Email   Print

Doorbraak in Genua

Er bestaat een verschil tussen mondialisering en internationalisering.

Uiteindelijk bracht de top in Genua een doorbraak. Weliswaar is er nog geen sprake van belangrijke wijzigingen in het beleid van de staatshoofden en regeringsleiders van de zeven grootste industrielanden en Rusland (G8), maar opmerkelijk was dat het toenemende verzet tegen de mondialisering in de media voor het eerst serieus werd weergegeven. Tijdens eerdere grote demonstraties - zoals in november 1999 tijdens de top van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) in Seattle en meer recent tijdens de bijeenkomst van het Internationale Monetaire Fonds (IMF) in Praag - werd alleen aandacht besteed aan de relschoppers die met stenen en maskers de autoriteiten uitdaagden. Ook toen bestond er achter die kleine groep een groeiende massa van gewone, verstandige burgers met een oprechte zorg over de wijze waarop het economische beleid culturen overspoelt. In Seattle liepen vele vooraanstaande hoogleraren, auteurs en zelfs ondernemers door de straten. Volgens de media waren er slechts heethoofden. Domme mensen die zich verzetten tegen de vooruitgang.

Dat veranderde in Genua. Plotseling was er ook aandacht voor de inhoud van het verzet. Er verschenen interviews, reportages en besprekingen van de boeken met een andere visie op de mondialisering. Wél viel nog op dat voortdurend werd gesproken over de 'anti-globalisten' (wat een lelijk woord overigens). Daarmee wordt toch een belangrijke kern van het verzet gemist. Het verzet tegen de huidige mondialisering staat niet gelijk aan een verlangen om alle grenzen te sluiten, de vliegtuigen uit de lucht te halen en je terug te trekken in je eigen wereld. Het grootste gedeelte van de demonstranten in Genua waardeert en geniet van de internationale ontmoeting van culturen. Het is een verrijking van het moderne Westerse bestaan dat de wereld begaanbaar is geworden. De demonstrant uit Breda heeft ongetwijfeld genoten van een pizza die in Genua net iets lekkerder smaakt dan in de lokale Bredase pizzeria. Maar dat is het juist. De wens van de demonstranten is dat dát verschil blijft. Dat het inspirerend blijft om te reizen om andere gewoonten en gebruiken te ontdekken. Het huidige proces van mondialisering kan er nog wel eens toe leiden dat de pizza's straks overal hetzelfde smaken omdat een pizzamultinational profiterend van wereldwijde kostenvoordelen - als gevolg van de gangbare handels- en investeringsregels - de kleine pizzabakker steeds meer bedreigt. Is het naïef om daarover bezorgd te zijn, als de G8-en voortdurend alleen maar praten over economische liberalisering en zich niet lijken te bekommeren om culturele rijkdom?

De Amerikaanse auteur en hoogleraar Herman Daly maakt een verschil tussen internationale handel en het proces van mondialisering dat thans gaande is. Mondialisering gaat over uniforme regels. Over een wereld waarin goederen en geld kunnen bewegen zonder dat individuele landen daarover iets te zeggen hebben. Internationalisering betekent handel tussen landen. Die landen bepalen hun eigen standaarden en het is aan andere landen om vast te stellen of zij daarmee zaken willen doen. Natuurlijk is in het verleden gebleken, dat van die mogelijkheden misbruik wordt gemaakt. Natuurlijk komt het voor, dat landen achter 'nobele' regels platte protectionistische doelstellingen verbergen. Maar als het om democratie gaat, behoren landen en hun inwoners hun eigen beleid te bepalen. Het alternatief is een wereldhandelsorganisatie waarop geen enkele burger meer invloed heeft en die dus ook nooit brede steun kan genieten. Daarvoor staan Genua, Seattle en Praag niet voor een gesloten wereld met dichte grenzen.

Na Genua is in elk geval bereikt, dat de gevestigde orde beseft dat er sprake is van een brede internationale inhoudelijke bezorgdheid over de toekomst van de wereldeconomie. Die bezorgdheid is een stevige dialoog waard.