Email   Print

Chemische soep

Het grootste probleem bij onderzoek naar synthetische stoffen

Het is niet eenvoudig te onderzoeken wat het gezondheidseffect van chemicaliën is en dat komt niet alleen vanwege de kleine doses en het ethische bezwaar tegen menselijke proefpersonen. Het belangrijkste bezwaar is dat het onmogelijk is te onderzoeken wat chemicaliën doen in combinatie met elkaar, ofwel: in het echte leven, buiten het laboratorium. De stoffen en hoeveelheden verschillen per lichaam. We wonen niet allemaal op dezelfde plaats. We eten niet allemaal hetzelfde. We hebben thuis niet dezelfde producten staan. Er zijn simpelweg te veel variabelen. Om werkelijk te bepalen welke de gevolgen zijn van de mix van duizenden verschillende stoffen in een lichaam, heb je een eindeloze reeks onderzoeken een proefpersonen nodig: een onmogelijke opgave volgens de etiquette van goede wetenschap. "Vergeet het maar", zegt Vyvyan Howard, hoogleraar aan het Centrum voor Moleculaire Biowetenschappen aan de Universiteit van Ulster. "Bewijs i­s niet beschikbaar en skeptici gebruiken dat in hun voordeel."
Maar Howard zou niet raar opkijken als de chemicaliën wel een effect hebben op de gezondheid. Hij maakt een verwijzing naar het gebruik van thylstilbestrol (des), het synthetische hormoon dat na de Tweede Wereldoorlog dertig jaar lang routinematig werd voorgeschreven aan zwangere vrouwen die eerder een miskraam hadden gehad. Later bleek dat hun dochters afwijkingen vertoonden aan de inwendige geslachtsorganen met een verhoogd risico op een zeldzame vaginakanker.
Howard: "Dat was een uiterst zeldzame vorm van kanker die je niet in zo sterke mate zou verwachten, waardoor artsen zich afvroegen wat er aan de hand was. Zij zagen een duidelijke geschiedenis van blootstelling aan een synthetisch hormoon en een zeldzame ziekte: precies de twee dingen die je in de epidemiologie nodig hebt om een oorzakelijk verband te leggen. Vandaag ligt het anders. Vandaag hebben we te maken met een onbekende blootstelling aan een complexe mix van tienduizenden nieuwe chemicaliën. Hoe kunnen we nu een oorzakelijk verband aantonen?"