Email   Print

Dwaze politici

Deze tijd vraagt om herlezing van een klassieker: Tijn Touber bespreekt Barbara Tuchmans The March of Folly.

Deze tijd vraagt om een terugkeer naar een klassieker die we in Ode al eerder bespraken (nummer 23): Barbara Tuchmans The March of Folly, from Troy to Vietnam. In dit prachtige boek beschrijft de Amerikaanse historica,die in 1989 overleed, de verblinde dwaasheid van leiders. Tuchman laat zien, dat leiders geneigd zijn een politiek te voeren die strijdig is met hun eigen belang. Dat begint al bij de Trojanen, die zich met fatale afloop laten foppen door de wanhopige Grieken die hun vesting al tien jaar belegerden. De Trojanen hadden de zege voor het grijpen, maar liepen in de val van het paard. Overtuigend is de dwaasheid van zes Renaissance-pausen, die zich in hun persoonlijk leven zo ver van de christelijke leer afbewogen, dat zij de hervorming wel over hun kerk af moesten roepen. Het thema van de dwaasheid van politieke leiders zou ook tot lering moeten strekken in de tijd van het post-communisme met zijn steeds oplaaiende Balkanbrand en de radeloze leiders, die de brand steeds maar doen oplaaien.
Ook Israëlische staatslieden schijnen maar niet in te willen zien dat steeds zwaardere vergeldings- en beveiligingsmaatregelen de zaak alleen maar verder doen escaleren. Je kunt wel een hek om je land heen zetten, maar er is altijd wel iemand met een betonschaar en achter het hek leef je in angst. Dat George Bush en de zijnen daar niet van leren en kwaad wederom met kwaad vergelden, is niet alleen gevaarlijk, maar in het licht van de midden oosten geschiedenis buitengewoon dom en kortzichtig. Tuchman's boek ligt zeker niet op de nachtkastjes van de heren Powell en Rumsfeld.
De hoofdstukken over de Amerikaanse Vietnam-oorlog vormen de meerderheid van het boek. President Johnson had er geen moeite mee om honderdduizenden soldaten naar het Verre Oosten te transporteren, zijn inlichtingendiensten werkten in optima forma en hij werd omringd door de best and the brightest van de Amerikaanse samenleving. Toch liet hij zich steeds verder in het Vietnamese moeras sleuren en klonk zijn opdracht to bring democracy steeds holler. Johnson beschadigde zichzelf enorm en zag zijn loopbaan en reputatie sneuvelen in de Vietnamoorlog.
De parallel met Vietnam is thans evident, ook al omdat de huidige massale Amerikaanse troepenverplaatsing naar de Golf het trauma van een in zinloze strijd verloren zonen in herinnering roept. De strijd in de nauwe straten van Bagdad - waar vanachter iedere muur kan worden geschoten - is net zo eng als de Vietnamese jungle waar achter iedere boom een sniper kon staan. Als het er de Amerikanen om te doen is het Arabisch nationalisme met het daaruit voortvloeiende terrorisme om zeep te brengen, dan bereiken ze precies het tegenovergestelde. De onvermijdelijk gekrenkte Arabische trots staat er garant voor dat tegelijkertijd op een kleuterschool in Kairo of zelfs Mekka een nieuwe Saddam Hussein aan zijn 'opleiding' tot gevaarlijk dictator begint.
De moraal van Tuchman is pijnlijk zichtbaar: hoogmoedigheid, machtswellust en 'houtenhoofderigheid' van politieke leiders belemmeren steeds weer het uitzicht op beschikbare, meer belovende, redelijke alternatieven. Als in een roes herhalen Bush en de zijnen al maanden een uit het hoofd geleerd mantra, in de hoop dat iedereen er in gaat geloven. Voor nuance en reflectie is al lang geen tijd meer. We're going in. De mars der dwaasheid gaat voort.