Artiest zonder grenzen

Rupa Marya maakt muziek die culturele grenzen overschrijdt.

Marco Visscher | 119 september 2009 issue

In haar muziek probeert Marya uiting te geven aan een 'gedeelde mondiale identiteit'

Rupa Marya voelde trots, vermengd met een zweem van ongeloof, toen ze vorig jaar vernam dat haar zojuist uitgebrachte album op iTunes het bestverkochte was in de categorie wereldmuziek. Een mooie opsteker tijdens de eerste Europese tour van Rupa & the April Fishes, maar toch ook een ongemakkelijk gevoel. ‘Wereldmuziek is bruine muziek, gepresenteerd voor de consumptie door witte mensen’, zegt ze met een blik die verraadt dat het een categorie betreft waarin ze niets te zoeken heeft.

Extraordinary Rendition heet het debuutalbum, dat sinds zijn verschijning consistent bleef verkopen in Amerika en enkele Europese landen; het heeft meer dan een jaar in de top-100 van iTunes gestaan en diverse keren bovenaan. Hoewel de titel verwijst naar de uitlevering van terreurverdachten aan andere landen (critici noemen deze buitengewone uitlevering een ‘uitbesteding van martelingen’) zagen recensenten al snel dat het geen album vol politieke protestliedjes was. Wel worstelden ze met het ondefinieerbare karakter van de muziek, een levendige combinatie van melancholische Franse chansons, uitbundige gypsy swing , alternatieve Latin en dromerige Indiase raga’s. Het gezelschap op trompet, accordeon, cello, contrabas en drums dat voortborduurt op de basismelodieën die bandleider Marya op haar gitaar uitzet, is geschoold in jazz, klassiek en klezmer. Tel daarbij op dat Marya haar verbeeldingsrijke teksten afwisselend zingt in het Frans, Spaans, Engels en Hindi, en het is evident dat Rupa & the April Fishes niet gemakkelijk in een hokje past.

Maar muzikale grenzen zijn niet de enige die Marya opzij wil zetten. Ze is op een strijdtocht om ook landsgrenzen overbodig te verklaren. Daarover gaan enkele van haar liedjes op het in oktober te verschijnen tweede album, Este Mundo (zie de recensie op pagina 69), maar het houdt niet op bij zingen. Marya is de initiator van een kunstproject dat Latijns-Amerikaanse migranten moet wijzen op hun recht op gezondheidszorg; naast haar muzikale carrière werkt Marya in deeltijd als arts in een ziekenhuis. Eerder dit jaar is ze met haar band voor de derde maal afgereisd naar de Mexicaanse grens, om er te spelen en aandacht te vragen voor Amerika’s strenge grensbeleid, dat volgens haar leidt tot gruwelijke persoonlijke drama’s. ‘Ik kan niet geloven dat tijdens de Amerikaanse presidentsverkiezingen vorig jaar niet werd gesproken over immigratie’, zegt ze. ‘Het is vreemd dat er in deze tijd niet meer aandacht voor is.’

Nog voor we een stap binnen hebben gezet, verontschuldigt Marya (34) zich voor de tornado die heeft huisgehouden in haar sfeervolle appartement. Ze is voor de tweede maal dit jaar haar koffers aan het pakken voor een Europese tournee: de zomerfestivals komen eraan en de dampende optredens met de kolderieke sfeer van een rondtrekkend circus hebben Rupa & the April Fishes een graag geziene gast gemaakt op evenementen als het Amsterdam Roots Festival en het FMM Sines Festival in Lissabon. In Nederland, waar de band eerder dit jaar de Melkweg had betoverd, staat een bezoek aan Paradiso gepland.

In haar woonkamer, die tevens dient als repetitieruimte, staat tegen de muur een schilderij opgesteld, waarop een vogel over de grens tussen Amerika en Mexico vliegt. Wat haar zo aanspreekt in het beeld? ‘Het verbeeldt het recht op vrijheid van beweging dat voor mij veel meer bij het leven hoort dan de strikte grenzen die we hebben gecreëerd. Dit schilderij verhaalt over de grenzen die we opwerpen in onze eigen gedachten.’

1 2 3 NEXT >>
view as a single page

Tools: Bespreken | Email | Print | RSS | Nieuwsbrief
Save/Share:

Comments