Email   Print

De break van Radha Kumar

Het oplossen van etnische conflicten wereldwijd - het is geen gemakkelijk thema waar Radha Kumar zich aan verbonden heeft. Jarenlang was zij de boze activiste die op de barricaden klom, maar inmiddels - dankzij oude wijsheden uit haar thuisland India -zoekt ze de vrede dichter bij huis.

India is inmiddels zo corrupt geworden, dat Radha Kumar zelfs haar post niet meer krijgt zonder dat ze postbode iets toestopt. 'De man noemt gewoon zijn prijs. Is dat niet schaamteloos? Corruptie bestond al langer in de politiek, maar nu zit het overal.'
Jaren geleden geloofde Kumar nog in de zegeningen van de liberalisering van de Indiase economie. In felle artikelen en discussies hekelde zij het 'onverantwoordelijke gedrag' van de Indiase regering die niet stond te trappelen om internationale bedrijven binnen haar grenzen toe te laten. 'In India is werkloosheid zo'n enorm probleem, dat ik blij was met de mogelijkheid voor veel mensen om een bestaan in de middenklasse op te bouwen.'
Maar aan de liberalisering hangt een prijskaartje, weet ook Kumar inmiddels: 'Massa's mensen zijn in veel te korte tijd rijk geworden. We zien via de media overal de belofte van rijkdom om ons heen. Het lijkt erop dat iedereen in India alleen nog maar bezig is met de vraag hoe hij zo snel mogelijk gemakkelijk wat kan verdienen. Het gevolg is een waanzinnige corruptie. Schokkend!'

Kumar is inmiddels gepokt en gemazeld in de mores van regeringen. Al jarenlang is ze verbonden aan de denktank Council on Foreign Relations, waarvoor ze rapporten schrijft over internationale betrekkingen. Ze beseft hoe moeilijk het is veranderingen door te voeren. Boos kan ze zich dan ook niet meer maken. 'Ik heb veel begrip voor de boosheid de antigevoelens die ik hier in Porto Alegre soms zie. Vijftien jaar gelden was ik precies zo. Maar het kost mij zo veel energie om boos te zijn. Nu wil ik die energie aanwenden om constructief vredesprocessen te stimuleren. Het leven is al zo kort en ik wil concreet verandering teweeg brengen.'
Kumar vraagt zich dan ook wel eens af hoe productief het World Social Forum kan zijn. 'Natuurlijk, het is geweldig om zoveel bijzondere mensen te ontmoeten. Het geeft kracht en moed om straks met nog meer energie aan de slag te gaan. Maar een duidelijke strategie en focus kun je hier niet verwachten. Misschien kun je dat van geen enkel burgerinitiatief verwachten. Dat zit vermoedelijk niet in de aard van het beestje.'
Strategieën ontwikkelen en concrete resultaten afdwingen: dat gebeurt volgens Kumar op een ander niveau. 'Ik zit in een aantal denktanks, waar heel sterke strategieën uit voortkomen. Dat heeft te maken met de beleidsmakers die er bij betrokken zijn en die niet bang zijn hun handen vuil te maken. Ze kennen het systeem, ze durven te lobbyen en trucs toe te passen om iets af te dwingen. Zij weten wat wel en niet mogelijk is. Ze kennen de politieke realiteit op een manier die de meeste burgers niet kennen. Ik heb daar veel van geleerd.' Dat wil niet zeggen dat Kumar niet blij is met harde protestgeluiden van burgers. 'Iemand moet zich verzetten tegen de immoraliteit van organisaties, zodat ze ietsjes minder immoreel worden.'

In hoeverre kan Kumar, zelf afkomstig uit het land van Mahatma Gandhi waar ze - na een verblijf in New York weer naar is teruggekeerd - instemmen met geweld om de vrede dichterbij te brengen? De diepe frons tussen haar wenkbrauwen verraad de complexiteit van de vraag. 'Ik vraag me wel eens af of het niet hypocriet van mij is om romantisch te doen over de Spaanse burgeroorlog en kritisch te zijn op het geweld in mijn eigen tijd. Ik heb veel campagne gevoerd voor interventie in Bosnië en was boos dat die zo lang op zich liet wachten. Veel leed had voorkomen kunnen worden als we eerder hadden ingegrepen. Het punt is dat wij onszelf niet werkelijk willen committeren. We staan klaar om te bombarderen, maar grondtroepen sturen, doen we vervolgens níet. Het punt is, dat je hierin niet halfslachtig kunt zijn.'
En toch ziet Kumar dat in sommige landen, zoals hier in Brazilië, een radicale stellingname - desnoods met gebruik van geweld - wel degelijk tot een belangrijke ommekeer kan leiden. En toch is er steeds die twijfel: 'Uiteindelijk maak je het wellicht erger. In deze tijd zie ik ook dat geweld contraproductief werkt.'

Ze treurt over het verlies aan de waarden en waardigheid van haar landgenoten en het geweld dat daar uit wordt voortgebracht. Ze ziet dat de Indiase intelligentsia klakkeloos waardesysteem en concepten van het Westen overneemt. 'In dit tweedehandsdenken zit geen enkele kracht. Onze schitterende spirituele erfenis wordt verkwanseld.' Paradoxaal genoeg was haar verblijf in het brandpunt van de Westerse waarden, een manier om weer in contact te komen met een diepe Indiase wijsheid: het diep naar binnen keren. 'Ik noem het taking a break en ben pas recentelijk gaan begrijpen hoe belangrijk het is. Niet alleen voor mijzelf, maar ook voor onderhandelingsprocessen.' De Britse onderhandelaars maakten destijds al kennis met de kracht van stilte van een onderhandelaar die in zijn eentje het Britse empire op de knieën kreeg. Ook Gandhi nam op gezette tijden een break. Dan was hij een hele dag stil. De knarsetandende Brit die op zo'n dag op de stoep stond, werd naar huis gestuurd met de mededeling: 'I am sorry, Sir, Mister Gandhi has a silence day.'