenwoordigd. Het is de vraag of hij dat offer zal brengen als onderdeel van het politieke bestel in de Verenigde Staten. Van G8 naar G20 doet weinig pijn, echter je gouden munt als standaard inleveren is geen sinecure.

Ook in de Nederlandse politiek zijn alle initiatieven van nieuwe partijen prima gestart, echter binnen 2-4 jaar waren ze onderdeel van het bestel. Lees: omarmd en doodgeknuffeld.

Een recent politiek voorbeeld van verandering is de besluitvorming van de G20 in kader van de excessen in de bonussfeer. Het bestel van bonus is niet de oorzaak van de crisis, het is wel de zuurstof die je nodig hebt om het vuur sneller te laten branden. De G20 leiders hebben besloten om de bonussen aan banden te leggen, echter de USA (lees Obama) ging niet akkoord met maximering van de bonussen. Ook hij, Obama, is in deze discussie gebonden aan zijn eigen politieke bestel. De kracht en macht van onze G20 leiders valt en staat bij eigen visie en/of de kracht en macht die de burgers laten zien aan de G20 leiders dat zij de visie van het volk moeten uitvoeren. In de bonus discussie hebben zowel de G20 leiders geen visie en eveneens laten de burgers niet zien dat ze de excessieve bonussen niet meer willen accepteren. De kracht van de stem van de burgers kan zich alleen op globaal nivo uiten, als een ieder bij die banken, die excessieve bonussen uitbetalen, zijn rekening opzegt. Op de manier dat Obama werd gekozen, zal ook de bonus discussie dienen te worden beslecht. Zo niet, dan zal de zuurstof van deze economie de brand weer laten opwaaien.

Transparantie is in mijn ogen het kernbegrip om de ogen van de burgers te openen en de kracht van de stem te ontwikkelen. Naast bonus discussie zal ook het gedrag bij de interactie op klantniveau op een dusdanige wijze moeten plaatsvinden, dat de burger zijn verantwoordelijkheid neemt (lees geen hypotheek afsluiten die je niet kan betalen) en eveneens dient het produkt hypotheek begrijpbaar te zijn. Om de burger hierin te ondersteunen, dienen we dus te gaan van weten naar wetten en produkten die we begrijpen.

Tot slot, verandering in de politiek is essentieel en noodzakelijk om draagvlak in de maatschappij te behouden. Is het oprichten van een partij de meest logische keuze, ik denk het niet. Is het een eerste stap om met een paar (duizend) mensen een weg die kiezen die de verandering in gang gaat zetten, dan is mijn antwoord volmondig ja.

Groet, Bert

posted by bert_streng on 10/ 3/2009 3:39 pm

Natuurlijk heeft de politiek een hoofdrol, bij het beschermen van alles van waarde dat zo weerloos is. Burgers en bedrijven kunnen vrijwillig veel doen aan duurzamer produceren en consumeren, maar wanneer de staten hoge kwaliteitsnormen aan het speelveld stellen, kunnen bedrijven en burgers veel meer.

Het neerkijken op politiek en bestuur of zelfs afwijzen van hun rol door toepassers van MVO is kortzichtig. Het MVO staat nog in de kinderschoenen, veel bedrijven doen nog steeds niet of onvoldoende mee en de toestand van de wereld vraagt om grote urgentie bij het stoppen en terugbrengen van het plunderen van de natuur en mensen.

Graag lees ik meer over de ervaringen van Natasja in de politiek en haar strategie om snel een parlementaire meerderheid tot stand te brengen voor een duurzaamheids(r)evolutie.

Zou consequente toepassing van "de vervuiler/gebruiker betaalt" en het belonen van niet-vervuilen en van schoonmaken een punt zijn, dan doe ik graag mee. De combinatie van BOW-ecotaxen en een basisinkomen-natuurdividend is geregeld in Ode behandeld, nu actie ?!

posted by pemetz on 10/ 8/2009 10:53 am

Hallo Natasja,

Fantastisch dat je aan de hand van filosofen helderheid hebt gegeven in onze complexe wereld.

Natuurlijk zijn wij medeverantwoordelijk, maar tevens staan we ook vaak machteloos. Het stemmen op de juiste partij is belangrijk!

Ook ik kijk uit naar de realisatie van allerlei plannen voor een betere wereld.

In 't klein proberen de bewustwording tot stand te brengen is erg belangrijk.

posted by Leo on 10/26/2009 2:32 am