Intelligente Optimisten: Kees Stigter

Elke maand nomineert een Ode-lezer zijn intelligente optimist. Deze maand professor Jon Wieringa over natuur- en landbouwkundige Kees Stigter.

Ode Redactie | 114 maart 2009 issue

‘Als professor landbouwnatuurkunde en meteorologie in Tanzania, viel het Kees Stigter op dat bij steun aan de plaatselijke landbouw nauwelijks aandacht werd besteed aan de werkwijzen van de lokale bevolking. Zij hadden door de eeuwen heen methoden ontwikkeld waarin ze zo goed mogelijk omgaan met het plaatselijke klimaat, vegetatie en grondstructuur. Deze moesten allemaal ineens worden vervangen door ‘moderne’ methoden, die waarschijnlijk in Arizona en in de Flevopolder goed werken, maar waarvan de waarde in Tanzania onbewezen was. In de periode 1975-1985 verzamelde Stigter met zijn Afrikaanse studenten voorbeelden daarvan. Vervolgens zette hij vanuit Wageningen het project Traditional Techniques of Microclimate Improvement (TTMI) op in vier Afrikaanse landen. Lokale technieken werden bestudeerd en gedocumenteerd voordat externe ‘verbeteringen’ werden voorgesteld.

Daarnaast bezag Stigter het gebruikelijke ‘sandwich’-model om intelligente studenten uit ontwikkelingslanden te laten promoveren op Westers niveau. Daarbij krijgen studenten een beurs voor een Westerse universiteit. Na een inleidende studie doen de studenten een onderzoeksproject in hun thuisland, waarna ze met het verzamelde materiaal promoveren op een Westerse universiteit, waar ze dan ook uiteindelijk blijven werken… braindrain. Dit sandwichmodel speelt nog steeds een hoofdrol in hoger ontwikkelingsonderwijs.

Stigter keerde dat model om tot het ‘picnic’-model. Daarbij is het de bedoeling dat de student zijn studie begint op een universiteit in het thuisland. Daar doet de student het basiswerk voor zijn proefschrift, waarna hij een jaar de tijd krijgt om zijn proefschrift te schrijven op een Westerse universiteit – waar de faciliteiten vaak beter zijn. Uiteindelijk promoveert de student in het thuisland, waar hij dan in de regel een baan op niveau krijgt. Hoewel dat soms een politieke functie is, is ook dat geen braindrain. Voor dit model kreeg Stigter ondersteuning bij vier Afrikaanse universiteiten, waar hij formeel werd aangesteld als gasthoogleraar en zo de spil van de samenwerking in dit project bleef. Het werkte goed, waardoor het door het Nederlands Fellowship Programma als alternatieve opzet is aanvaard.

Ten slotte heeft Stigter in het afgelopen decennium de mogelijkheden van internet ingezet voor de wereldwijde verspreiding van kennis over landbouwmeteorologie. In 2002 startte hij de International Society for Agricultural Meteorology (INSAM), een web-netwerk dat intussen ruim duizend professionele leden heeft over de gehele wereld. Het secretariaat daarvan bevindt zich in Bologna. Indiase, Iranese, Braziliaanse en Chinese landbouwmeteorologen hebben zo betere toegang tot de vakkennis elders in de wereld.’

Jon Wieringa, Ode-lezer en emeritus-hoogleraar meteorologie.