Ik lach, dus ik besta

Blaine Greteman | 118 juli/augustus 2009 issue

Twee neanderthalers lopen een kroeg binnen, bestellen een biertje en luisteren naar de bezoekers, die lachend zitten te kletsen. Plotseling keert de ene zich om naar de andere en fluistert: ‘Niet ineens raar gaan doen, maar zo te horen is dit een tent van de homo sapiens.’ Hoe weet een neanderthaler dat hij in een kroeg zit met homo sapiens? Door het gelach. In een café van de neanderthalers had je misschien veel gegrom en gesnuif opgevangen, maar waarschijnlijk weinig gegiechel, omdat lachen - dat onmiskenbare onderdeel van onze kroegpraat - nog niet in zijn huidige vorm was geëvolueerd. Inmiddels besteden we veel aandacht aan ‘wie het laatst lacht’, maar degene die als eerste in dat zo herkenbare ‘ha-ha-ha’ van ons uitbarstte, maakte een grote evolutionaire sprong naar het menselijk bestaan zoals we dat nu kennen.

Lachen is alom aanwezig. Alle zoogdieren doen het, in de een of andere vorm. Chimpansees lachen: ze hijgen vol verrukking in reactie op gekietel of een klunzige manoeuvre, zoals werd opgemerkt door niemand minder dan Charles Darwin zelf. Het is ook een van de eerste dingen die baby’s leren beheersen. Maar inmiddels stellen de wetenschappers twee uiterst serieuze vragen: waar komt het lachen vandaan? En waarom lachen we?

Uit recent onderzoek komt naar voren dat lachen tussen de twee en vier miljoen jaar geleden in de evolutie is ontstaan, nadat we hadden geleerd om op twee benen te lopen, maar voordat we leerden praten. Lachen gaf onze hominide voorouders wellicht het teken dat alles veilig was en maakte de interactie binnen de groep makkelijker, waardoor een gemeenschap van mensen kon ontstaan - precies zoals dat vandaag de dag nog steeds gaat.

Dacher Keltner, docent psychologie aan de Universiteit van Californië in Berkeley en schrijver van het boek Born to Be Good: The Science of a Meaningful Life, vergelijkt lachen met de komst van het gebruik van gereedschap en de ontwikkeling van de opponeerbare duim - het ‘merkteken van een grote omwenteling binnen ons sociale stelsel’. Hoelang of hard je een hagedis ook kietelt, hij gaat niet bulderen, gniffelen of zelfs maar spinnen. ‘Een van de unieke kenmerken van zoogdieren is dat we spelen’, zegt hij. ‘En als je binnen de structuur van de zoogdieren een meer ontwikkeld organisme bent, heb je een grotere vocabulaire om te kunnen spelen en daar hoort lachen bij.’

1 2 3 4 NEXT >>
view as a single page

Tools: Bespreken | Email | Print | RSS | Nieuwsbrief
Save/Share:

Comments