Email   Print

Share

Het nieuwe atoomgevaar

De Verenigde Staten besteden meer geld aan kernwapens dan op het hoogtepunt van de Koude Oorlog. Een onthutsende ontmaskering van een hernieuwde nucleaire wapenwedloop.

Stel je dit eens voor: de koude oorlog is voorbij. Een verstandige, jonge Amerikaanse president, gekozen in 1992, geeft blijk van een vooruitziende blik en vindt dat de tijd is aangebroken om de wereld van kernwapens te verlossen. Zes maanden na zijn benoeming vliegt hij naar Moskou en ontmoet daar een bereidwillige Russische president, die ermee instemt een verdrag te tekenen om de Russische en Amerikaanse kernwapens binnen vijf jaar te verwijderen. De regeringen van Frankrijk, China, Engeland en Israël volgen hun voorbeeld. India en Pakistan kiezen ervoor geen kernwapens te ontwikkelen, al stonden ze wel op het punt dat te gaan doen. De internationale gemeenschap verleent aan de Verenigde Naties de macht en de financiële middelen om proliferatie van kernwapens te voorkomen. In de vijf jaar daarna worden honderden tonnen dodelijk plutonium verwijderd uit het totale mondiale aantal van 52.972 kernwapens. Door de grandioze opluchting, dat de wereld spoedig bevrijd zal zijn van de dreiging van onmiddellijke vernietiging, komt er vaart in de internationale plannen en de internationale samenwerking ten aanzien van de opslag van plutonium.
Er gaan minder Amerikaanse belastingdollars naar de omvangrijke budgetten van het Pentagon en het militair-industriële complex en meer naar projecten voor zorg en hulpverlening. Er wordt een door de overheid gefinancierd systeem voor gezondheidszorg opgericht en geleidelijk wordt in het hele land, vanaf de peuterspeelzaal tot en met hogere opleidingen, gratis onderwijs van uitstekende kwaliteit ingevoerd. Het Congres neemt een wet aan die voorschrijft dat alle auto’s zo moeten worden geproduceerd dat ze minimaal 33 km op één liter benzine rijden en trekt geld uit voor initiatieven voor openbaar vervoer in elke staat. Nieuwe wetten bepalen dat de meeste gebouwen moeten worden aangepast om zonne-energie te kunnen opvangen en gebruiken en dat elk nieuw gebouw door middel van zonne-energie moet worden verwarmd, gekoeld en van elektriciteit voorzien. Er worden ruim toereikende sociale vangnetten ingevoerd voor bejaarden, armen, zieken en misdeelden en het systeem voor sociale verzekeringen wordt buiten de invloed van de ‘krachten van de markt’ gehouden. Elk Amerikaans kind wordt ingeënt tegen besmettelijke ziekten en geen enkel kind hoeft nog onder de armoedegrens te leven.
Bijna vijftig jaar na de aanvang van het atoomtijdperk zijn de Verenigde Staten van Amerika op weg een werkelijk veilig land te worden en zijn daarvoor niet meer afhankelijk van nucleaire wapens. Ze worden een inspirerend voorbeeld voor alle andere landen bij het overschrijden van de drempel naar de eenentwintigste eeuw.

Knipper nu even met je ogen en keer terug naar de werkelijkheid.
Een pas gekozen jonge president – paradoxaal genoeg zowel overmoedig als schuchter – die niet over diepgaande kennis beschikte over militaire of nucleaire zaken, werd in zijn leiderschap door een ernstig beletsel onthand: hij was ontsnapt aan de dienstplicht in Vietnam. Hij vond zelf dat hij deze schijnbare karakterfout nooit te boven was gekomen en het militaire apparaat waarover hij – naar men zegt – het bevel voerde, zorgde er wel voor dat hij het nooit vergat. Des te erger was het dat hij in beslag werd genomen door een aantal acute persoonlijke problemen die hem in grote verlegenheid brachten en zelfs zijn goede naam aantastten en die zo hoog opliepen dat hij erover dacht af te treden en in feite met afzetting werd bedreigd.
Deels om deze ‘tekorten’ te compenseren maakte Clinton in het buitenland vaker gebruik van militaire interventie – onder andere in Bosnië, Irak en Kosovo – dan welke Amerikaanse president van de laatste twintig jaar ook. Verder was zijn regering de enige sinds Eisenhower die niet heeft onderhandeld over ook maar één belangrijk verdrag over kernwapenbeheersing.
Het gebrek aan belangstelling van Bill Clinton, zijn ontsnapping aan de dienstplicht en zijn gebrek aan visie gaf het militaire apparaat – het Pentagon, de atoomgeleerden en het militair-industriële complex – de ruimte dit presidentiële hiaat te compenseren. Ze dongen naar de gunsten van het Congres en de regeringsambtenaren, paaiden hen en betaalden hen, zodat de kans tot nucleaire ontwapening tragisch genoeg werd gemist. Nu we na acht jaar bestuur van de Democraten de eenentwintigste eeuw zijn betreden, verkeert de wereld, ironisch genoeg, in nog gevaarlijker omstandigheden dan het geval was tijdens het hoogtepunt van de opbouw van de nucleaire bewapening door Reagan en zijn dromen over Star Wars. Tegen deze treurige achtergrond hadden de gebeurtenissen van 11 september 2001 plaats, die de onheilspellende mogelijkheid van een internationale kernoorlog of ongelukken met kernwapens dichterbij brachten, aangezien het Amerikaanse nucleaire wapenarsenaal in de hoogste staat van paraatheid werd gebracht en de internationale spanningen opliepen. Het Amerikaanse nucleaire beleid en het nucleaire wapentuig bleken agressiever te zijn dan ooit tevoren:

