Muziek uit de favela
Nanko van Buuren werd de 'oom' van kansarmen in Rio de Janeiro.
Eva Bomans
| 64 maart 2004 issue
Kuilen, zand, stenen. De meeste straatjes in Vigário Geral zijn onverhard. Auto’s zijn er nauwelijks, mensen des te meer. Hier wonen zevenduizend mensen op anderhalve vierkante kilometer. Geweld, criminaliteit en armoede komen samen in deze favela, een sloppenwijk van Rio de Janeiro, tot enkele jaren geleden een van de meest gewelddadige van de stad. Hier strijden voor verbetering lijkt vechten tegen de bierkaai. Maar Nanko van Buuren (56) doet het al vijftien jaar vol overtuiging. En met succes. Inmiddels wordt de geëmigreerde Nederlander liefdevol tio, oom, genoemd – ook door de drugsbazen.
Van Buuren is oprichter en directeur van IBISS, een hulporganisatie die met ruim vierhonderd medewerkers probeert de omstandigheden van de bewoners van sloppenwijken en straatkinderen te verbeteren. ‘Daarom ligt de straat nu open’, wijst Van Buuren. ‘Er wordt riolering aangelegd, nadat we eerder de telefoon-, stroom- en watervoorziening al hadden verbeterd. Verder bieden we gezinsvervangende tehuizen, straatwerk, medische posten en scholingsprojecten.’
De kloof tussen rijk en arm is in Brazilië waanzinnig groot. Inmiddels met steun van president Lula da Silva en Gilberto Gil, de zingende minister van cultuur, probeert IBISS die verschillen onder meer met muziek te overbruggen. De organisatie helpt bij het oprichten van bandjes, die op geleende instrumenten de samba spelen. ‘We zorgen dat deze jongeren kunnen optreden in clubs in downtown Rio’, zegt Van Buuren. ‘Zo willen we laten zien dat er ook goede dingen uit de favela komen.’
Van Buuren opent de deur van de opnamestudio in Vigário Geral. In deze kleine, met donkere vloerbedekking beklede ruimte repeteert Afro Samba. De zanger, niet ouder dan 7 jaar, is cool en toont een onwaarschijnlijk gevoel voor timing, de 14-jarige gitarist speelt de sterren van de hemel, de percussionisten swingen en de meisjes van het achtergrondkoor lachen en dansen. Even is de ellende buiten ver weg.
Weer buiten, bij het kantoor van IBISS, wordt ‘tio Nanko’ aangeklampt door Claudia. Zij leefde veertien jaar op straat en is nu – zoals meer voormalige straatkinderen – bij IBISS in dienst als straathoekwerker. IBISS heeft haar een opleiding en een huis geboden, waar ze nu met haar dochter van 14 jaar woont. Claudia heeft Van Buurens advies nodig. Ze moet naar een gezin om een begrafenis te regelen, vertelt ze aan Van Buuren. Een 6-jarig kind is doodgeschoten. Het is voor Claudia de eerste keer dat ze een familie moet begeleiden bij zo’n zwaar verlies.
‘Wij begraven hier meer dan zevenhonderd jongeren per jaar’, vertelt hij als Claudia is vertrokken. ‘Ze zouden anders in een staatsmassagraf terechtkomen. Het is navrant, maar vanwege het grote aantal hebben we een speciaal contract met een begrafenisondernemer in Rio: we krijgen vijftig procent korting op elke begrafenis die wij regelen.’
Het Steunfonds IBISS werft fondsen om IBISS in Brazilië te ondersteunen. Meer informatie: telefoon 020 615 9415, info@ibiss.info, www.ibiss.info.
