Email   Print

Het middel en de kwaal

Ouderwetse methoden effectiever tegen malaria dan insecticiden.

Even leek het alsof malaria voorgoed de wereld uit geholpen kon worden toen DDT werd ontdekt. Maar de malariamug was ons te slim af. In plaats van uit te sterven, bleken ze in staat zich aan te passen. Ze 'leerden' om bespoten oppervlakten te vermijden. Gevolg: een nieuwe uitbraak van malaria in tropische landen. En de schade was erger dan tevoren, omdat de traditionele methoden om de schade van de malariamug binnen de perken te houden - zoals door er met het aanleggen van waterwegen rekening mee te houden - waren verwaarloosd in de euforie over de successen van DDT. Het werd een middel dat de kwaal vooral erger maakte. Daarom gaan er steeds meer stemmen op, dat we niet meer moeten werken aan de radicale uitroeiing van mug en ziekte. Die pogingen zijn volgens velen immers tot mislukken gedoemd. Het is verstandiger - en uiteindelijk effectiever - om naar manieren te zoeken om zodanig met de mug samen te leven, dat hij zo min mogelijk schade berokkent.

Hoe dat kan, beschrijft V.P. Sharma in het Indiase nieuwsblad Down To Earth (mei 2001). Sharma is consultant bij de WHO, de Wereldgezondheidsorganisatie en heeft van Down To Earth dit jaar de Green Scientist Award gekregen. Zijn inzet voor nieuwe en goedkopere manieren van malariabestrijding is van groot belang voor India, waar de ziekte weer op grote schaal voortwoekert en waar eenderde van het budget voor gezondheidszorg opgaat aan malaria. Gelukkig, schrijft Sharma, is niet overal op het platteland de kennis over malariapreventie verloren gegaan die voor de komst van DDT nog gewone volkswijsheid was. En de middelen om die ervaringen te delen, zijn enorm toegenomen. Daar ligt een grote kans. Ook wetenschappers hebben onderzoek gedaan naar de zwakke punten van de malariamug om hem het leven zuur te maken met ecologische middelen. Nauwkeurig is van allerlei muggensoorten en hun subsoorten in kaart gebracht op welke manier de insecten reageren op insecticiden, wanneer hun prikseizoen is, hoe hun levenscyclus verloopt, et cetera. Ook werd de dynamiek van transmissie bestudeerd en werden nieuwe bestrijdingsmethoden getest.

Uit de synergie van ecologische principes en wetenschappelijke kennis is het concept van bio-environmental malaria control ontstaan. De nadruk ligt bij deze aanpak op preventie. Het is voor het eerst toegepast in een viertal provincies in het midden van de jaren tachtig, waarbij het geïntegreerd was in een ontwikkelingsprogramma voor het platteland. En het werpt inmiddels vruchten af. De aanpak wordt nog verder ontwikkeld en aangepast. Steeds meer districten passen het milieuvriendelijke antwoord op DDT toe. Op sommige plaatsen is het aantal malariagevallen erdoor gedaald met zeventig procent. Sharma laat zien, dat je malaria kunt bestrijden zonder dat het middel erger is dan de kwaal.