Email   Print

In de wereld, maar niet van de wereld

De bevrijding van Andrew Cohen.

Onlangs was Andrew Cohen in Nederland om zijn nieuwe boek In de wereld, maar niet van de wereld onder de aandacht te brengen. Cohen, die vijftien jaren geleden 'het licht zag' en sindsdien onvermoeibaar de wereld over reist om zijn levenslessen uit te dragen, is geen gewone zoeker. Hij is op een compromisloze manier maar in één ding geïnteresseerd: verlichting. Daarbij legt hij de lat geen millimeter lager dan totale vrijheid. En hoewel hij enigszins monomaan en soms wat drammerig kan overkomen, stelt hij zich open voor iedere spirituele of religieuze zoeker die serieuze stappen in deze richting zet. Deze openheid van geest heeft geresulteerd in een groeiende reeks fascinerende ontmoetingen met goeroes, priesters, swami's, nonnen, monniken, filosofen, schrijvers en rabbijnen. Veel van deze gesprekken zijn gepubliceerd in het tweemaandelijks verschijnende tijdschrift What is Enlightenment?, een bron van inspiratie voor de hedendaagse spirituele zoeker. In het tijdschrift staan onderwerpen als 'wat is ego', 'de relatie tussen seks en spiritualiteit' en 'de relatie tussen spiritualiteit en wetenschap' centraal. Daarnaast schreef Cohen verschillende boeken, waaronder Freedom Has No History en Embracing Heaven and Earth. Zijn organisatie The Impersonal Enlightenment Fellowship is inmiddels een wijdvertakt netwerk met centra in onder meer Amsterdam, New York, Parijs, Londen en Sydney. In hartje Amsterdam praat hij over hoe het is om in, maar niet van de wereld te zijn.

'Het doel van ieder spiritueel zoeken is om vrij te worden van ego. Maar wat is ego? Ons ego wil ons voortdurend laten geloven, dat we uniek, anders en speciaal zijn. Hoe heerlijk deze ervaring ook zijn moge, ze leidt tot afscheiding. We zien onszelf als anders dan anderen. Mijn leer gaat over het herkennen van de onpersoonlijke aard van onze gevoelservaringen. Alleen dan kunnen wij onszelf, de ander en de wereld zien voor wat zij zijn.' De beweging die rondom Cohen is ontstaan, bestaat niet uit mensen die zich spiritueel willen vermaken. Geen 'workshop-shoppers'. Daarvoor is Cohen te veeleisend. 'In feite hebben we het over het sterven voor de dingen, zoals we dachten dat ze waren. Het is moeilijk, omdat alles en iedereen om ons heen een heel ander verhaal vertelt. Zij stimuleren ons juist om uniek, anders en eigen te zijn. We worden voortdurend aangespoord om ons iets toe te eigenen om ons ego te bevredigen: auto's, mensen, spullen. Het zijn al deze verlangens die voor zoveel opwinding zorgen, voor alle mogelijke verwachtingen en intense begeerte. Als wij naar iets of iemand verlangen, voelen wij onszelf uitermate levendig. Wij voelen namelijk contact met onze drijfveer om te hebben. Deze drijfveer wordt door het ego als positief opgevat. Maar het is diezelfde opwinding die onze waarnemingen van de wereld vervormt. Het is een roes, een soort verliefdheid. Als je verliefd bent, dan brengt de aanwezigheid van de ander je in vervoering. Alleen al kijken naar die persoon heeft een hypnotiserende werking. Maar als je die persoon beter leert kennen, is het moeilijk om dat niveau van vervoering vast te houden. Het magische gaat er af. Begeerte maakt dat iets of iemand meer lijkt dan hij in werkelijkheid is. Dat méér dat wij zien, heeft dus weinig te maken met het onderwerp zelf. Het komt uit onze verbeelding.'

Cohen's laatste boek gaat helemaal over het leren loslaten van het persoonlijke. Vijf basisprincipes moeten ons stapsgewijs naar de verlichting leiden. De principes zijn: een heldere intentie, de eigen vrije wil, alles onder ogen zien, de waarheid van onpersoonlijkheid en jezelf ter wille van het geheel inzetten. Dit alles om ons grootste obstakel - begeerte - te overwinnen. Of Cohen verlicht is, weet ik niet. Hij is in ieder geval behoorlijk cool. En toch schijnen verlichte mensen ook spontaan te kunnen zijn. 'Een verlichte geest ziet de dingen zoals ze zijn, omdat hij is bevrijd van het persoonlijke. Pas wanneer het ware zelf in staat is om zichzelf vrij tot uitdrukking te brengen, zal de diepte van ons menszijn zich in al haar volheid en glorie onthullen. Je kunt dergelijke mensen herkennen aan hun spontaniteit, hun overweldigende hartstocht en onbevreesde helderheid. Dit is alleen te bereiken als onze eigen verlichting voor ons belangrijker is dan wat dan ook in de wereld. Maar het gaat nog verder: wie echt vrij wil zijn, zal inzien dat zelfs onze eigen persoonlijke bevrijding niet het doel is. Het uiteindelijke doel is alleen maar geven. Vrijwel niemand bereikt echter deze staat. Ook serieuze spirituele zoekers niet, omdat de meeste alleen maar streven naar een manier om gelukkig te zijn. Zij willen vooral een einde aan hun eigen lijden. De uitdaging van een spiritueel leven is om vrij te worden van iedere illusie. Het is niet zo moeilijk om af en toe een inzicht te hebben of een spirituele ervaring. De dingen echt helder zien, is echter een ander verhaal. Alleen degene die werkelijk vrij wil zijn, meer dan wat dan ook ter wereld, beschikt over het onderscheidingsvermogen om helder te zien.'

Op het eind van het gesprek toont hij toch nog wat emotie: 'Ik moet toegeven dat ik zo nu en dan teleurgesteld ben geweest, de afgelopen jaren. Ik heb velen die dichtbij mij stonden, zien afhaken - mensen waar ik grote verwachtingen van had. Maar ik realiseer me heel goed dat het niet niks is, wat ik vraag. Zeker het idee van jezelf volkomen in dienst te stellen van de hele mensheid. Het ego haat dit, omdat in die onpersoonlijke zorg voor het geheel niets te winnen is en alles te verliezen. Wanneer je ophoudt om voor jezelf te leven, valt er enerzijds een last van je schouders: je persoonlijke last. Maar anderzijds neem je ook een last op je schouders: die van de evolutie van het geheel. Er gebeurt echter ook iets mysterieus: iets dat uitermate bevrijdend is. Je gaat ontdekken dat jouw leven absoluut zinnig is. Het wordt je duidelijk dat je precies op de juiste plaats bent, op de juiste tijd en om de juiste redenen, en dat je het juiste doet - precies zoals je bent.'