Email   Print

Het goud van de armen

rme mensen zullen zich geen weg uit hun armoede banen wanneer aan hun bescheiden eigendommen geen officiële waarde wordt toegekend. Hernando de Soto is hier al jaren intensief mee bezig.

Waarom zijn mensen arm? Die vraag is voor Hernando de Soto niet echt interessant. De goede vraag is: Waarom blijven mensen arm? Een kleine twintig jaar werk en onderzoek in vele landen heeft De Soto tot de overtuiging gebracht dat arme mensen om twee redenen arm blijven: hun eigendommen worden niet erkend en de wetgeving ontneemt hen iedere kans om zelf geld te gaan verdienen. In zijn eigen land, Peru, nam hij de proef op de som en probeerde hij een naaiatelier op te zetten. Het krijgen van alle vereiste vergunningen kostte 289 werkdagen – en daarmee is Peru nog niet eens kampioen van de bureaucratie, bleek uit vergelijkend onderzoek. Geen wonder dat in ontwikkelingslanden de grootste werkgever de zogenaamde ‘informele sector’ is, waarvoor geen papieren vereist is. De Soto’s oplossing: verander de wet. Geef arme mensen eigendomsrecht over wat ze zelf hebben opgebouwd aan gebouwen en bedrijven. Haal bureaucratische obstakels weg. Tussen 1984 en 1990 werden in Peru op initiatief van De Soto’s organisatie, Instituto Libertad y Democracia (ILD), een indrukwekkende serie wetshervormingen doorgevoerd, waaronder een wet die het legaliseren van eigendommen 144 keer sneller deed verlopen en bijna honderd procent goedkoper maakte. Zo kregen mensen een onderpand, waarmee ze naar de bank konden om een lening af te sluiten. Maar ze kregen ook toegang tot water en elektriciteit, simpelweg omdat gemeenten en nutsbedrijven wisten dat deze mensen en hun eigendommen bestonden. Een andere hervorming zorgde ervoor dat het afgeven van bedrijfsvergunningen vijftig keer zo snel en tien keer zo goedkoop werd. De hervormingen in Peru hebben ruim één miljoen families aan eigendomsrechten geholpen – en aan verbetering van hun omstandigheden. Inmiddels is ILD werkzaam in een handvol landen – waaronder Egypte, Ghana, de Filippijnen en Mexico – waar soortgelijke legale en bureaucratische verstikkingen aan de orde van de dag zijn. Rusand, Nigeria en Thailand overwegen samenwerking met De Soto. Volgens het ILD ligt er wereldwijd een slordige 9 biljoen euro aan ongebruikt kapitaal opgeslagen. Het instituut berekende bijvoorbeeld dat negentig procent van alle economische activiteit in Egypte buiten de wet om plaatsvindt. Allemaal informeel bezit en informele activiteit, niet geregistreerd, strikt genomen: dood kapitaal. Zonde, en het kan kennelijk anders, zoals hij in Het mysterie van het kapitaal mooi heeft neergepend. Populair heeft hij zich in linkse kringen nooit gemaakt, omdat hij zich nu eenmaal zonder gêne uitspreekt voor het belang van persoonlijk bezit en de zegeningen van kapitaal.