Email   Print

Het huwelijk redt de wereld...

...en kinderen redden het huwelijk.

De babyboomers willen er nog steeds niet helemaal aan: het feit dat onderzoek keer op keer uitwijst, dat het huwelijk als samenleefverband beter werkt dan iedere andere vorm. In de meeste moderne westerse landen reflecteert de wet die argwaan tegen een als ouderwets afgedaan instituut. Met name linkse regeringen schijnen de stortvloed aan sociale onderzoeken die op het voordeel van het huwelijk wijzen, maar niet te lezen. Sterker, nog steeds is het in deze politieke kringen populair om te stellen, dat het huwelijk met name voor vrouwen veel nadelen zou opleveren, vooral als het gaat om hun groeiende participatie in het arbeidsproces. Deze denktrant uit zich in allerlei huwelijksonvriendelijke maatregelen. In zowel Engeland als in de Verenigde Staten ben je bij voorbeeld belastingtechnisch beter af als je níet trouwt. Hoewel het tij in het Engeland van Tony Blair begint te keren, werd onlangs nog de belastingtoelage voor getrouwde stellen geschrapt. Het Amerikaanse belastingsysteem gaat nog verder: echtscheiding en buitenechtelijke kinderen leveren daar, vooral onder de armen, belastingvoordeeltjes op.

De lage status van het huwelijk zou vooral te maken hebben met de moderne overtuiging dat persoonlijk gewin prima te stellen valt boven de gezamenlijke zaak. Deze denkwijze, vindt Prospect (april 2001), heeft geen boodschap aan beloftes van eeuwige trouw. Sterker nog, moreel gesproken lijkt het tegenwoordig meer legitiem om voor je eigen geluk te kiezen dan voor de - soms knellende - verplichtingen van het familieleven. Het is vooral deze manier van denken, stelt Prospect, die sinds 1970 tot een verdubbeling van het aantal echtscheidingen heeft geleid. Ook hier zien we dat de wet een handje helpt. In veel landen is het steeds gemakkelijker geworden om te scheiden. Zo werden de argumenten om te scheiden, bij voorbeeld, ruimer gesteld. Ondertussen verloren wettelijke en sociale sancties steeds meer van hun zeggingskracht.

Door het ja-woord uit te spreken, gaan mensen een grotere commitment aan dan wanneer ze 'alleen maar' gaan samenwonen. Maar bovenal zijn er stapels westerse studies. Daar put Prospect gretig uit. Gehuwden genieten een betere fysieke en geestelijke gezondheid. Zij leven gemiddeld langer dan alleenstaanden of samenwonenden. Er is minder spanning, depressie en andere geestelijke aandoeningen. Hoewel is aangetoond, dat mannen meer voordeel ervaren van het huwelijk dan vrouwen, blijkt dat ook vrouwen voordeel hebben bij een huwelijk. Ze nemen minder risico's dan gescheiden of alleenstaande vrouwen en ervaren meer financiële en emotionele steun. Ze lopen statistisch zelfs minder risico om op latere leeftijd invalide te worden of in een verpleegtehuis terecht te komen. Ze leven langer en plegen minder zelfmoord. Ze geven ook aan meer voldoening te ervaren met hun partner, dan hun samenwonende soortgenoten. Fysiek misbruik door de partner komt in een huwelijk minder voor dan in andere leefverbanden en de kans dat kinderen seksueel worden misbruikt in een stiefoudersituatie is vijftien tot honderdvijftig keer groter dan wanneer een kind opgroeit bij zijn eigen, getrouwde ouders. Zweden is nu interessant, omdat samenwonen daar door de staat evenzeer wordt erkend als trouwen. Meer dan de helft van de moeders krijgt haar eerste kind zonder te zijn getrouwd. De meerderheid trouwt daarna wél met de vader en blijft vervolgens lang bij elkaar - langer dan de stellen die níet trouwen, want die lopen statistisch vier keer meer risico om binnen enkele jaren na de geboorte van het kind uiteen te gaan.

Ooit bleven getrouwde ouders - ook nadat het heilige vuur was gedoofd - nog bij elkaar 'voor de kinderen'. Psychologen maakten de afgelopen decennia korte metten met die gedachte, maar ook hier zijn de cijfers interessant. Een twaalfjarig onderzoek onder 471 gezinnen in de Verenigde Staten laat zien, dat kinderen van mild conflictueuze gezinnen waar de ouders samenblijven het over het algemeen toch beter doen dan kinderen van gescheiden ouders. Er is natuurlijk wel een grens. Wanneer de conflicten te zeer uit de hand lopen, is het beter voor de kinderen dat de ouders uit elkaar gaan. Conclusie van de onderzoekers: 'De slechtste situatie waarin kinderen zich kunnen bevinden, is een zeer conflictueus huwelijk waar geen einde aan komt, of een conflictueus huwelijk dat eindigt in een echtscheiding.' Prospect benadrukt dat het in alle onderzoeken steeds om gemiddelde waarden gaat. Het blad wil niet de zedenprediker uithangen of de klok terugdraaien, maar vindt dat de cijfers voor zich spreken. Prospect pleit voor meer integratie van deze gegevens als het gaat om politieke, sociale en economische maatregelen. In plaats van het huwelijk te ontmoedigen, lijken minder belasting en een subsidie voor mensen die trouwen meer op hun plaats. Gezondere, gelukkigere mensen kosten de samenleving minder en leveren meer op. Niet-rokers en mensen die sloten op hun ramen zetten, betalen toch ook lagere verzekeringspremies?

Enkele maanden later komt Prospect (juni 2001) indirect met een oplossing voor het zelfzuchtige denken van de huidige generatie: kinderen! Deze weerloze, prachtige wezens roepen vanzelf gevoelens van onbaatzuchtige liefde in ons op en geven ons een reden om een langere-termijn-verbintenis aan te gaan. We hebben toch íets nodig om ons aan elkaar en aan de toekomst te verbinden? Onze kinderen, beweert Prospect, zijn de reden waarom wij ons druk maken om zaken als onderwijs, misdaad en milieu. Kinderen als brug naar de toekomst. Is het soms toeval, dat juist nú het geboortecijfer over de hele linie zo dramatisch daalt? Barende vrouwen halen hun gemiddeldes niet meer en dan zijn er steeds meer vrouwen die überhaupt geen kinderen meer willen - in Engeland zelfs één op vier. Worden we daarom misschien steeds zelfzuchtiger? Hoeveel verder kunnen we nog gaan? In Zweden stropen ze de mouwen inmiddels op. De terugval van 2,1 naar 1,5 kinderen per vrouw over de afgelopen tien jaar kon niemand meer aanzien. Ook oud-tennisser Björn Borg niet. In een overheidscampagne roept hij vanaf grote posters zijn landgenoten dringend op: Fuck for the Future.