Email   Print

Welterusten

De wetenschap bevestigt wat alle ouders altijd al zeiden: slaap is belangrijk

Terwijl de wereld wordt overspoeld door nieuwe ontdekkingen van de medische wetenschap – van oude natuurgeneeswijzen tot farmaceutische wonderpillen – blijkt nachtrust, zoals iedereen altijd al zei, waarschijnlijk het beste recept voor een goede gezondheid. Een uur of acht slaap is niet alleen geneeskrachtig, maar werkt ook preventief. De Engelse nieuwsbrief voor alternatieve geneeskunde Proof! (juni 2004) brengt verslag uit van een onderzoek waaruit blijkt dat slaap een belangrijke factor kan zijn in het voorkomen van suikerziekte en kanker. Een al tien jaar lopend onderzoek (de Nurses’ Health Study) wijst uit dat korte slapers (gemiddeld vijf uur per nacht of minder) 57 procent meer kans hebben op diabetes dan mensen die acht uur per nacht slapen. (Vreemd genoeg hebben mensen die meer dan negen uur slaap krijgen weer een grotere kans op suikerziekte.) Proof! bericht ook over een Fins onderzoek naar de reden dat stewardessen grotere kans lopen om borstkanker te krijgen. Bij deze studie had men zich geconcentreerd op verstoorde slaappatronen. Bewezen is dat het melatoninegehalte in het lichaam door slaapgebrek lager wordt. Het hormoon melatonine, dat in het lichaam wordt geproduceerd, is een sterke antioxidant die kanker tegengaat en de productie van oestrogeen remt – het hormoon dat de groei van tumoren in de borsten en aan de eileiders stimuleert.
Een belangrijk gunstig effect van voldoende slaap is de gezonde werking van de hormoonhuishouding van het lichaam, die steeds vaker in verband wordt gebracht met een sterk immuunsysteem en algehele vitaliteit.
Maar terwijl de wetenschap het belang van slaap voor de gezondheid bevestigt, slapen steeds meer mensen juist te weinig. ‘Dertig jaar geleden sliep een volwassene gemiddeld 7,68 uur per nacht,’ bericht Proof! ‘Tachtig jaar geleden was dat voor jonge volwassenen 8,77 uur per nacht. Volgens de Amerikaanse National Sleep Foundation blijken de meeste volwassenen tegenwoordig maar 6,85 uur per nacht te slapen.’
Outlook ( 15 februari 2004), een weekblad uit India, noemt slaap ‘het best bewaarde geheim in de volksgezondheid’, waarbij wordt opgemerkt dat slaapstoornissen de economie van de Verenigde Staten alleen al vijfenveertig miljard dollar per jaar kosten. Ajit Vigg van het Instituut voor Slaapgeneeskunde in Hyderabad verklaart dat ‘Indiërs in de steden door veranderde levenspatronen tegenwoordig minder dan zes uur per nacht slaap krijgen’ en volgens Outlook loopt een derde van alle Indiërs kans op ongevallen op het werk of op de weg door gebrek aan slaap.
De opkomst van kunstlicht heeft de slaappatronen van de mens in de afgelopen twee eeuwen ingrijpend veranderd. Vroeger maakte de zonsondergang een einde aan alle activiteiten en ging iedereen kort daarna slapen.

A. Roger Ekirch – de auteur van een fenomenale geschiedenis van de nacht, At Day’s Close – beweert dat sinds de Industriële Revolutie het karakter van de nachtrust is veranderd. Voor onze voorouders was de slaap vaak verdeeld in twee periodes van ruwweg vier uur met daar tussen in een slapeloze periode van ongeveer een uur. Zijn stelling lijkt te worden bevestigd door het Amerikaanse overheidsinstituut voor volksgezondheid. Bij proefpersonen in een experiment die ’s avonds en ’s nachts geen licht kregen, kreeg de slaap ‘het patroon van onderbroken sluimering – praktisch identiek met dat in preïndustriële families,’ schrijft Ekirch. De onderzoekers merkten hormonale veranderingen op bij de proefpersonen en ze ‘vergeleken de slapeloze periode met iets wat leek op een veranderde bewustzijnstoestand zoals meditatie.’ Nog steeds geldt middernacht als het uur van de heksen, omdat heidenen ondanks de inquisitie die hun oude geloof verbood, in deze pauze tussen de twee slaapperiodes in heimelijk hun rituelen voltrokken. Maar Ekirch is van mening dat deze nachtelijke periode een belangrijke rol speelde in bijna ieders psychische leven, want dat was de tijd van reflectie, gebed, liefde, nadenken over dromen – kortom contemplatieve activiteiten waar overdag onder de lange uren van hard werken geen gelegenheid voor was. ‘Nu de moderne techniek de nacht in dag heeft veranderd, is de oudste weg naar de menselijke geest versperd,’ schrijft hij.

Het is voor de meeste mensen waarschijnlijk praktisch onmogelijk terug te keren naar het preïndustriële slaappatroon, maar bepaalde elementen van die middernachtelijke reflectie kunnen we wel in ons leven opnemen. Probeer eens om het licht vroeg uit te doen en blijf een poosje in gedachten liggen voordat je gaat slapen, of ’s morgens vroeg voordat je meteen uit bed springt. En wie moeite heeft met slapen, zou de slapeloze periode ook kunnen beschouwen als iets positiefs, een gelegenheid voor contemplatie, in plaats van iets negatiefs.