Email   Print

Groen geld goed geld

Vroeger ontwierp Peter Liu petrochemische installaties, nu heeft hij Amerika's eerste 'groene' bank opgezet.

Peter Liu's in San Francisco gevestigde new recourse bank heeft al 166 miljoen dollar in kas, die het gebruikt om groene technologie en duurzame ondernemingen te financieren.

Foto: Jennifer Hale

Een paar jaar geleden konden we het gedrup uit het plafond niet langer negeren en kwamen er meteen ook maar zonnepanelen op ons nieuwe dak in Berkeley, in Califonië. En toen we daarna een nieuwe auto nodig hadden na de geboorte van onze zoon, werd dat een Toyota Prius. Voor die kleine beetjes ‘eco-chic’ betaalden we onze prijs. Weliswaar waren we wel wat minder kwijt aan stroom en benzine, maar de hoge kosten van die massaproducten die nog niet voor de massa waren, haalden we er voorlopig nog niet uit. Want zo’n fotovoltaïsche installatie zou pas na minimaal tien jaar echt geld opleveren en zo’n hybride op benzine en elektriciteit zou zich pas in de helft van die tijd terugverdienen. Tegen vrienden grapten we: ’We rekenen nogal op wereldwijde instabiliteit, anders betaalt het zich niet terug! Maar tot nu toe hebben we steeds gelijk gekregen!’

Ongeveer in diezelfde periode, maar dan aan de overkant van de baai van San Francisco, baseerde Peter Liu op diezelfde inschatting een nog veel grotere gok en zette hij ’s lands eerste ‘groene’ bank op, eentje die volledig was gericht op het financieel ondersteunen van de groene economie. Liu, nota bene opgeleid tot chemisch ingenieur, begon met het opstellen van een lijst met mogelijke investeerders uit Silicon Valley; zodra hij 25 miljoen dollar bijeenhad, kon hij aan de slag.

Nog steeds vanuit die ene vestiging en vrijwel zonder reclame heeft zijn New Resource Bank inmiddels 166 miljoen dollar in deposito, inclusief tien miljoen van de staat Californië. Tegoeden op spaar- en betaalrekeningen die door een bank te leen worden gegeven aan ecoproducenten, groene ontwikkelaars en duurzame ondernemingen: het idee spreekt toch al bankierende particulieren en instellingen sterk aan. En zo had New Resource op 30 juni al twee keer zoveel in kas als vorig jaar en was het uitgeleende bedrag al bijna verdrievoudigd, tot 98 miljoen dollar.

‘In deze economische omstandigheden kun je wellicht zelfs het best een groene bank zijn’, stelt Julius Genachowski, mede-oprichter van investeringsmaatschappij Rock Creek Ventures. Hij is een van de eerste adviseurs van New Resource Bank en heeft ooit de naam ervan verzonnen. ‘Wij zagen zeer snel in dat een bank die zich op deze markt richt gewoon ook een succesvolle onderneming kan zijn.’

Dankzij de lokroep van een groene economie kon Liu deze zomer nog eens veertien miljoen dollar ophalen bij investeerders – een knappe prestatie gezien het instorten van Wall Street. Onder de nieuwe investeerders zat ook het fonds Generation Investment Management LLP, dat mede is opgericht door oud-politicus Al Gore. Een groter aandeel dan eerder al in New Resource Bank, werd genomen door de Nederlandse Triodos Bank, een van ’s werelds eerste banken die specifiek is opgezet om ‘duurzame’ ondernemingen te financieren. Hoewel New Resource Bank deze zomer graag nog iets meer investeringen had aangetrokken, kreeg het toch weer meer tegoeden en kon het toch weer meer leningen geven.

Geld uitlenen aan – pak ’m beet – een producent van lokale, biologische kaas en de voorfinanciering regelen voor zonnepanelen van huiseigenaren: tegenwoordig is het blijkbaar niet riskant meer, vergeleken met investeringen in bijvoorbeeld securities op basis van subprime-hypotheken.

