Email   Print

1 : 28 vliegen

Vliegen de grootste milieuzonde? Dat valt mee, toont KLM. De luchtvaartmaatschappij probeert een duurzaam beleid na te streven en loopt daarmee in de eigen bedrijfstak voorop.

Stel: een bedrijf vervoert jaarlijks 16 miljoen passagiers en 500.000 ton vracht door de lucht en verbindt wereldwijd 125.000 steden… én voert een oprecht milieubeleid. Een kansloze exercitie, zou je zeggen. Een luchtvaartmaatschappij kan op de weg naar de duurzame economie van de toekomst toch niet anders dan een zwart schaap zijn? De werkelijkheid is verrassend anders: KLM vliegt gemiddeld 1:28. Daarmee is de Nederlandse luchtvaartmaatschappij wereldwijd nummer één. Lufthansa vliegt bijvoorbeeld 1:26 en British Airways komt tot 1:24. Maar stuk voor stuk doen deze maatschappijen het daarmee aanzienlijk beter dan de gemiddelde automobilist die dagelijks in de file staat.
Enige uitleg is noodzakelijk: KLM berekent het brandstofverbruik op basis van het vervoeren van 100 kilo - één passagier + bagage - over 100 kilometer. Als één persoon met een aktetas in een auto naar zijn werk rijdt en die auto rijdt 1:12, doet KLM het dus beduidend beter. Als er daarentegen vier mensen in diezelfde auto zitten, neemt de efficiëntie van de auto - volgens de KLM-formule - met een factor 4 toe. In dat geval rijdt de auto 1:48. Maar toch, gemiddeld zitten er zeker geen vier passagiers in een auto.
De conclusie is dat een luchtvaartmaatschappij lang niet de milieuvervuiler is die je zou denken. En de koppositie van KLM op dit gebied is geen toeval. In 1999 nam de maatschappij het besluit om een actief milieubeleid te gaan voeren. Daartoe werd allereerst de in Delft opgeleide scheikundige Udeke Huiskamp in dienst genomen. Onder leiding van Huiskamp werd vervolgens vanaf 2000 een gedetailleerd programma gestart om - waar mogelijk - energie te besparen.
De winst schuilt in onwaarschijnlijke details. Zo zaten in de taxfree karretjes aan boord van de vliegtuigen vroeger flessen whisky, maar er waren niet veel passagiers die aan boord whisky kochten. Gevolg: die flessen vlogen regelmatig een paar keer rond de wereld voordat zij werden verkocht. Door drankflessen uit het taxfree aanbod te halen, wist KLM per jaar duizenden liters brandstof te besparen. Ook wordt de benodigde hoeveelheid drinkwater en blikjes frisdrank tegenwoordig voor elke vlucht nauwkeurig berekend. Dankzij dergelijke maatregelen gaat er gemiddeld per KLM-vlucht inmiddels 308 kilo minder belading mee. Dat bespaart jaarlijks: ruim 9.000 ton CO2-uitstoot en ruim 800.000 euro aan brandstof.
Op het hoofdkantoor van KLM in Amstelveen vertelt Udeke dat haar team heeft berekend dat KLM-vliegtuigen na landing op Schiphol inde meeste gevallen onmiddellijk één of zelfs twee motoren kunnen uitschakelen voor het taxiën. Meer motoren zijn alleen nodig als het vliegtuig moet stijgen, bijvoorbeeld als het een viaduct over een snelweg moet passeren. Zo'n maatregel vergt bewustzijn en medewerking van de piloten. 'Communicatie is heel belangrijk', zegt Huiskamp over de invoering van het milieubeleid binnen KLM. Zij onderzoekt thans in hoeverre dergelijke besparingen op andere luchthavens die KLM aandoet, ook zijn te realiseren.
De gerealiseerde besparingen op brandstof - en dus kosten - verklaren waarom het milieubeleid van Huiskamp de steun van de KLM-directie geniet. Het milieubeleid is stevig verankerd binnen KLM en wordt niet bedreigd door de huidige minder gunstige economische tijden, aldus Huiskamp: 'Als je in een land als Nederland wilt groeien met een intrinsiek milieubelastend product, moet je je uiterste best doen.' Zij wijst erop dat KLM-topman Van Wijk drie jaar geleden al pleitte voor de internationale invoering van een belasting op kerosine. Maar in de Verenigde Staten, het land dat de luchtvaart domineert, wil men daarvan vooralsnog niets weten. Huiskamp: 'Je kunt koploper zijn, maar je kunt niet al te ver voor de troepen uit lopen.'
