Email   Print

Gehandicapten zijn ook mensen

De twee grootste problemen voor gehandicapten in Hongarije zijn slechte toegang tot werk en behuizing. Erzsébet Szekeres heeft een antwoord gevonden.

Toen Erzsébet Szekeres op zoek was naar de best mogelijke zorg voor haar gehandicapte zoon Tibor die in 1976 werd geboren, stuitte zij op een onmenselijke bureaucratie. In Hongarije worden gehandicapten vooral als ‘lastig’ gezien, in instellingen gestopt en zoveel mogelijk geweerd uit het publieke leven. De meesten kunnen geen gebruikmaken van het openbaar vervoer, noch toegang krijgen tot openbare gebouwen. Toen Tibor zes jaar werd, realiseerde Szekeres zich dat er ook voor haar zoon geen school, huis of werkplek zou zijn. Ze besefte dat zij moest opstaan voor de gelijke rechten van gehandicapten. Ze begon een netwerk van ouders van gehandicapten. Szekeres’ aanpak was fundamenteel anders dan die van de staat. Niet het oplossen van de individuele problemen van gehandicapten stond centraal, maar een algemene verbetering van de levenskwaliteit. En dus zorgde zij voor opleidingen, waarbij gehandicapten hun vaardigheden kunnen ontwikkelen en ervaring kunnen opdoen. Ook zette zij een netwerk van huizen op, waarbij haar cliënten de grootst mogelijke onafhankelijkheid hebben. Ook bood ze psychologische begeleiding aan cliënten en hun families. Het optimale samenleefmodel vond Szekeres ook: één gehandicapte met twee niet-gehandicapten per eenheid. Die laatsten kunnen begeleiders zijn, maar ook bijvoorbeeld vrienden of grootouders. Het kost haar nog dagelijks overredingskracht om architecten, ambtenaren, ouders en sociaal werkers ervan te overtuigen dat gehandicapten er niet bij gebaat zijn om te worden geïnstitutionaliseerd. De productieketen van gehandicapten die Szekeres ondertussen uit de grond stampte, is zo populair, dat veel bedrijven nu bij haar aankloppen. Gehandicapten worden bijvoorbeeld ingezet om satellietantennes te maken of fluorescerende lampen voor een plaatselijke firma. Mensen uit heel Hongarije sturen hun gehandicapte kinderen naar de werkplaatsen. Momenteel onderzoekt Szekeres de mogelijkheid van ernstig gehandicapten te leren lezen en wellicht te schrijven. Wanneer ook Szekeres er even niet uitkomt of een moeilijke beslissing moet nemen, vraagt zij zichzelf: ‘Zou dit een goede oplossing zijn voor mijn eigen zoon?’