Email   Print

Als u graag bij de mensen thuis komt

Community-based toerisme: excursies die je leven veranderen en de lokale economie steunen.

Carol Greenhouse | 115 april 2009 issue

Afgelopen zomer besloot Leo Caprez aan het eind van een zakenreis naar Centraal-Azië Kyrgyzstan te bezoeken. Hij boekte een vijfdaagse rondreis bij de Kyrgyz Community-Based Tourism Association. Een week later, na een rit te paard over bergen van 3000 meter, schrokte hij samen met zijn vriendin in een joert bij een bergmeer, een bord plov (gebakken vlees, uien en wortels met rijst) naar binnen. Caprez was erg onder de indruk. ‘We zijn door vijftien valleien gereden zonder toeristen te zien’, vertelt de 23-jarige student rechten en economie. ‘Ik denk dat je er wel een maand zou kunnen reizen zonder iemand tegen te komen.’ Dat is precies waarin community-based toerisme (CBT) is gespecialiseerd: toeristen dingen laten meemaken die ze nog nooit hebben meegemaakt. CBT is in tientallen minder ontwikkelde landen in opkomst, van Thailand tot Tadzjikistan, en zorgt ervoor dat reizigers bij mensen thuis kunnen overnachten. De gastheer kan allerlei extra diensten aanbieden, van het bereiden van maaltijden en het geven van rondleidingen tot instructies voor het verzamelen van kruiden voor ceremoniële doeleinden. CBT kost niet alleen veel minder dan een standaardvakantie en is minder belastend voor het milieu, het genereert ook inkomsten die direct terugvloeien naar de gemeenschap. Als je bedenkt dat toerisme een industrie is waar miljarden euro’s in omgaan, waarvan slechts 10 procent op de plek terechtkomt waar de toeristen verblijven, kan CBT een spectaculair verschil maken.

Justin Frances richtte in 2001 het Britse bedrijf Responsible Travel op, dat duurzame pakketreizen organiseert. Samen met de in Washington gevestigde milieuorganisatie Conservation International is zijn bedrijf een belangrijke voorvechter voor CBT geworden. ‘Er zijn niet veel toeristen nodig om levens te veranderen op deze bestemmingen. Voor mensen die leven van 50 cent per dag, leveren 30 tot 40 bezoekers per maand die 50 euro per dag betalen een gigantische som geld op.’

Community-based toerisme is nog steeds niet echt bekend, zegt Frances, omdat het ‘niet iets is dat als pakket verkocht kan worden. De ontwikkelingsbureaus die het ondersteunen, houden zich niet bezig met marketing. En product en consument zijn ver van elkaar verwijderd. Ik denk dat dit een cruciaal moment is voor deze sector. Of mensen verliezen hun interesse erin als haalbare manier om de armoede te verminderen, of het wordt enorm groot – en het doorslaggevende element is marketing.’

Tricia Barnett, directeur van TourismConcern in Londen, is het daarmee eens. Daarom heeft deze belangengroep zojuist meegewerkt aan een tweede druk van de CBT-gids, The Ethical Travel Guide, die vol staat met honderden niet-geijkte, gemeenschapsgerichte avonturen.

Dat slaat aan. In 2008 bijvoorbeeld waren in Kirgizië 9200 CBT-toeristen te gast, die bijna 250 duizend dollar binnenbrachten. In 2000 waren dat nog 718 toeristen en tienduizend dollar. Dat bedrag, minder dan de gemiddelde huizenprijs in de VS, is hoger dan het totale budget voor toerisme van het land en zorgt ervoor dat in hele dorpen de leefbaarheid radicaal verbetert. In de gewone reisindustrie zijn dergelijke bedragen amper de moeite van het optellen waard. Maar de inkomsten van gewoon toerisme komen voornamelijk bij grote bedrijven terecht, terwijl de winst van CBT rechtstreeks in de handen van arme families terechtkomt. Bovendien zijn gemeenschapsgerichte excursies doorgaans goedkoper dan traditionele vakanties, een goed alternatief voor consumenten die te lijden hebben van de kredietcrisis.

De familie Gutierrez uit La Garnacha in Nicaragua heeft veel te danken aan CBT. Nicaragua is het op een na armste land in Latijns-Amerika, met een dagelijks inkomen van slechts negen dollar per hoofd van de bevolking. Voordat er in 2005 een begin werd gemaakt met CBT had alleenstaande moeder Maria Elsa Gutierrez (35) twee jaar lang geen vast inkomen. Haar dochter Marlin (veertien, inmiddels) moest vijf uur per dag lopen van en naar school in een naburig dorp, soms met een lege maag. Tegenwoordig heeft de gemeenschap een eigen school, gebouwd van het geld dat met toerisme is verdiend. Gutierrez heeft een fulltime baan aan het schoonmaken en onderhouden van vier houten huisjes. Die worden verhuurd aan toeristen die komen voor het nabijgelegen Tisey-Estanzuela natuurreservaat, om de queso suizo (Zwitserse geitenkaas) te kopen die wordt gemaakt in de plaatselijke fabriek, of gewoon om even bij te komen van de hoofdstad Managua.

Het verhaal van Gutierrez is helemaal niet bijzonder in La Garnacha. Van 25 van de 26 families in het dorp werkt ten minste één persoon in het toerisme, waardoor iedere familie meer zekerheid dan ooit heeft. In het hoogseizoen – vooral in december, als er meer dan honderd toeristen zijn – wordt het geld dat over is na aftrek van de loonkosten teruggestopt in de gemeenschap, door middel van microleningen en investeringen waar iedereen van profiteert. (Vorig jaar kon men er vijftien koeien van kopen.) Met hulp van een tolk vertelt Yadira Moreno, projectcoördinator van La Garnacha: ‘We hebben het 70 procent beter sinds de toeristen hier komen.’

Verhalen als die van de familie Gutierrez zijn misschien wel de beste reclame die voorvechters van CBT zich kunnen wensen. ‘Als alle mensen die graag de wereld willen veranderen, CBT zouden proberen,’ zegt Justin Frances van Responsible Travel, ‘doen ze ervaringen op die hun leven veranderen en gemeenschappen over de hele wereld transformeren.’

Voor meer informatie over community-based toerisme: Conservation Internationalconservation.org Responsible Travel responsibletravel.com

Tools: Bespreken | Email | Print | RSS | Nieuwsbrief Save/Share:

Comments

Post a comment