Binnen KLM bestaan vooralsnog geen plannen om de uitstoot van CO2 te compenseren door middel van het aanplanten van bomen. Huiskamp: 'Ons eerste doel is om onze activiteiten zo efficiënt mogelijk te maken. Wij zijn daarnaast voorstander van de invoering van een systeem van verhandelbare emissierechten, mits in internationaal verband. Een dergelijk systeem zou het milieubewustzijn in de volle breedte van de luchtvaart stimuleren. Compensatie van CO2-uitstoot is voor ons een laatste stap.' Zij wijst er bovendien op dat het milieubewustzijn in de luchtvaartpassagier het nog aflegt tegen de behoefte aan zo goedkoop mogelijke tickets. 'Onze boodschap luidt: kies voor een luchtvaartmaatschappij met een groen randje, als je als consument het milieu belangrijk vindt.'
Duurzaam ondernemen betekent binnen KLM allereerst aandacht voor milieu en energiebesparing. KLM is de enige luchtvaartmaatschappij die haar volledige beleid laat certificeren volgens de normen van ISO 14001; concurrenten laten bijvoorbeeld alleen hun cateringactiviteiten certificeren. Huiskamp: 'Die certificering biedt een objectief bewijs dat wij continue verbeteringen op milieugebied realiseren.'
Maar het gaat niet alleen om milieu. KLM werkt eveneens hard aan het terugdringen van de geluidsoverlast rond de thuishaven Schiphol. De aankoop van de nieuwste generatie vliegtuigen speelt daarbij een cruciale rol. Huiskamp laat zien hoe een moderne Boeing 777 minder dan een vijfde van het lawaai produceert van een 'ouderwetse' 747-300. Die 747 maakt tot in een omtrek van 50 kilometer rondom een luchthaven een geluid van 65 decibel, zeg: een druk restaurant. De nieuwe 777 veroorzaakt datzelfde geluid binnen een straal van 20 kilometer waarmee de geluidsoverlast bijna binnen het terrein van de luchthaven beperkt blijft. En ook die investering in vlootvernieuwing bespaart kosten: minder geluidsoverlast betekent minder geluidsheffingen.
Er is nog veel te doen. Het opheffen van militaire corridors zou de luchtvaart in Europa duizenden kilometers omvliegen besparen. Het terugdringen van het aantal korte vluchten betekent ook een belangrijke verbetering van de efficiëntie van luchtvaartmaatschappijen. Daarom investeert KLM, dat met zijn milieujaarverslag al twee keer een prijs won, bijvoorbeeld ook in de hoge snelheidslijn (HSL) die Amsterdam met Parijs verbindt. Dat laatste illustreert dat vliegen geen blinde obsessie is voor KLM. Transport is een cruciaal element in een moderne samenleving. Zelfs een luchtvaartmaatschappij kan die behoefte toenemend duurzaam invullen. Maar technologische doorbraken zijn nodig, weet Udeke Huiskamp. Het aantal passagierskilometers groeit gemiddeld met 3,1 procent per jaar, terwijl de brandstofefficiëntie met 1,4 procent per jaar toeneemt.


MILIEUBEWUST VLIEGEN
De bijdrage aan het broeikaseffect die een vliegreis veroorzaakt, is tegenwoordig eenvoudig te compenseren. Op www.coolflying.nl kan elke passagier uitrekenen hoe hij of zij de milieuschade van een vlucht kan vereffenen. Een retourvlucht van Amsterdam naar New York vergt bijvoorbeeld de aanplant van 59 bomen om de CO2-uitstoot van 1,18 ton van één passagier te compenseren. Die aanplant kost 20 euro en dat bedrag kan direct op de site worden geïnvesteerd. Coolflying werkt hiervoor samen met de Stichting Face die investeert in de aanplant, het management en het beschermen van bossen. Compensatie voor de uitstoot van alle broeikasgassen die luchtverkeer veroorzaakt, vraagt in het geval van een retour Amsterdam - New York om de aanplant van 159 bomen, ofwel een bedrag ruim 50 euro.