Email   Print

Jazz zoals het is bedoeld

Portico Quartet: Knee-deep in the North Sea (Vortex/Babel).

Foto: Ton Maas

‘Jazz is niet dood, maar ruikt alleen een beetje raar’, zei Frank Zappa ooit. En inderdaad verkeert de jazz, vooral die uit Amerika, niet meer in dezelfde blakende gezondheid als voorheen. Retro lijkt tegenwoordig het devies. Voor een beetje vitale jazz moet je toch echt in Europa zijn. De vier leden van het Britse Portico Quartet zien eruit alsof ze amper de twintig zijn gepasseerd. Hun muziek is zelfverzekerd, fris en melodieus. Hun stijl doet nog het meest denken aan de ‘chamber jazz’ van de Amerikaanse groep Oregon, die ook altijd worstelde met gebrek aan erkenning.

Naast saxofoon en contrabas telt Portico Quartet twee slagwerkers, die naast het bekende drumstel ook allebei de hang bespelen, een wonderlijk instrument dat oogt als een vliegende schotel uit een jarenvijftig-sciencefictionfilm. De hang werd in 2000 uitgevonden door een kunstenaarsechtpaar uit het Zwitserse Bern. ‘Hang’ betekent in het Bernse stadsdialect ‘hand’ en het instrument wordt dan ook met de hand bespeeld. Dankzij verschillend gevormde deuken in het metalen oppervlak klinkt de hang als een Caribische steeldrum, zoals die ooit door straatarme muzikanten op het eiland Trinidad werd gemaakt van het deksel van een olievat.

De repetitieve, ritmisch-melodieuze patronen die Duncan Bellamy en Nick Mulvey op hun hang spelen, geven de muziek van Portico Quartet iets trance-achtigs en minimalistisch, net als het vroege, op gamelan gebaseerde werk van componist Steve Reich. De hemelse klank van de hang wordt stevig geaard door de zoevende contrabas van Milo Fitzpatrick en ondersteund door soms lyrische, dan weer scheurende lijnen uit de saxofoon van Jack Wyllie. Zo slaat de groep een brug tussen jazz, eigentijds klassiek en zelfs popmuziek. Knee-deep in the North Sea is door het Londense uitgaansblad Time Out inmiddels uitgeroepen tot album van het jaar in de categorie ‘jazz, folk en world’.