Email   Print

De natuur verslaat Freud

Vermijd therapie, maak een boswandeling, meent eco-psycholoog en auteur Theodore Roszak

De westerse psychologie heeft de geestelijke gezondheid van meet af aan in het kader van de industriële stadsbevolking geplaatst: huwelijk, gezin, werk, school, gemeenschap. Alle invloeden daarbuiten zijn kennelijk niet van invloed – of misschien te bedreigend. Zoals Freud zei: ‘De natuur is oneindig ver van ons en vernietigt ons, koel en meedogenloos.’ Freuds denkbeelden zijn op vele gebieden ter discussie komen te staan, maar deze tragische opvatting over de vervreemding van de natuur is nog steeds gangbaar. Zodat de natuur inderdaad ver en vijandig lijkt. Eco-psychologie gaat er vanuit dat de natuur ons emotionele evenwicht kan herstellen. Sommige eco-psychologen gebruiken daarom de natuur of tuinen als ‘buitenkliniek’. Eco-psychologen willen het adagium ‘de natuur geneest’ letterlijk toepassen. Ruim een eeuw geleden klaagde de Amerikaanse filosoof en dichter Ralph Waldo Emerson al dat weinig volwassenen ‘de natuur kunnen zien’. Anders zouden zij weten dat ‘de bossen ons tot rede en inkeer kunnen brengen. Daar voel ik dat mij niets kan overkomen dat de natuur niet ongedaan kan maken’. Waarom maken therapeuten zo weinig gebruik van de voor hand liggende bron die de natuur biedt? Als iemand wordt gevraagd een rustgevend beeld op te roepen, is dat over het algemeen geen snelweg of winkelcentrum, maar een weidelandschap, bos, zee of sterrenlucht. Door zulke ervaringen serieus te nemen, betrekken eco-psychologen de natuur bij de geestelijke gezondheid. Eco-psychologie geeft hoop, omdat het ons weer verbindt met de aarde. Wie verbonden is, wordt door een innerlijke stem vanzelf tot de orde geroepen. Voor natuurvolkeren is dit een vanzelfsprekendheid. Daar wordt de zieke geest genezen met de bomen, rivieren, de zon en de sterren. Als wij niet in harmonie met de natuur zijn, komt dat in alle facetten van ons leven – gezin,werk, school en gemeenschap – tot uitdrukking.