Email   Print

'Omdat God fluistert'

Stil zijn betekent meer dan je lippen stijf op elkaar houden. Het betekent luisteren naar het zachtste, meest subtiele geluid: het geluid van je ziel.

Ik luister niet. ‘Hurry up, Sir’, hoor ik nu nog dwingender naast me. Ik kom erachter dat ik nog maar een half uur heb om het hotel te bereiken; daarna zal het hele eiland stil zijn. De bezwete man pakt mijn koffers en haast zich naar een ronkende taxi. Ik sjok achter hem aan, verdoofd door de reis en de lome warmte die over me heen valt. Toen ik twintig uur geleden in Amsterdam in het vliegtuig stapte, sneeuwde het nog.

Na een dolle rit, waarbij de chauffeur op elk kruispunt zijn best doet om monsters te ontwijken, kom ik vlak voor middernacht bij het hotel aan. Het is 6 maart 2008, de nacht waarop de Balinezen hun oudejaarsfeest vieren en ieder dorp heeft zijn eigen monsters gebouwd, soms meters hoog; ze worden ritueel door de straten gedragen.

De volgende ochtend word ik wakker in een oorverdovende stilte. Alleen de vogels en de krekels weten niet dat het stiltedag is. Nyepi noemen de Balinezen deze eerste dag van het nieuwe jaar wanneer niemand praat, reist of werkt. Het is een dag van stilte, gebed en overpeinzing, zodat het nieuwe jaar schoon kan beginnen. Vanaf mijn balkon kijk ik naar de weelderige, groene vallei met op de achtergrond de blauwe schittering van de Indische Oceaan. Het wordt mijn eerste stiltedag sinds een paar jaar. Ik heb er zin in!

Mijn gedachten dwalen af naar mijn eerste stilteretraite in de Toscaanse bergen. Na een week stil te zijn geweest, had ik wel voor altijd stil willen blijven. Nooit wilde ik mijn mond meer opendoen om woorden te spreken die de werkelijkheid toch maar zelden raakten. Nooit eerder had ik – juist door niets te benoemen – zo intens contact gevoeld met de dingen om me heen. Het leek wel of al mijn zintuigen wagenwijd openstonden – alsof ik voor het eerst een ijsje proefde, een zon zag ondergaan, een mens zag glimlachen.

Wie nog niet weet hoe magisch de stilte kan zijn, heeft Annemieke Rodenburg niet ontmoet. Deze bevlogen vrouw organiseert al jaren stilteretraites voor jongeren tot 28 jaar en ziet iedere keer weer magie: ‘Na vijf dagen stil te zijn geweest, hebben jongeren vaak het gevoel een diepere vriendschap te hebben met de mensen met wie ze samen stil waren dan met vriendinnen die ze al tien jaar kennen.’

Hoe vreemd het ook klinkt, zegt Rodenburg: in relaties scheppen woorden vaak juist afstand: ‘Als je geen woorden meer kunt gebruiken om je achter te verschuilen, vallen je maskers af. Op een gegeven moment ben je niet meer bezig met aandacht van je omgeving te trekken. Je stapt uit je patronen en verhalen en komt in contact met een laag waarin alles en iedereen met elkaar is verbonden.’

Dat jongeren daar intens naar verlangen blijkt uit de grote belangstelling voor de stilteretraites die worden georganiseerd door haar Stichting Eigenwijze, die ze in 2000 heeft opgezet (eigenwijze.org). Zomerretraites zitten in januari al vol.

Wie de schoonheid van stilte een­maal heeft geproefd, is maar moeilijk te verleiden om weer in het lawaai van woorden en maskers te stappen. De Amerikaanse milieuactivist John Francis kan erover meepraten. Toen hij eenmaal had ervaren hoe heerlijk het was om zijn mond te houden, deed hij deze zeventien jaar niet meer open – althans, niet om te spreken. Aanleiding voor Francis’ besluit was een milieuramp in de baai van San Francisco. Toen twee olietankers daar in 1971 op elkaar botsten, nam Francis zich eerst voor om geen gebruik meer te maken van gemotoriseerd vervoer en vervolgens om geen gebruik meer te maken van zijn woorden – als gift aan de gemeenschap, zegt hij zelf. Tussen 1973 en 1990 maakte Francis slechts één uitzondering op zijn zwijgen: om zijn ouders te vertellen hoeveel hij van hen hield.

1 2 3 4 5 6 NEXT >>
view as a single page