Email   Print

Share

President van het volk

Hij deelt kusjes uit, handtekeningen, poseert voor foto's, omhelst, schudt handen en zegt 'schatje' tegen zijn fans. Een popster? Nee, het is president Lula, die in Brazilië de kloof tussen burgers en politiek overbrugt.

Het is negen uur 's avonds. De stoet auto's die de Omega vergezelt van de Braziliaanse president Luiz Inácio Lula da Silva, kortweg Lula genoemd, komt aanrijden. Vlakbij de poort van het Alvorada Paleis, de officiële ambtswoning van de president in de hoofdstad Brasília, staan studenten, werklozen en toeristen samengeperst achter een hek. De auto van de president stopt, Lula stapt uit en loopt op de mensen af. Hij deelt kusjes uit, handtekeningen, poseert voor foto's, omhelst, schudt handen en heeft gemoedelijke onderonsjes waarin hij een fan zo nu en dan aanspreekt met 'schatje'. Hij gaat zelfs boven op een motor staan. En daarmee besluit hij zijn werkdag als president van Brazilië.
Deze scène herhaalt zich de laatste tijd bijna dagelijks. In hetzelfde ritme groeit het aantal bewonderaars tegenover het paleis. Iedereen wil, al is het maar voor een seconde, naast de president staan. 'Makker' en 'broer' noemt de menigte hem. Lula geniet. Zijn gedrag laat zien dat hij niemand wil teleurstellen in de hooggespannen verwachtingen over zijn mandaat. Hij schijnt de vrees aan zijn laars te lappen - die ministers en presidentiële bewaking voorzichtig te berde brengen - dat de happenings bij het Alvorada Paleis hem heel kwetsbaar maken. Zijn enige vrees is de mensen van zich te vervreemden, liet hij zich onlangs ontvallen.

Het is een heterogeen publiek. Sommigen komen van ver om hun eisen aan de president te overhandigen, terwijl anderen hier vlakbij Lula wonen. Ze komen uit alle sociale lagen. Ingrid Carolina Gulyas, een negentienjarige inwoonster van Brasília die internationale betrekkingen studeert, heeft acht uur voor het paleis op Lula staan wachten. Als beloning heeft ze een omhelzing en een foto samen met hem in de wacht gesleept. 'Het is een toffe geweldige president. Hij is net als wij. Ik hoop dat hij alles voor elkaar krijgt wat hij van plan is', verklaart ze dolgelukkig.
In dezelfde stemming staan tenminste dertig mensen uit de deelstaat Alagoas de aankomst van de president af te wachten. Ze krijgen de kans enkele minuten met Lula te praten en vragen zijn steun om de gouverneur van Alagoas, Ronaldo Lessa van de Braziliaanse Sociale Partij - en regeringspartner van de Arbeiderspartij van Lula - ertoe te bewegen hun een vaste aanstelling als ambtenaar bij het staatssecretariaat voor gezondheid te geven. Lula zegt steun toe, met de verzekering dat de zaak door de regering zal worden onderzocht. Hij vraagt het telefoonnummer van de voorzitter van de vakvereniging voor openbare gezondheidszorg in Alagoas, Benedito Alexandre Lisboa, en zegt dat de regering de volgende dag op het verzoek van de groep zal reageren. Iedereen juicht en de groep maakt een vreugdedans om hem heen, waarmee de indruk wordt versterkt dat Lula op deze manier nieuwe aanbidders naar het Alvorada paleis lokt.
'Dat is logisch. Nooit eerder in de geschiedenis van het land was een berooide gelukzoeker uit het door droogtes geteisterde Noordoosten van Brazilië tot de macht doorgedrongen. Natuurlijk dat de mensen zo'n president van dichtbij willen meemaken. En in symbolische zin cultiveert de president dat imago', luidt het commentaar van Fábio Wanderley Reis, politicoloog en oud hoogleraar aan de federale universiteit van de deelstaat Minas Gerais. Voor Lula zou dit contact met de mensen wel eens 'de grondstof en het politieke werkkapitaal' kunnen blijken te zijn om de gigantische klus te lijf te gaan waarvoor de nieuwe regering zich gesteld ziet. 'Lula zal niet alleen in het rechtse kamp succesvol moeten zijn door het scheppen van ruimte voor de onderhandelingen die door de minister van financiën, Antônio Palocci, worden gevoerd, hij zal ook de verwachtingen van de het volk moeten waarmaken."
Volgens Reis is de houding van de president geen vertoon van populisme. 'Dat begrip is in zijn geval niet echt op zijn plaats. Lula is opgeklommen binnen een partij die grondwettelijk is verankerd.' Het verschijnsel Lula is eigenlijk nooit eerder vertoond. 'Iets vergelijkbaars kan ik me niet herinneren. Het is een spontane reactie van de president die een antwoord wil geven op de noden van de mensen. Daar zit geen bedrog bij.'