Email   Print

Een liefdevolle samenzwering

Boekbespreking.

Dit boek kocht ik destijds in een boekwinkel in Woodstock tijdens een 'bedevaartsbezoek' naar deze heilige gronden van de flower power. De flower power sloeg de eerste bres in de rigide industriële maatschappij die de wereld in de vorige eeuw zo veel welvaart heeft gebracht. De verschijning, in 1980, van The Aquarian Conspiracy van Marilyn Ferguson borduurt voort op deze omslag in de samenleving. De ondertitel van het boek luidt: Personal and Social Transformation in the 1980's. Het is een brede vooruitblik over ingrijpende veranderingen in de maatschappij. Ferguson neemt een nieuwe tijdgeest waar die onderwijs, wetenschap, gezondheidszorg, overheid en bedrijfsleven doet veranderen. De verandering wordt aangespoord door het werk van de natuurkundigen Ilya Prigogine en David Bohm - die de fakkel van Albert Einstein hebben overgenomen - en die duiden hoe niet rechtlijnigheid het fundament van ons bestaan is, maar nauwelijks voorspelbare zelforganisatie. Ferguson spreekt van een samenzwering, omdat de wens naar vernieuwing - die zich bijvoorbeeld uit in de ontdekking van alternatieve geneeswijzen en in de oprichting van nieuwe scholen - niet voortkomt uit een nieuwe politieke ideologie en niet wordt gebonden door de organisaties. Kenmerkend is juist de ongebondenheid van een los netwerk. Ze vergelijkt de voorliggende tijd met de Renaissance, maar wijst erop, dat de samenzweerders van de nieuwe tijd de macht slechts zoeken om hem te verspreiden. De titel van het boek verwijst naar het populaire lied Aquarius uit de roemruchte musical Hair (1967) over de tijd van 'de ware bevrijding van de geest'. 'Of het nu wel of niet in de sterren is geschreven, een nieuwe tijd lijkt voor ons te liggen en Aquarius, de waterman die staat voor stromen en voor de behoefte om een diepe dorst te lessen, is een toepasselijk symbool.'

Herlezing maakt duidelijk, dat Ferguson de kiemen van de veranderende tijdgeest goed heeft gezien. De toekomst waarnaar zij wijst, is herkenbaar in ons heden. Hiërarchische organisaties zijn steeds meer aan het verdwijnen, de gang naar de alternatieve genezer is voor velen gewoon geworden en de behoefte om het persoonlijke leven op een geheel eigen wijze vorm te geven, doet steeds vaker open en ongebonden structuren ontstaan. Wij gebruiken het woord 'netwerk', maar dat woord kent Ferguson nog niet. Zoals ook het effect van de computer - en vooral internet - in haar visie ontbreekt. Het is boeiend om vast te stellen, dat internet in een geslaagde vooruitziende blik van 1980 nog geen plaats had. Ferguson schrijft, dat de televisie en de toenemende mogelijkheden om te reizen de wereld kleiner maken. Zij bevroedde nog niet, dat de technologie die trend dramatisch zou versterken.

Toch is het boek actueel. Je beseft, dat het veelzijdige protest tegen de mondialisering - zoals dat bijvoorbeeld naar buiten kwam tijdens de bijeenkomst van de Wereldhandelsorganisatie in november 1999 in Seattle - wordt gedragen door de 'samenzweerders' van Marilyn Ferguson. Er loopt een duidelijke lijn van Hair en Woodstock via The Aquarian Conspiracy naar Seattle. In haar conclusie beschrijft Ferguson die lijn met de woorden, dat het aan elk mens is om opnieuw te kiezen 'om de gevangenis van onze geconditioneerdheid te verlaten voor de liefde.'