Het zit allemaal in hun hoofd

Onze hersenen volgroeien pas als we in de twintig zijn. Misschien verandert die wetenschap hoe u met jongeren praat.

David Servan-Schreiber | 111 november 2008 issue

Ben, achttien jaar, leent de auto van zijn vader voor een ritje met zijn vrienden. Om twee uur ’s nachts rijdt hij met meer dan 160 kilometer per uur en knetterharde muziek aan over een landweggetje en de witte strepen die hij voor zich op de weg ziet lijken onderdeel van een videogame. De meisjes zijn op de achterbank tegen hun vriendjes aan in slaap gevallen. Snelheid, muziek, meisjes. Ben ervaart een gevoel van totale controle, een piekmoment. Dan komt er een krappe bocht die hij niet had verwacht. De auto gaat rechtdoor, schiet over een greppel en knalt tegen een boom. Het is een wonder dat niemand gewond raakt. De vader van Ben kan het gewoon niet geloven. Hoe kon Ben in vredesnaam zulke schokkende risico’s nemen?

Een voorliefde voor gevaar, het zoeken naar de adrenalinekick, het onvermogen om motivatie op te brengen voor de belangrijke dingen in het leven, het blindelings volgen van de groep, woedeaanvallen... Wat gaat er eigenlijk om in het hoofd van een puber? Dat is nu precies de vraag die een nieuwe generatie neurowetenschappers zich stelt: is het brein van een tiener hetzelfde als dat van een volwassene? Het verrassende antwoord is: absoluut niet. Sinds het werk van de Zwitserse kinderpsycholoog Jean Piaget hebben we altijd gedacht dat de hersenen en hun functies rond de leeftijd van twaalf jaar compleet waren. Tegen die tijd zijn ze inderdaad volgroeid. Maar verbeterde technieken voor hersenbeeldvorming hebben bewezen dat het brein pas volwassen is als we twintig of zelfs vijfentwintig zijn.

De prefontale cortex, het gedeelte van de frontale hersenkwabben waaraan we het hoge voorhoofd danken dat ons van de mensapen onderscheidt, is verantwoordelijk voor het beheersen van onze impulsen en voor ons vermogen onszelf in de toekomst te projecteren. Maar volgens de Amerikaanse psychiater Jay Giedd is de ‘bekabeling’ van de witte stof – de omhulling van de neuronen die hersenimpulsen overbrengen — pas voltooid als we tegen de twintig zijn. Eierstokken en testikels worden daarentegen al aan het begin van de puberteit geactiveerd. Hormonen die vrijkomen in het systeem worden opgenomen door neuronen die de behoefte stimuleren om zich te laten gelden, serieus te worden genomen, buiten de gezinsgrenzen op verkenning te gaan en zich een plek binnen de groep te veroveren. We zien dus een tijdsverloop tussen de hormonale activiteit, die kinderen ertoe aanzet risico’s te nemen, en de volledige rijping van het brein, die hen in staat stelt te denken voor ze handelen. Dit draagt stellig bij aan een verklaring voor de voornaamste doodsoorzaken onder adolescenten: ongelukken en zelfdoding.

Dus hoe kunnen we onze kinderen door deze delicate periode heen steun bieden? Om hen te helpen hun gebrek aan zelfbeheersing te overwinnen, kunnen we hen begeleiden met gestructureerde activiteiten (huiswerk, maaltijden, sport, televisie). We moeten ook met hen kunnen communiceren over gevoelige onderwerpen: problemen met vrienden, relaties die uitgaan, seks, alcohol en drugs.

Maar dat is nu uitgerekend waar jongeren zich het meest aan storen — het constante gedram van hun ouders, die steeds maar over dezelfde dingen blijven zeuren. Daar reageren ze op met mokken of een muur van stilzwijgen. We moeten dus leren naar hen te luisteren voordat we tegen hen praten. Een studie van de University of Illinois geeft aan dat hoe meer jongeren zich gehoord voelen door hun ouders, hoe ontvankelijker ze zich opstellen.

Dus laten we beginnen met wat hén dwarszit, in plaats van met onze eigen zorgen. En er valt niet te ontkomen aan de hoofdingrediënten van alle echt belangrijke relaties in ons leven: een gezonde dosis geduld en liefde.

Tools: Bespreken | Email | Print | RSS | Nieuwsbrief
Save/Share:

Comments