Email   Print

Voorwoord

Half vol of half leeg?

We keken naar dezelfde cijfers, de bankier en ik. Ik herinner me dat de bankier donkere wolken zag en hij toonde zich somber en bezorgd. Ik zag daarentegen succes en keek vol vertrouwen naar een mooie toekomst. Dezelfde cijfers. Dezelfde feiten en resultaten. Maar toch twee tegenovergestelde visies op de toekomst. De bankier zei dat hij wilde ‘objectiveren’. Ik begreep: hij wil mijn vertrouwen en optimisme uit de cijfers halen. En ik dacht: dat kan niet, want dat is precies het fundament van de prognose. Over de feiten van het verleden kunnen onze meningen niet verschillen. Maar ondernemen gaat in de eerste plaats over vertrouwen hebben in de onbekende toekomst. Over dingen doen waarvan niemand weet wat de afloop zal zijn. Sterker nog: als je ondernemen zou kunnen objectiveren, zouden er alleen ambtenaren aan beginnen. De Amerikaanse ondernemer Lee Iacocca redde eens autofabrikant Chrysler van de ondergang, nadat hij bereid was geweest om voor een jaarsalaris van één dollar de leiding van het bedrijf op zich te nemen. Toen hem later werd gevraagd hoe hij in de redding van Chrysler was geslaagd, zei Iacocca niets. Hij wees op zijn onderbuik. Waar zit moed? Sinds Einstein aantoonde dat de waarnemer de waarneming bepaalt, is dit meer dan een filosofische discussie. Het maakt alles uit met welke houding je kijkt naar gebeurtenissen en ontwikkelingen. De vader van dirigent Benjamin Zander zei het treffend: ‘Er bestaat geen slecht weer, alleen ongeschikte kleding’. Iacocca zag een kans en omdat hij die kans zag, kon hij slagen. Vrijwel niemand anders zag die kans op dat moment. Er bestaan geen objectieve kansen. Wat voor sommigen een kans is, is voor anderen een probleem. En beiden hebben gelijk, want beiden bepalen hun eigen werkelijkheid. Uw kansen zijn de kansen die u ziet. En ik zie weer andere (on)mogelijkheden dan u. Dat maakt het leven juist boeiend en leuk. Voor dit nummer verkende onze redactie de toekomst op een aantal creatieve bijeenkomsten. We zochten naar de kiemen die vandaag zichtbaar zijn van trends die de toekomst kunnen bepalen. Maar bij het schrijven drong tot ons door dat ook dit geen objectieve oefening is. Wij zien vele mogelijkheden om de toekomst vervullender, inspirerender, gezonder en rechtvaardiger te maken (zie pagina 42). De toekomst hangt echter af van mensen die kansen grijpen. Die niet afwachten, maar doen wat mogelijk is. Het hangt dus van ons af. Van u en van mij. En dat is het beste nieuws. De toekomst is geen onafwendbaar – objectief – gevolg van de ontwikkelingen, maar juist een keuze van ons. Daarom is er altijd een plaats voor optimisme. En zulk optimisme is nog in ons eigen belang ook. Cardioloog Pim van Lommel zegt in dit nummer: ‘Elke gedachte die we hebben, blijkt een vorm van energie die eeuwig blijft bestaan’ (zie pagina 26). We hebben steeds de keuze: elk glas kan tegelijkertijd én half vol én half leeg zijn. Vanaf deze plaats drink ik u daarom graag toe met een (half) vol glas.