Toch maken banken als New Resource in het huidige financiële systeem een groeispurt door. Sociaal verantwoorde investeringen, gericht op het voorkomen van schade, staan inmiddels voor tien procent van het totaal. Groene kapitaalinvesteerders tekenden in het tweede kwartaal van 2008 voor een recordbedrag van twee miljard dollar in equities-investeringen, zo berekende Cleantech Group, onderzoekers en consultants in San Francisco. Dit heeft geleid tot een boom (of is het een luchtbel?) in het aantal opgestarte groenetechnologiebedrijven. Maar het vergroten van de groene sector vereist ook het ouderwetse type krediet dat banken van oudsher verstrekken in de vorm van leningen voor bouwondernemingen en andere bedrijven; of bijvoorbeeld krediet voor de financiering van zonnepanelen op huizen, zodat die huizenbezitters makkelijker hun maandelijkse premie kunnen betalen. New Resource zegt zich dan ook te richten op het ‘financieren van efficiënte en duurzame bronnen in haar gemeenschap’. Liu, inmiddels vice-voorzitter van de door hem opgerichte bank, stelt dat in de nieuwe markt financiële baten niet zoals altijd maar vóórgaan op sociale baten. Duurzaamheid levert tegenwoordig namelijk veel geld op. Toen New [CHECK] Leaf Paper in San Francisco 100% gerecycled papier begon te maken, in 1988, was ‘duurzaamheid’ bij maar een paar bedrijven een hoeksteen. Inmiddels groeit New Leaf jaarlijks zo’n dertig procent en begint de concurrentie zich toch ook aan te passen, aldus oprichter en voorman Jeff Mendelsohn. Voor een lening van 3,9 miljoen dollar voor openstaande rekeningen, inventaris en andere benodigdheden rekende New Resource Bank minder rente dan New Leafs vorige bank. ‘Bij die snelle groei van ons staan ze ons steeds goed terzijde’, zegt Mendelsohn. ‘Ze investeren echt tijd en financiële knowhow in ons. Dit is geen financiële relatie voor de korte termijn.’ Paul Herman, oprichter van HIP Investor, onderzoek en consultancy gericht op duurzame, maatschappelijk verantwoorde investeringsmogelijkheden, ziet dat de New Resource Bank een heuse niche bedient: kleine groene ondernemingen; overigens doen onder meer ook de volgende Amerikaanse banken dat: de Green Bank in Texas, de Home Savings Bank in Wisconsin en de Charter Oak Bank in Californië. ‘Zodra die kleine groene ondernemingen over kapitaal beschikken, kunnen ze laten zien dat ze winstgevend zijn’, aldus Herman.

Inmiddels kan iemand die geld op een groene bank heeft gestort extra waarde aan zijn geld geven, doordat dat geld vrij zeker de persoonlijke waarden van die persoon kan promoten en ondersteunen. Inderdaad vrij zeker, want de Federal Deposit Insurance Corporation garandeert bedragen tot 250 duizend dollar. Grof gerekend kan New Resource Bank, net als andere banken, tien keer meer uitlenen dan ze daadwerkelijk in kas heeft; dus als iemand honderd dollar stort, dan kan duizend dollar worden uitgeleend aan een groene onderneming. Daarbij kan een deposant zijn geld bij New Resource Bank gewoon gratis uit elke geldautomaat halen.

Vrijwel zonder marketing in te zetten heeft New Resource Bank inmiddels meer dan duizend deposanten aangetrokken, inclusief Ode. ‘Van een sociale beweging worden we steeds meer een interessante marktpartij’, stelt Liu in het enige filiaal van deze bank, een officieel als ‘groen’ gecertificeerd (FEED) kantoor in de wijk South of Market in San Francisco. ´Dat is de ontwikkeling waarin we momenteel zitten.´

Peter Liu’s ‘groene’ opvoeding begon bij een oliemaatschappij. Op zijn twaalfde jaar kwam hij samen met zijn ouders vanuit Taiwan in de VS wonen, in het zuidelijke deel van Los Angeles. Na school werkte hij in de winkel in elektronica-onderdelen die zijn vader was begonnen, en vervolgens studeerde hij af als chemisch ingenieur aan de University of California, in Berkeley. Hij kon meteen aan de slag bij oliemaatschappij Chevron. ´Ik had vooral oog voor mijn eigen persoonlijke financiën, hoor, ik ging gewoon in op de beste aanbieding bij het grootste bedrijf’, herinnert Liu zich.

Als procesingenieur bij Chevron ontwierp Liu niet alleen petrochemische installaties die moesten voldoen aan de relatief strenge milieueisen die de staat Californiè stelde; hij ontwierp ook wat goedkopere installaties, die voldeden aan de wat minder strikte regels in Louisiana (Texas) en andere landen. ‘Echt, bij Chevron zitten veel goede, fantastische mensen,’ onderstreept Liu, ‘maar voor belangrijke veranderingen zijn externe krachten toch wel nodig’.

