Retourtje naar huis

Het klinkt misschien als een paradox – op vakantie in je eigen woonplaats – maar het kan verrassend leuk zijn. Ode’s redacteur, Jay Walljasper, ontdekte het plezier van thuisblijven en geeft tips voor een goedkope vakantie.

Jay Walljasper | 68 juli 2004 issue

Onze voorouders hadden al de behoefte om te gaan kijken hoe het leven er aan de andere kant van de rivier uitzag, en die behoefte is langzamerhand uitgegroeid tot ’s werelds grootste bedrijfstak. De toeristenindustrie bloeit en steeds meer mensen gaan op reis naar zonnige stranden, antieke tempels, ruige wildernissen en overweldigende steden. Het lijkt wel of ons verlangen om afgelegen oorden te bezoeken geen grenzen kent. Zelfs het ijzige Antarctica is inmiddels een gewilde bestemming voor kosmopolitische reizigers die een unieke ervaring willen opdoen.

Dankzij goedkope vliegtickets en de opkomst van het rugzaktoerisme kunnen ook mensen met bescheiden financiële middelen de wereld verkennen op een manier die een generatie geleden nog absoluut onmogelijk was. Het is niet meer moeilijk om van de grote toeristische trekpleisters af te wijken en een indruk te krijgen van het leven in de dorpen en het achterland van Azië, Afrika en Latijns-Amerika. Hoewel er soms ecologische en sociale chaos ontstaat doordat ooit afgelegen plaatsen plotseling overspoeld worden door bezoekers (bijvoorbeeld de Thaise eilanden Ko Samui en Ko Pha Ngan, waar hedonistische twintigers op afkomen zoals dromerige achtjarigen op Disneyland), biedt deze reislust tegelijkertijd ongekende mogelijkheden voor culturele uitwisseling.

Iedereen kent de verhalen over stammen in het Amazonegebied die op Nike’s lopen en Bedoeïenen met een discman, maar we moeten niet vergeten dat ontdekken tweerichtingsverkeer is. Veel nieuwe ontwikkelingen in de westerse samenleving – van medicinale kruiden tot oosterse vechtsporten en nieuwe vormen van muzikale expressie – zijn het product van de reizen naar verre kusten. Vrije handel van goederen mag dan de kern vormen van de economische globalisering, maar vrij verkeer van ideeën en cultuur is het hart van de even belangrijke wereldwijde solidariteitsbeweging.

In onze haast om de volgende vlucht naar Mongolië te halen, moeten we alleen niet de verrijkende ervaringen over het hoofd zien die we dichter bij huis kunnen opdoen. Zelf lijd ik aan een ongeneeslijke vorm van reislust en ik loop over mijn volgende reis te fantaseren, zoals anderen dagdromen over de hoofdprijs in de loterij. Maar als ik door gebrek aan tijd of geld (of beide) niet weg kan, weet ik uit ervaring wat een goed substituut is: ik neem de fiets en rijd naar een onbekende buurt van mijn eigen woonplaats.

Het klinkt misschien als een paradox – een bezoek aan je eigen woonplaats – maar het kan verrassend leuk zijn. Ik doe dit al jaren in Minneapolis, waar ik woon. Minneapolis is geen onaardige stad in het midwesten van Amerika, maar voor de meeste mensen bepaald geen substituut voor Hawaii of Toscane op hun verlanglijstje met droombestemmingen. Toch durf ik te wedden dat ook u, waar u ook woont, genoeg amusante en aangename activiteiten kunt ontdekken voor een paar leuke dagen.

Ga maar na, de belangrijkste ingrediënten van een geslaagde vakantie zijn ook thuis te vinden of in een hotel in de buurt: ongelimiteerd uitslapen, uitgebreid ontbijten, een ochtendwandeling, een lange lunch, ongestoord samenzijn, onspannen rondneuzen in winkels of op markten, lekker uit eten en dan een concert of naar theater. Hetzelfde geldt voor andere veel genoemde redenen om op vakantie te gaan: het element van verrassing en onthaasten.

Organiseer een thuisvakantie net zoals u met iedere reis zou doen:

Stel een datum.
En houd u er rigoureus aan als wanneer u een vliegreis zonder annuleringsverzekering had geboekt. Weersta de verleiding om nog een paar karweitjes in of rond huis af te maken. Werk desnoods de avond voor ‘vertrek’ langer door. Zorg ervoor dat collega’s en vrienden weten dat u niet te bereiken bent. Vertel ze zonodig dat u gaat snorkelen in Borneo. Vraag of ze mee gaan.

Informeer u over de plaats van bestemming.
Lees reisgidsen of bezoek websites over uw woonplaats om te kijken wat een toerist in uw stad of dorp zou doen. Vraag bij de VVV, de bibliotheek en de plaatselijke historische vereniging naar bezienswaardigheden en laat u verrassen. Spit de krant door of kijk op prikborden en ontdek activiteiten waarvan u het bestaan niet had vermoed. Zoek een ‘deskundige’ op, iemand die in uw woonplaats geboren en getogen is, of die sociaal actief is, en vraag wat zij zouden doen. En bedenk: mocht u een plekje ontdekken waar u helemaal weg van bent; u kunt er later in alle rust nog eens naartoe.

Breek met oude gewoonten.
Dit is uw kans om te recreëren in de letterlijke zin: om uzelf te re-creëren. Ga eens naar een buurt waar u anders nooit komt. Ga ergens ontbijten, lunchen of dineren waar u nog nooit bent geweest of zelfs nog nooit van heeft gehoord. Als u gewend bent er netjes uit te zien voor u werk, trek dan iets gemakkelijks aan en ga op ontdekkingsreis in buurtkroegen, jeugdhonken en etnische uitgaansgelegenheden. Als u gewend bent ’s avonds laat te gaan stappen, sta een keer vroeg op en neem een kijkje in parken, bij schoolpleinen of in de binnenstad. Laat de auto eens staan en ga lopen of met de fiets. Als u iets ziet dat u interessant lijkt of om de een of andere reden opvalt, blijf staan en ga beter kijken. Goed mogelijk dat u ‘thuiskomt’ met een volledig nieuw beeld van uw eigen woonplaats.

Zoals dichter T.S. Eliot eens schreef: ‘Het einddoel van al onze ontdekkingsreizen zal zijn te arriveren op de plaats waar we begonnen en deze zien alsof we er voor het eerst komen.’