Email   Print

Bedrijfsopstellingen: Wat is mijn plek binnen het geheel?

NLP-trainer Bouke de Boer is gespecialiseerd in systeemopstellingen, naar de leer van Bert Hellinger. Naast individuele consulten werkt de Boer steeds meer met bedrijven

Geef Bouke de Boer wat schoenen en hij maakt bedrijfsconflicten in één oogopslag zichtbaar. ‘Laatst kwam er een vrouw bij me die mededirecteur is van een middelgroot bedrijf. Het lag nogal ingewikkeld. Ze was één van de vier directeuren, maar stond tevens op de loonlijst. Ik vroeg haar met schoenen als representanten de drie directeuren in de ruimte neer te zetten en tenslotte een schoen voor haarzelf toe te voegen. Toen ze zag waar die schoen ten opzichte van de rest stond, schrok ze zich rot. Ineens werd duidelijk hoe ongezond haar positie was. Ze was al twee jaar aan het piekeren hoe ze verder moest, maar was nu pas in staat knopen door te hakken.’
In systeemopstellingen worden stand-ins – representanten – ingezet om de verborgen dynamiek tussen individuen in vastgelopen relaties zichtbaar te maken. Tijdens deze opstellingen spreken en handelen deze stand-ins in de geest van degenen die zij representeren. Door vragen te stellen, iets in te brengen of posities te wijzigen, brengt de begeleider schadelijke patronen aan het licht en lost deze op door de individuen weer in een gezonde relatie te brengen. Bij iedere opstelling draait het in feite om die ene vraag: wat is mijn (onze) plek binnen het geheel? Er zijn drie gebieden waar de begeleider op let: de onderlinge bindingen; de volgorde – waarbij oudere generaties bijvoorbeeld voorrang krijgen op jongere – en de balans tussen geven en nemen – kinderen horen bijvoorbeeld van hun ouders vooral te nemen en niet te geven. Het blijft raadselachtig hoe stand-ins die van niets weten de verhoudingen binnen families of bedrijven feilloos kunnen weergeven. Zelfs Bert Hellinger geeft toe, dat hij niet precies kan verklaren hoe het werkt. Maar dát het werkt, is een feit, vandaar de sterk stijgende belangstelling voor deze vorm van werken.
De Boer past Hellinger’s werk in toenemende mate in bedrijven toe en verwacht zelfs een heuse trend. ‘Systeemopstellingen geven veel resultaat. Ik kom zoveel mensen tegen die al van alles en nog wat hebben geprobeerd, maar steeds weer vastlopen. Systemisch werk verandert op een diep niveau – Hellinger noemt het zielsniveau – onze onbewuste patronen. Maar daarnaast geeft het ook cognitief inzicht; je ziet je situatie voor je en krijgt inzicht in wat er niet klopt aan het systeem waarin je je bevindt. In Duitsland is dit werk al groot. Ze liggen daar ver op ons voor. Een man als Gunthard Weber timmert daar al jaren aan de weg. Hij is een absolute grootheid op dit gebied.’ Weber staat inderdaad aan de wieg van het systemisch werk Hij schreef meer dan zeventig artikelen en is auteur en coauteur van verschillende boeken, onder meer het eerste boek dat in Duitsland over Hellinger’s werk verscheen. Hij is bovendien dé specialist als het aankomt op bedrijfsconstellaties.
Is het zinvol voor bedrijven om zich en masse bij het NTI NLP instituut in Limmen te vervoegen om de zaak op te stellen? Zeker. En wordt het hele bedrijf dan opgesteld? Dat hangt er vanaf. ‘Ik vraag de representant van degene die een probleem inbrengt vaak eerst of het probleem met de organisatie te maken heeft, of met hemzelf. Als het met hemzelf te maken heeft, is een familieopstelling relevanter. Het kan zijn dat de persoon in kwestie op zijn werk – net als vroeger thuis – voortdurend tussen ‘zijn ouders’ in gaat staan, of dat hij niet tegen zijn baas vecht, maar in feite tegen zijn vader. Sommige dingen komen echter wel degelijk voort uit de manier waarop wij bedrijven vormgeven of omgooien. Neem het fenomeen “flexwerker”: wat voor plaats heeft iemand nog die geen volwaardig contract heeft en voortdurend tussen functies in zweeft? Opstellingen geven dan een feilloze diagnose, en veelal weet de persoon in kwestie dan ook heel goed welke stap(pen) hij te maken heeft.’

De Boer geeft een voorbeeld uit de sportwereld – voor hem bekend terrein, vanuit zijn verleden als fysiotherapeut bij onder meer voetbalclub AZ uit Alkmaar. In dit geval gaat het om een topgolfer die maar geen sponsor kan vinden. De Boer vraagt hem een schoen voor zichzelf neer te leggen en vervolgens een schoen voor de sponsor. ‘Die schoenen lagen dus eindeloos ver uit elkaar. Het was zonneklaar dat de man geen enkele affiniteit had met sponsoring.’ Vervolgens geeft de Boer de golfer een schoen die een man of vrouw voorstelt die hem kan helpen om een sponsor te vinden. ‘Hij legde die schoen vlak naast die van hemzelf neer. Het werd duidelijk: de man moest niet op zoek naar een sponsor, maar naar iemand die een sponsor kan vinden.’ Tijdens een systeemopstellingen brengt de Boer regelmatig iets of iemand in, om te testen of dat wat hij inbrengt het systeem ten goede komt of juist meer uit balans brengt. Zo kan een representant worden ingebracht die ‘het doel’ of ‘de zaak’ voorstelt, maar ook ‘de vorige eigenaar’ die te weinig wordt erkend voor zijn pionierswerk, of zelfs ‘de Surinaamse bevolking’ over wiens ruggen een bedrijf werd opgebouwd.
Bouke de Boer, die onder meer het boek De Bijzondere Reis van een Prikkel schreef, lijkt ondanks zijn 54 levensjaren nog het meest op een kind dat een prachtig speeltje heeft wat iedereen moet zien en waar iedereen mee mag spelen. ‘Ik vind dit werk zo mooi, omdat we steeds meer de systemen gaan herkennen die aan het leven zelf ten grondslag liggen. Die systemen zijn natuurlijk niet nieuw, maar het is geweldig om de dynamieken te herkennen en te kunnen benoemen.’