Daarom stapte Liu van het bedrijfsleven over naar de andere kant: de Air Resources Board van Californië, waar hij bijdroeg aan de implementatie van de Clean Air Act in deze staat. Hij leerde een belangrijke les: waar leidinggevenden bij Chevron en elders eerst nog klaagden bij enkel het voorstel van nieuwe regels die ‘schone’ benzine nastreefden, veranderde hun verhaal zodra die regels van kracht werden. In advertenties was het opeens dat ‘hun producten brandstofleidingen schoon houden’ en ‘auto’s beter laten rijden’. Liu kan het kort samenvatten: ‘Van verplichting naar pluspunt.’ Hij was op slag gemotiveerd om bij Princeton University zijn mastertitel te halen in Public Policy (openbaar beleid) en ging daarna werken bij de Chase Manhattan Bank en vervolgens bij Credit Suisse First Boston. De directe aanleiding voor de New Resource Bank kwam in 2004. Toen kreeg Liu onder meer samen met software-ondernemer Bob Epstein een concreet verzoek van de toenmalige administrateur van de staat Californië, Phil Angelides: ontwikkel een groene strategie voor twee grote openbare pensioenfondsen in Californië. Uiteindelijk wilden deze twee pensioenfondsen het California Public Employees’ Retirement System (CalPERS) en het California State Teachers’ Retirement System (CalSTRS) maar liefst een miljard dollar investeren in gevestigde ondernemingen die voldeden aan milieu-eisen, plus nog eens vijfhonderd miljoen dollar als durfkapitaal en als private-equity-investeringen in ‘schone’ technologie.

Liu herinnert zich wat veel ondernemers hem toen zeiden: ‘Heel mooi, maar in de geldketen gaat het niet alleen om private equity. Aan de kredietkant, daar is pas echt behoefte aan geld.’ Met andere woorden: bij de banken. Liu en Epstein begonnen hun concept voor een ‘duurzame bank’ te promoten. Een van hun eerste ontmoetingen was met Peter Blom, topman van de Triodos Bank, die in 1980 in Nederland begon en inmiddels ook in Groot-Brittannië, Spanje, België en Duitsland opereert. Toevallig overwoog Triodos een move richting de VS, maar of haar visie daar wel zou aanslaan?

Nu zijn Europeanen wel bereid om een iets lagere rente te accepteren in ruil voor een ‘sociaal’ resultaat, aldus Blom, maar Amerikanen niet, tot voor kort tenminste… In Europa had Triodos bovendien kunnen beginnen met een basispakket, geleidelijk aan uitgebreid met meer bancaire diensten. Op de Amerikaanse markt moest je direct met een volledig pakket van start gaan.

Blom was onder de indruk van Liu’s analyses en onderzoek en van de vragen die hij stelde over de Triodos-activiteiten. ‘Hij stelde ook nogal wat vragen waarvan de antwoorden niet zomaar op internet staan’, herinnert Blom zich. ‘En toen dachten we: “waarom alles zelf doen, als we zo’n goede partner hebben gevonden?’” Opmerkelijk genoeg accepteerde New Resource Bank niet al het geld dat de Triodos-leiding in haar wilde investeren en toch leverde de eerste financieringsronde ruim zestig procent méér op dan was voorzien in het plan dat de toezichthouders hadden goedgekeurd. Tegenwoordig bedraagt Triodos’ aandeel tien procent.

Een grote belangstelling van investeerders dus, maar New Resource Bank staat dan ook voor een grote uitdaging, want iedereen is aan het overschakelen op ‘groen’. Wereldwijd hebben zo’n zestig banken de Equator Principles aanvaard, gericht op sociale en milieuregels ten aanzien van projectinvesteringen. Citigroup heeft beloofd de komende tien jaar vijftig miljard dollar vrij te maken voor milieugerelateerde projecten. Intussen kondigde Bank of America aan duurzame ondernemingen te gaan steunen met twintig miljard dollar, terwijl het bovendien zijn eigen nieuwe, 55 verdiepingen hoge kantoor in Manhattan waarde: 1,2 miljard dollar gaat ombouwen tot ’s werelds meest ecologische wolkenkrabber.

