Email   Print

Geestiger dan echte goeroes

Marco Visscher | 118 juli/augustus 2009 issue

Swami Beyondananda heeft geen volgelingen. ‘Hij wordt altijd paranoïde als hij denkt dat hij wordt gevolgd’, zegt Steve Bhaerman, een rondreizende Amerikaanse komiek en auteur. Bhaerman kan het weten; hij ís de swami. Onder het pseudoniem van Swami Beyondananda schrijft hij columns over politiek en spiritualiteit en komt hij opdraven bij conferenties waar hij graag in gesprek gaat met het publiek (‘Ik zal uw vragen beantwoorden, en u zult mijn antwoorden bevragen’).

Bhaerman heeft ontdekt hoe geestig het kan zijn om spirituele goeroes te parodiëren. En hij is niet de enige. Meer mensen uit de kringen van meditatie en yoga steken de draak met moderne spiritualiteit, die vaak zo tergend serieus wordt genomen. Hun homepage is een ‘ohm’-page en ze maken gebruik van dezelfde beeldtaal vol verwijzingen naar Oosterse mystiek. Bhaerman: ‘Het is komedie vermomd als wijsheid, en wijsheid vermomd als komedie.’

Goeroe Mat Zo, een door geld geobsedeerde spirituele leider (‘Een fooi voor uw goeroe, alstublieft’), is een creatie van een meditatieleraar in Denver, Colorado, die weigert zijn echte naam prijs te geven. Hij realiseerde zich enkele jaren geleden dat sommigen van zijn studenten trekjes van verering begonnen te vertonen, waarop hij een wit gewaad aantrok, een baard omdeed en een zonnebril opzette – om vervolgens te constateren dat de helft van de leerlingen niet opmerkte dat het een grap was. Hij ging door met deze parodie ‘om de spirituele praktijken met al hun regels kritisch tegen het licht te houden’, zegt hij, ‘en om te laten zien dat je eigenlijk geen bemiddelaar nodig hebt tussen jou en God om verlichting te vinden’. In zijn boekje The Rascal’s Guide to Enlightenment spot Mat Zo met de schaamteloze zelfpromotie die hij soms tegenkomt bij goeroes: het is een collectie tips voor verlichting met een klein budget, terwijl de schrijvers schaamteloos onnodige producten en diensten aanprijzen voor zichzelf.

Ook James Murray had de nodige boeken van echte goeroes als Osho en Krishnamurti gelezen en heel wat workshops gevolgd, voordat hij afknapte op enkele aspecten uit de new-agegemeenschap: ‘Sommige mensen nemen spiritualiteit zo serieus’, verzucht hij. Al sinds vele jaren verzorgt Murray poppen en stemmetjes voor talrijke films, waaronder Being John Malkovich, en Men in Black, dus voor hem was het een kleine moeite om met wat schuim, vacht, pingpongballen en andere materialen een goeroe neer te zetten. Puppetji heet hij en met zijn zware Indiase accent, op de zachte tonen van een muziekdeuntje en geplaatst tegen een kleurrijke achtergrond heeft hij visueel een uiterst sterke presentatie gevonden.

Toen The Secret, een dvd en boek waarin het ‘geheim’ wordt onthuld dat toegang geeft tot alles wat je wilt, een razend succes werd in 2006, maakte Murray een kort filmpje, waarin Puppetji in een steeds onrustiger toon zei: ‘Je kunt alles hebben wat je wilt. Maar ik vraag u: wie wil? Wie is het die wil? Wie verlangt de noodzaak om te willen? Wie wil en verlangt de noodzaak om gewild te willen zijn, en het verlangen of de wil om iets te verlangen dat je niet nodig hebt en alleen denkt dat je wilt!’ Het filmpje werd een bescheiden succes op YouTube, waarop Puppetji nog steeds nieuwe videoboodschappen plaatst over onderwerpen als technologie, wereldvrede en roddelen. Zijn boodschap: ‘You take life too seriously… Enlighten-up!’

Vrees dat hun personage wordt gezien als een aanval op goeroes hebben ze niet. Bhaerman: ‘Als je kijkt naar echte swami’s, zie je dat ze een bepaald perspectief en een gevoel voor humor hebben. Ik kan me niet voorstellen dat ze zich aangevallen voelen door iets wat ik doe.’

Tools: Bespreken | Email | Print | RSS | Nieuwsbrief Save/Share:

Comments

Post a comment