Brood en rozen

Voor een eerlijke verdeling van schoonheid

Jay Walljasper | 79 september 2005 issue

Laat ik maar beginnen met een biecht. Vanochtend, toen ik eigenlijk hard aan deze column zou moeten werken, was ik een stukje aan het fietsen. Het was een heerlijke zomerdag, hier in Minneapolis, en ik kon de roep van de blauwe lucht niet weerstaan. Doelloos (en opgewekt) fietsend waar mijn instincten me maar heenbrachten, ontdekte ik een stuk van de buurt waar ik nog nooit was geweest. Al snel kwam ik erachter waarom. Het is één van de meest troosteloze plekken van de stad: sombere, bruine appartementencomplexen net naast een razende snelweg, omgeven door een vruchteloze woestijn van parkeerplaatsen. Dit is geen krottenwijk, en ook niet één van de beruchte Amerikaanse sociale woningbouwprojecten. Het lijkt gebouwd uit goede materialen en het is goed onderhouden. Het is gewoon lelijk. Het wel of de architecten ervan uit waren gegaan dat de mens maar twee dingen wil in het leven: een dak boven het hoofd en een parkeerplaats voor de auto. Maar mensen, zelfs de arme mensen die hier terechtkomen, streven naar het genieten van schoonheid. Dat verklaart waarom de eigenaren van dit complex zo’n moeite hebben om de appartementen te verhuren, te zien aan alle grote borden met daarop ‘Welkom!’, gericht aan toekomstige huurders. Het is overal in het land hetzelfde verhaal: arme mensen wonen altijd op de lelijkste plekken. Dit moet één van de redenen zijn van de opvallende obsessie met rijk worden die je in de hele Amerikaanse samenleving ziet. Het lijkt de enige manier om te ontsnappen aan een leven, omringd door oninspirerende saaiheid. Terwijl je het van de politieke rechtervleugel kunt verwachten dat ze geloven dat arme mensen niets moois verdienen, pleiten zelfs de progressieven niet voor een eerlijkere verdeling van schoonheid. In het algemeen zien ze esthetische voorzieningen als te dure franje. De oude slogan van Amerikaans links, ‘brood en rozen’, lijkt gedeeltelijk vergeten. Steinar Bryn, professor aan de Nansen Academie in Lillehammer, Noorwegen, heeft een aantal jaren onderzoek gedaan naar het Amerikaanse leven in mijn woonplaats Minneapolis. Zij merkt op: ‘Toen ik in Minneapolis woonde, was er een groot debat over wat kinderen op televisie zien. Maar er was geen debat over het landschap dat kinderen zien. Waar is het beeld van een sterke sociale cohesie, het beeld van vrede en rust, als er een lawaaiige, vieze snelweg midden door je wijk loopt?’ Natuurlijk is het wereldwijd niet ongebruikelijk dat de rijkere mensen op de meer begerenswaardige locaties wonen. Maar op mijn reizen – en ik probeer altijd door arbeidersbuurten te wandelen – zie ik niet hetzelfde gebrek aan aandacht voor schoonheid. Zelfs in sloppenwijken in Latijns-Amerika en het Caribisch gebied neemt iemand de moeite om bloemen te planten, hun hut in een felle kleur te verven, of misschien op een leeg stukje grond een tuintje aan te leggen. In de Verenigde Staten daarentegen, wordt een leeg stukje grond gewoonlijk gevuld met vuilnis en miezerig onkruid. De enige plek waar ik stedelijke woestenijen op een soortgelijke schaal heb gezien, is Rusland toen het nog communistisch was. Dit geeft aan dat de Amerikaanse onverschilligheid tegenover schoonheid waarschijnlijk niet zozeer een effect is van het kapitalisme, consumentisme of klasse-vooroordelen, maar meer een gevolg is van een enorme natie die overvloedig land vanzelfsprekend vindt. Waarom zou je je druk maken over het opknappen van de ene plek, als je ook gewoon ergens anders iets nieuws kunt bouwen? Laat die plek maar over aan de armen, die wel andere dingen aan hun hoofd hebben dan esthetische voorzieningen. Gus Newport, echter, de Afrikaans-Amerikaanse activist en voormalig burgemeester van Berkeley, California, heeft eens gezegd: ‘Ik denk dat stadsplanners aannemen dat arme mensen geen schoonheid nodig hebben. Als je dat soort dingen in de binnensteden zou hebben, zou er veel minder criminaliteit zijn. Schoonheid, ongeacht hoe kleinschalig ze is, slechts een paar bloemen – dat is het allerbelangrijkst.’

Tools: Bespreken | Email | Print | RSS | Nieuwsbrief
Save/Share:

Comments