Toen ex-president Bill Clinton vorig jaar een ‘global energy efficiency building retrofit program’ lanceerde, kreeg hij vlot de handtekening van vijf van ’s werelds grootste banken: ABN AMRO, Citigroup, Deutsche Bank, JPMorgan Chase en UBS. Zij gaan elk een miljard dollar reserveren ter financiering van steden en gebouweneigenaren die het energieverbruik in bestaande gebouwen gaan reduceren. Als dat geld inderdaad vrijkomt, zal de wereldmarkt voor gebouwenrevisie zeker verdubbelen. Dergelijke investeringen op wereldschaal zijn nodig als we in 2030 wereldwijd dertig gigaton minder CO2 willen uitstoten. Dat is nu eenmaal de drastische ingreep die volgens experts nodig is om het CO2-gehalte van de atmosfeer te stabiliseren en een milieuramp te voorkomen. Een paar extra zonnepanelen en Priussen zijn helaas verre van genoeg…

Beperkte CO2-emissie plus handel in CO2 zal de schone-energiesector sterk laten groeien, wat de miljarden dollars zal vrijmaken voor de investeringen die het grote groene doel hopelijk bewerkstelligen. Maar meer dan geld en technologie is er in de praktijk nog iets anders nodig om de groene economie tot volle ontplooiing te laten komen: leiderschap dat meerdere partijen kan coördineren en dat huishoudens en bedrijven nieuwe gewoontes laat overnemen. Daar kunnen instellingen als New Resource Bank een belangrijke rol bij spelen.

De stad Berkeley, in Californië, meldde vorig jaar dat het de eerste stad in de VS zou zijn die de aanschaf van zonnepanelen voorfinanciert voor huiseigenaren die de lening zeker binnen twintig jaar willen terugbetalen, via hun aanslag onroerendgoedbelasting. ‘Dit hele programma kan doorgaan als we een bank vinden die voorfinanciering wil bieden’, aldus ambtenaren in een rapport over dit onderwerp.

Ook Milwaukee en het Center on Wisconsin Strategy (COWS) zijn bezig een plan te ontwikkelen voor de revisie van het gemeentelijke onroerend goed; een ambitieus plan dat Milwaukee Energy Efficiency wordt genoemd, oftewel Me2. Volgens dit plan betalen huiseigenaren in maandelijkse termijnen terug aan de vijfhonderd miljoen dollar hoge private financiering van de gebouwenrevisie retrofit work, wat gegarandeerd minder kost dan hun huidige energierekening.

“Mijn ervaring is dat financieren op zich geen probleem is’, zegt Joel Rogers, directeur van COWS en hoogleraar Recht aan de University of Wisconsin-Madison, dat in januari 2009 een pilotproject van start wil laten gaan. ‘De banken willen gewoon zien dat het werkt, ze willen geen experiment financieren. Allemaal zeggen ze, en ik geloof ze wel: “Als je betaling kunt garanderen – via maandelijkse termijnen en op straffe van een boete – dan kan ik je zeer goedkoop geld lenen, zelfs onder het markttarief.”’’

Liu kan tevreden vaststellen dat New Resource Bank het voortouw neemt bij het doorbreken van oude barrières. Hun programma ter financiering van zonne-energie bundelt state rebates???, belastingvoordelen en goedkoop geleend kapitaal in leningen met een looptijd van 25 jaar. Vastgoedontwikkelaars die voor krediet aankloppen, kunnen kiezen uit twee leningen: een voor conventionele gebouwen en een voor ‘groene’ gebouwen; die laatste dus met 0,8 procent korting en sowieso lagere kosten. Op een lening van vijf miljoen dollar kan zoiets in tien jaar toch meer dan zestigduizend dollar schelen.

Nu met de financiële crisis duidelijk de gevaren van ouderwetse manieren blijken, is Liu continu op zoek naar nieuwe mogelijkheden. ‘Dingen ouderwéts doen zal steeds meer pijn doen’, verzekert hij. Zodra de markt na deze crisis weer is opgekrabbeld, moet “groen” gewoon gelijk aan “betere prestaties” staan.’

Het volgende advies van Peter Blom van Triodos herinnert Liu zich nog goed: ‘Zodra iemand zegt dat het nu wel groen genoeg is, moet je verder durven gaan. Zét die extra stap!’ Inmiddels heeft Liu de New Resource Bank hoe dan ook een stap verder gebracht. En bij die ene zal het vast niet blijven.