Slimme stad

Wereldwijde verstedelijking vraagt om duurzame oplossingen.

Marco Visscher | 57 juni 2003 issue

In de afgelopen vijftig jaar is de Braziliaanse stad Curitiba gegroeid van 150 duizend tot 1,6 miljoen inwoners. Een recept voor vervuiling, verkeersopstoppingen en ziekten, zou je denken? Integendeel, dankzij zorgvuldige planning is Curitiba het model van een duurzame stad geworden. Het afvalprobleem - in ontwikkelingslanden een enorm probleem - heeft de lokale overheid onschadelijk gemaakt door in de binnenstad voortdurend ophaalwagens te laten rondrijden. Het afval wordt gerecycled en verkocht aan lokale bedrijven. In de sloppenwijken, die niet bereikbaar zijn voor de grote trucks, worden mensen gestimuleerd hun eigen afval in te leveren, in ruil voor voedsel van omliggende boerderijen of strippenkaarten voor de bus.
Het openbaar vervoer in Curitiba is eveneens uitstekend geregeld. Hoewel één op de drie inwoners een auto heeft, wordt tweederde van alle ritten met de bus gemaakt. De bus stopt bij een halte, laat aan de achterkant passagiers uit en aan de voorkant mensen in; sneller 'laden en lossen' betekent minder luchtvervuiling. Het bussysteem vervoert nu meer dan vijftig keer zo veel mensen als twintig jaar geleden.
Hoe belangrijk duurzame steden zijn, illustreert The Ecologist (april 2003) met het gegeven dat steden een grotere aanslag plegen op het milieu dan landelijke gebieden. Immers, een stad moet hulpbronnen importeren en afval exporteren. Steden consumeren meer dan de planeet kan leveren. Met de wereldwijde verstedelijking - die zich nog altijd in haastig tempo voortzet - is een omslag naar duurzaamheid uiterst noodzakelijk.
De 'ecologische voetafdruk' geeft aan hoeveel land nodig is om de grondstoffen voor consumptie te leveren en om de afval te verwerken. Het blijkt dat de voetafdruk van Londen zo groot is als het totale vruchtbare landoppervlak van heel Groot-Brittannië. Het is daarom hoopvol dat in datzelfde Londen huurwoningen worden gebouwd die geen koolstofdioxide uitstoten. Nul-emissie blijkt een haalbaar en betaalbaar doel.
In het Deense Kopenhagen levert opgewarmd restwater energie aan zeventig procent van alle gebouwen. Afvalwater van keukens en huishoudcompost wordt gebruikt in tuinen waar voedsel wordt verbouwd. En de stad stimuleert fietsen, een project dat mede wordt gefinancierd door de advertenties op fietspaden en fietsframes. In Bogotá, hoofdstad van Colombia, zijn onlangs drastischer maatregelen getroffen om het vervuilende autogebruik aan banden te leggen. New Internationalist (december 2002) meldt, dat een referendum heeft bepaald, dat elke zondag een autoloze dag is.
Maar hoewel The Ecologist deze projecten prijst om hun vernieuwing en succes, wil het tijdschrift ook aandacht voor de beperkingen er van. Want geen stad staat op zichzelf. Bijna al het economisch verkeer verloopt tussen steden. Dus zelfs als álle steden duurzaam zouden zijn, maken ze nog altijd deel uit van een economisch systeem dat is gebaseerd op voortdurende groei. Een systeem, dat bovendien vraagt om hulpbronnen - die zich bevinden tússen steden - te gebruiken om die groei te dragen. Daarom zal bijvoorbeeld een nieuw vliegveld worden gebouwd aan de rand van Londen. De vervuiling in en buiten de stad zal erdoor stijgen, maar volgens de Britse regering zal het de economie van de stad schaden als het níet wordt gebouwd. Mensen over de hele wereld raken steeds meer geïsoleerd in hun eigen steden, concludeert The Ecologist. De pogingen om een stad duurzaam te maken, heeft het gevaar in zich, dat ze het symptoom bestrijden, maar niet de oorzaak.
Vandaar het initiatief van enkele creatieve verzetsstrijders om meer natuur in de stad te brengen. Adbusters (mei/juni 2002), het tijdschrift van de gelijknamige beweging van 'cultuurkrakers', bericht over de noodzaak van een ecologisch tegenwicht voor hun eigen culture jamming. Immers, de moderne mens kan duizenden merknamen en logo's onderscheiden, maar hoeveel planten en boomsoorten? Daarom roept Adbusters op tot place jamming: haal een stoeptegel los en plant een zaadje, laat een klimop groeien tegen een bushalte of kantoor, hang een varen over een billboard (zie ook 'Groene guerrilla verovert stad', Ode 47). Want met louter denken over milieuvervuiling en overconsumptie komen we er niet, vinden de 'wildtuiniers': we moeten de omgeving waarin we wonen veranderen om een werkelijke verschuiving in ons waardesysteem te bereiken.

Tools: Bespreken | Email | Print | RSS | Nieuwsbrief
Save/Share:

Comments