Email   Print

Het belang van conflicten

Wilt u de creativiteit op het werk oppeppen? Begin eens een gevecht!

Jaren geleden werkte ik voor een vent die niets liever deed dan tweedracht zaaien als methode om van zijn persoonlijke macht blijk te geven. Gevolg: een sombere fascinerende werkomgeving waarin vurige gevechten ontbrandden over de kleinste dingen. Mijn collega’s en ik kwamen elke dag gewapend voor de strijd naar het werk en, hoewel dit voor een stressvolle sfeer zorgde, genereerde het ook een zekere elektriciteit die ons hielp een levendig tijdschrift te maken.
Ik weet niet zeker of ik naar die dagen van Sturm und Drang zou willen terugkeren, maar volgens Reinhard K. Sprenger had mijn irritante baas een punt. In Brand Eins (januari 2004), het Duitse alternatieve tijdschrift over economie, betoogt Sprenger dat een klein conflict geweldig kan helpen om een vitalere en meer energieke organisatie te scheppen. ‘Als we de ondernemersenergie werkelijk willen ontketenen,’ schrijft Sprenger, ‘moeten we conflicten niet verbergen. We moeten ze aan het licht brengen, de confrontatie aangaan. We moeten conflicten via intelligente strategieën en handelwijzen beheersbaar maken.’

Sprenger, managementconsultant voor verschillende Duitse bedrijven, gelooft dat harmonie conformisme teweegbrengt en het soort beleefdheid stimuleert dat een gezonde discussie verstikt. Goede manieren zijn niet productief, zelfs als ze worden nageleefd ten dienste van het handhaven van een denkbeeldig gevoel van samenwerking. Conflict daarentegen is het ‘werkelijke sociale cement’ van een onderneming, omdat door op regelmatige basis om te gaan met persoonlijke strijd het probleemoplossend vermogen en het innovatief denken op alle niveaus van een organisatie worden gestimuleerd.

Conflict is zelfs zo waardevol, dat Sprenger managers adviseert het te stimuleren als manier om een bedrijf door perioden van verlamming of tegenspoed heen te dwingen. Bedrijven zoals het befaamde Londense reclamebureau St. Luke’s (waar wekelijks vergaderingen worden belegd waarin van iedereen wordt verwacht dat ze alle anderen precies vertellen wat ze van elkaars prestaties vinden), hebben deze benadering toegepast om te bloeien in een markt die in toenemende mate competitief is. Ondanks de wrijvingen die uit een dergelijke benadering kunnen voortkomen (bij St. Luke’s is een psycholoog beschikbaar om mensen te helpen de moeilijkheden het hoofd te bieden) is het personeelsverloop in het bedrijf verbazingwekkend laag.

‘Een werkelijk concurrerend bedrijf is per definitie een georganiseerd debat tussen strijdige belangen,’ legt Sprenger uit. ‘Hiervoor is leiderschap nodig. Een bedrijf dat leert en daardoor levensvatbaar is, neemt geen genoegen met pogingen tot verzoening, maar zoekt een constructieve wijze om met de eeuwige onenigheid om te gaan.’

En hoewel dat misschien stressvol klinkt, zou het op de lange termijn de taak van een manager gemakkelijker kunnen maken. Om het conflict op te lossen, of zelfs om een wijze te onderzoeken om het op te lossen, is het nodig dat de strijdende partijen iets veranderen in de wijze waarop ze hun baan benaderen. Dergelijke veranderingen kunnen vaak onvoorziene beloningen opleveren.

Wederzijds begrip doet zich natuurlijk niet altijd voor. Leiders ontdekken inderdaad dat veel conflicten niet op zodanige wijze kunnen worden beheerst, dat ze tot een constructief resultaat leiden. In die gevallen suggereert Sprenger dat managers oefenen in een beetje ‘stoïcijnse neutraliteit’: ze trekken zich terug uit de strijd en zorgen dat alle anderen dat ook doen. Of, als de zaak werkelijk uit de hand loopt, kan een manager eenvoudig ‘passend gedrag’ eisen van zijn of haar beschermelingen en dit met enkele goedgeplaatste dreigementen ondersteunen.

Maar dit is niet de creatieve reactie waaraan Sprenger de voorkeur geeft. Hij zou liever zien dat mensen in de ring stappen en het uitvechten totdat er enkele constructieve resultaten zijn. Omdat ik dat zelf een keer of wat heb gedaan, begrijp ik de aantrekkingskracht – en de macht – van een goeie vechtpartij op kantoor. Vergeet alleen niet je handschoenen mee te brengen.