* De Verenigde Staten beschikken thans over 2.000 intercontinentale waterstofbommen op het land, 3.456 kernwapens in onderzeeërs die op een kwartier afstand van hun doelen in zee ronddolen en over 1.750 kernwapens op intercontinentale vliegtuigen die onmiddellijk kunnen worden ingezet. Van deze 7.206 wapens bevinden zich ongeveer 2.500 in opperste staat van paraatheid en kunnen met een druk op de knop worden gelanceerd. Rusland beschikt over een even groot aantal strategische wapens, waarvan ongeveer 2.000 in hoogste staat van paraatheid verkeren. In totaal hebben alle kernwapenarsenalen ter wereld bij elkaar een explosieve kracht die groot genoeg is om elke aardebewoner 32 keer te doden (‘overkill’).
* De Verenigde Staten hebben plannen gereedliggen voor het aangaan en het winnen van een kernoorlog en zijn bereid om – zo nodig als eerste – kernwapens te gebruiken. Als Amerika bijvoorbeeld een kernoorlog met Rusland wil winnen, heeft het land anti-satellietwapens nodig om de Russische waarschuwingssystemen (early warning systems) te vernietigen, een geheime, preventieve first strike om de Russische raketten uit te schakelen voor ze kunnen worden gelanceerd en preventieve vernietiging van Russische nucleaire onderzeeërs op zee en in de havens. Dat alles is tegenwoordig mogelijk. Elke Russische raket die aan de eerste aanval ontsnapt, zou op weg naar de Verenigde Staten in de ruimte moeten worden vernietigd met behulp van een pas ontwikkeld Amerikaans verdedigingssysteem tegen ballistische wapens.
* Het officiële aanvalsplan van het Pentagon, het Single Integrated Operation Plan (SIOP), is sinds 1989 aangepast. In plaats van 2.500 doelen zijn er nu 3.000. Daaronder bevinden zich 2.260 plaatsen in Rusland, waaronder 1.100 zogenaamde ‘nucleaire faciliteiten’, 160 ‘bestuurlijke doelen’ – regeringsgebouwen en militaire commandocentra (in een land waar vrijwel geen centraal bestuur meer bestaat) – en 500 in verval verkerende fabrieken die het afgelopen jaar bijna geen wapens meer hebben geproduceerd.
* China is nu voor het eerst sinds twintig jaar in het SIOP opgenomen, ondanks het feit dat de Amerikaanse senaat stappen heeft gezet om de betrekkingen met China te normaliseren door het land in september 2000 de gangbare gewone handelsstatus te verlenen. Dit land met 1,3 miljard inwoners, potentieel een zeer omvangrijke markt voor de Verenigde Staten, beschikt over slechts twintig nucleaire raketten die in staat zijn Amerika te bereiken.
* In tegenstelling tot de tijd van de koude oorlog zijn Amerikaanse kernwapens tegenwoordig ook op niet-nucleaire landen als Iran, Irak en Noord-Korea gericht.
* De kernenergielaboratoria van het Amerikaanse ministerie van energie – Los Alamos en Sandia in New Mexico en Lawrence Livermore in Californië – zijn begonnen aan een tweede ‘Manhattan Project’, een zeer omvangrijke wetenschappelijke onderneming die de volgende tien tot vijftien jaar vijf tot zes miljard dollar per jaar zal kosten, om nieuwe kernwapens te ontwerpen, te testen en te ontwikkelen onder het mom van de handhaving van de veiligheid en de betrouwbaarheid van de huidige Amerikaanse voorraad kernwapens. De kosten zijn tweemaal zo hoog als die van het oorspronkelijke Manhattan Project, dat tijdens het begin van de jaren veertig de eerste drie atoombommen heeft ontwikkeld, en aanzienlijk hoger dan het jaarlijkse gemiddelde van 3,8 miljard dollar per jaar dat tijdens de Koude Oorlog aan kernwapens werd besteed.
* De regering-Bush heeft zich toegelegd op plannen voor een nieuw nationaal verdedigingssysteem van atoomraketten. Daardoor ontstaat het gevaar dat de vele verdragen over wapenbeheersing, waarover Rusland en Amerika al hebben onderhandeld, worden ondermijnd.

Wie zijn de vijanden tegen wie Amerika zich bij het aanbreken van de eenentwintigste eeuw zo onbesuisd en tegen zulke hoge kosten bewapent? Tot 11 september 2001 had Amerika geen vijanden die in staat waren het land of de bevolking werkelijke schade te berokkenen. In het noorden en het zuiden liggen bevriende naties en in het oosten en westen wordt het land begrensd door onmetelijke oceanen. Onder de huidige omstandigheden zou geen enkele natie er ooit over denken de Verenigde Staten binnen te vallen. Inmiddels is echter duidelijk geworden dat Amerika terroristische vijanden heeft – niet duidelijk aanwijsbaar en moeilijk op te sporen en te lokaliseren, en vrijwel onmogelijk uit te schakelen door middel van een omvangrijk wapenarsenaal.
Het Pentagon en het ministerie van Buitenlandse Zaken rechtvaardigen de buitensporige Amerikaanse uitgaven aan defensie – thans 310 miljard dollar per jaar – met behulp van potentiële dreigingen uit Noord-Korea, Irak, Iran, China, Rusland en mogelijk Libië. Maar daarvan vormen slechts de 5.000 strategische nucleaire wapens in Rusland – waarvan de helft de Verenigde Staten binnen een half uur na de lancering kan treffen – een werkelijke bedreiging voor Amerika. Nog veelzeggender is – zoals door de recente gebeurtenissen maar al te duidelijk is geworden – dat de grootste voorraad kernwapens ter wereld weinig kan uitrichten tegen terroristen met messen, afgezien van een mogelijk angstaanjagende escalatie van elk conflict dat zich daarna tussen naties zal voordoen. Amerika geeft tegenwoordig tweeëntwintig maal zoveel uit aan haar militaire apparaat dan alle andere zogenaamde schurkenstaten of ‘zorgwekkende staten’ – Irak, Iran, Syrië, Noord-Korea, Cuba en Libië – bij elkaar, terwijl met een fractie van die hoeveelheid voldoende tegenwicht zou kunnen worden geboden voor elk dreigement dat van die landen zou kunnen uitgaan.

Andere mogelijke verklaringen van de ontstellend hoge militaire uitgaven van Amerika zijn:

* De kas van de wapenfabrikanten wordt erdoor gespekt.
* Ze zijn een direct gevolg van de rivaliteit tussen de luchtmacht, de landmacht en de marine in de VS, die allemaal over hun eigen wapensystemen willen beschikken.
* Het prestige van de belangrijkste volksvertegenwoordigers in het Congres en het Witte Huis, die omvangrijke donaties ontvangen van wapenfabrikanten als ze wetten uitvaardigen voor meer bewapening, wordt erdoor verhoogd.
* Een enorm arsenaal aan conventionele wapens en kernwapens geeft de Verenigde Staten de ruimte overal ter wereld straffeloos te doen wat ze willen – het is de ijzeren hand in de fluwelen handschoen van de Amerikaanse globalisering van het bedrijfsleven.

Om al deze redenen is het diep tragisch dat Clinton heeft nagelaten – in een tijd waarin dat mogelijk was – de kans te grijpen om de kernwapens uit de wereld te verwijderen of hun aantal te verminderen door snelle en realistische onderhandelingen met Rusland. Ironisch genoeg leidt misschien juist de aanslag van 11 september en de daaruit voortkomende noodzaak zich tegenover Rusland verzoenender op te stellen ertoe dat George W. Bush doet waarin Clinton in rustiger tijden niet in is geslaagd: de kernwapenvoorraden reduceren.